Lý thuyết KHTN 9 Bài 23 (Cánh diều): Ethylic alcohol

Lý thuyết KHTN 9 Bài 23: Ethylic alcohol

I. CẤU TẠO PHÂN TỬ

- Ethylic alcohol (ethanol) có công thức phân tử C₂H₆O và có công thức cấu tạo là:

- Công thức cấu tạo thu gọn: CH₃ – CH₂ – OH hoặc C₂H₅OH.

- Trong phân tử ethylic alcohol có một nguyên tử H không liên kết với C mà liên kết với O tạo nhóm –OH. Chính nhóm –OH này khiến cho ethylic alcohol có những tính chất đặc trưng.

II. Tính chất vật lí

- Ethylic alcohol là chất lỏng, không màu, có mùi đặc trưng, vị cay, tan vô hạn trong nước, hoà tan được nhiều chất như iodine, benzene, xăng,…

- Ethylic alcohol sôi ở 78,3^oC và có khối lượng riêng là 0,789 g/mL ở 20^oC.

- Độ cồn là số mililit ethylic alcohol nguyên chất có trong 100 mL dung dịch ở 20^oC.

Ví dụ: Dung dịch ethylic alcohol có độ cồn là 45 (kí hiệu 45^o) có nghĩa là trong 100 mL dung dịch ethylic alcohol có chứa 45 mL ethylic alcohol nguyên chất.

III. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

1. Phản ứng cháy của ethylic alcohol

- Ethylic alcohol cháy với ngọn lửa xanh mờ, toả nhiều nhiệt theo phương trình hoá học:

$C_2{H}_{5}OH+3O_2\stackrel{t^{°}}{\to }2C{O}_2+3H_{2}O$

2. Phản ứng của ethylic alcohol với natri

- Ethylic alcohol tác dụng với Na tạo ra H₂ theo phương trình hoá học:

2C₂H₅OH + 2Na → 2C₂H₅ONa + H₂↑

Trong phản ứng trên, nguyên tử H trong nhóm –OH đã được thay thế bởi nguyên tử Na. Kết luận: Nhóm –OH trong phân tử đã tạo ra những tính chất hoá học đặc trưng của ethylic alcohol.

IV. ĐIỀU CHẾ ETHYLIC ALCOHOL

1. Điều chế từ tinh bột

Việt điều chế C₂H₅OH từ tinh bột diễn ra nhờ tác dụng của enzyme theo sơ đồ sau:

Tinh bột $\stackrel{enzyme}{\to }$ glucose $\stackrel{enzyme}{\to }$ ethylic alcohol

Ngoài ra, người ta còn sử dụng phụ phẩm của công nghiệp sản xuất đường (rỉ đường), nguyên liệu chứa cellulose (rơm, rạ, gỗ phế liệu,…) để sản xuất ethylic alcohol.

2. Điều chế từ C₂H₄

Trong công nghiệp, một lượng lớn C₂H₅OH được sản xuất từ C₂H₄ theo sơ đồ sau:

CH₂ = CH₂ + HOH $\stackrel{t^{°},xuctac}{\to }$ CH₃ – CH₂ - OH

V. ỨNG DỤNG CỦA ETHYLIC ALCOHOL

Ethylic alcohol được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của đời sống và sản xuất. Những ứng dụng chủ yếu của ethylic alcohol được trình bày trong hình:

- Rượu, bia là những đồ uống phổ biến ở nhiều nước.

- Ethanol trong rượu, bia có khả năng kích thích thần kinh, gây nghiện, gây ung thư và nhiều căn bệnh khác.

- Việc lạm dụng rượu, bia sẽ gây hại cho sức khoẻ và có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng khác.

- Nước ta quy định những người dưới 18 tuổi không được uống rượu, bia.

Trắc nghiệm: Ethylic alcohol

Câu 1: Tính chất vật lí của ethylic alcohol là

A. chất lỏng không màu, nhẹ hơn nước, tan vô hạn trong nước, hòa tan được nhiều chất như iodine, benzene,…

B. chất lỏng màu hồng, nhẹ hơn nước, tan vô hạn trong nước, hòa tan được nhiều chất như iodine, benzene,…

C. chất lỏng không màu, không tan trong nước, hòa tan được nhiều chất như iodine, benzene,…

D. chất lỏng không màu, nặng hơn nước, tan vô hạn trong nước, hòa tan được nhiều chất như iodine, benzene,…

Câu 2: Công thức cấu tạo của ethylic alcohol là

A. CH₂ = CH – OH.

B. CH₃ – CH₂ – OH.

C. CH₃ – O – CH₃.

D. CH₂ – CH₃ – OH.

Câu 3: Trên nhãn chai rượu có ghi 31^o có nghĩa là

A. nhiệt độ sôi của ethylic alcohol là 31^oC.

B. trong 100 mL dung dịch rượu có 31 mL nước và 69 mL ethylic alcohol nguyên chất.

C. trong 100 mL dung dịch rượu có 31 mL ethylic alcohol nguyên chất và 69 mL nước.

D. trong 100 mL dung dịch rượu có 31 mL ethylic alcohol nguyên chất và 100 mL nước.

Câu 4: Ethylic alcohol cháy trong không khí, hiện tượng quan sát được là

A. ngọn lửa màu đỏ, tỏa nhiều nhiệt.

B. ngọn lửa màu vàng, tỏa nhiều nhiệt.

C. ngọn lửa màu đỏ, không tỏa nhiệt.

D. ngọn lửa màu xanh, tỏa nhiều nhiệt.

Câu 5: Vì sao ethylic alcohol tác dụng được với Na còn ethane không phản ứng được?

A. Vì ethylic alcohol có nhiệt độ sôi sao hơn ethane.

B. Vì trong phân tử ethylic alcohol có nhóm -OH.

C. Vì ethylic alcohol có phân tử khối lớn hơn ethane.

D. Vì ethylic alcohol là chất lỏng, ethane là chất khí.

Câu 6: Đâu không phải là ứng dụng chính của ethylic alcohol?

A. Sản xuất nhựa PE.

B. Làm dung môi pha nước hoa, sơn,…

C. Pha vào xăng làm nhiên liệu.

D. Sản xuất đồ uống có cồn.

Câu 7: Phương pháp nào dùng để điều chế ethylic alcohol?

A. Trùng hợp ethane.

B. Dẫn khí ethene qua nước bromine.

C. Lên men từ tinh bột.

D. Đốt cháy methane.

Câu 8: Hòa tan 25 mL ethylic alcohol nguyên chất vào 100 mL nước cất thu được

A. ethylic alcohol có độ cồn là 25^o

B. ethylic alcohol có độ cồn là 30^o

C. ethylic alcohol có độ cồn là 17^o

D. ethylic alcohol có độ cồn là 20^o

Câu 9: Khi ủ men rượu từ rinh bột, người ta thu được một hỗn hợp chủ yếu gồm nước, ethylic alcohol và bã rượu. Muốn thu được ethylic alcohol người ta dùng phương pháp nào sau đây?

A. Phương pháp chiết.

B. Phương pháp lọc.

C. Phương pháp chưng cất.

D. Phương pháp kết tinh.

Câu 10: Khi đốt cháy ethylic alcohol thu được sản phẩm khí X. Khí X là nguyên nhân của hiện tượng hiệu ứng nhà kính – làm cho nhiệt độ của Trái đất tăng dần. Khí X là

A. CO₂.

B. CO.

C. H₂O hơi.

D. H₂.

Câu 11: Phát biểu dưới đây đúng hay sai?

Câu 12: Các nhận định sau đây đúng hay sai?

Câu 13: Người ta sản xuất rượu vang từ nho với hiệu suất 95%. Biết trong loại nho này chứa 60% glucose, khối lượng riêng của ethylic alcohol là 0,8 g/mL. Để sản xuất 100 lít rượu vang 12^o cần khối lượng nho là bao nhiêu.

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 14: Một số quốc gia đang tích cực sử dụng C₂H₅OH được sản xuất từ nguồn nguyên liệu sinh học để pha trộn vào xăng làm nhiên liệu sinh học (như xăng E5, E10,…). Trong mỗi lít xăng E5 có chứa 0,05 lít C₂H₅OH. Nếu một quốc gia mỗi ngày tiêu thụ 15 triệu lít xăng E5, thì trong 1 tháng (30 ngày) đã có bao nhiêu lít C₂H₅OH được sử dụng?

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 15: Một đơn vị cồn tương đương 10 mL (hoặc 7,89 gam) ethylic alcohol nguyên chất. Theo khuyến cáo của ngành y tế, để đảm bảo sức khỏe mỗi người trưởng thành không nên uống quá 2 đơn vị cồn mỗi ngày. Vậy mỗi người trưởng thành không nên uống quá bao nhiêu mL rượu vodka 30^o một ngày.

Đáp án: ……………………………………………………………………………