Lý thuyết KHTN 9 Bài 24 (Cánh diều): Acetic acid

Lý thuyết KHTN 9 Bài 24: Acetic acid

I. CẤU TẠO PHÂN TỬ VÀ TÍNH CHẤT VẬT LÍ

- Acetic acid có công thức phân tử C₂H₄O₂ và có công thức cấu tạo:

Công thức cấu tạo thu gọn: CH₃ – COOH hoặc CH₃COOH.

Trong phân tử acetic acid, nguyên tử C liên kết với nguyên tử O và nhóm –OH tạo thành nhóm

- Nhóm – COOH tạo nên tính chất hoá học đặc trưng cho acetic acid.

- Ở điều kiện thường, acetic acid là chất lỏng, không màu, vị chua, tan vô hạn trong nước, sôi ở 118^oC, có khối lượng riêng là 1,045 g/mL (ở 20^oC).

II. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

1. Tính acid

- Acetic acid phản ứng được với các base, oxide base, muối carbonate và nhiều kim loại tạo ra muối acetate. Ví dụ:

+ Tác dụng với base:

CH₃COOH + NaOH → CH₃COONa + H₂O

+ Tác dụng với oxide base:

2CH₃COOH + CuO → (CH₃COO)₂Cu + H₂O

+ Tác dụng với kim loại:

2CH₃COOH + Zn → (CH₃COO)₂Zn + H₂↑

+ Tác dụng với muối:

2CH₃COOH + CaCO₃ → (CH₃COO)₂Ca + CO₂ + H₂O

2. Tác dụng với alcohol tạo thành ester (phản ứng ester hoá)

- Khi đun nóng và có H₂SO₄ đặc làm xúc tác, acetic acid tác dụng với ethylic alcohol tạo ra ester là ethyl acetate theo phương trình hoá học:

- Phản ứng giữa acetic acid và ethylic alcohol tạo ra ester (ethyl acetate) thuộc loại phản ứng ester hoá.

- Phản ứng ester hoá diễn ra với tốc độ chậm và không hoàn toàn.

3. Phản ứng cháy

- Acetic acid cháy theo phương trình hoá học:

III. ĐIỀU CHẾ ACETIC ACID

- Nhờ tác dụng của men giấm, ethylic alcohol được chuyển thành acetic acid theo phương trình hoá học sau:

- Acetic acid thu được theo phương pháp lên men dung dịch loãng của ethylic alcohol (rượu nhạt) chủ yếu được sử dụng làm giấm ăn và là nguyên liệu trong công nghiệp thực phẩm.

IV. ỨNG DỤNG CỦA ACETIC ACID

- Acetic acid có nhiều ứng dụng trong đời sống và sản xuất. Một số ứng dụng chủ yếu của acetic acid được trình bày trong hình:

Trắc nghiệm: Acetic acid

Câu 1: Đặc điểm nào sau đây không phải của acetic acid?

A. Acetic acid có nhóm -COOH tạo ra những tính chất hóa học đặc trưng.

B. Acetic acid có công thức cấu tạo thu gọn là HCOOH.

C. Acetic acid là chất lỏng, không màu, vị chua, tan vô hạn trong nước.

D. Acetic acid có tính acid yếu.

Câu 2: Chất nào sau đây đổi màu quỳ tím thành đỏ?

A. CH₃COOH.

B. CH₃ – CH₂ – OH.

C. CH₃ – O – CH₃.

D. CH₃ – CH₃.

Câu 3: Dung dịch acetic acid phản ứng được với tất cả các chất trong dãy nào sau đây?

A. NaOH, Na, Cu.

B. NaOH, NaCl, CuO.

C. NaOH, Na, CaCO₃.

D. NaOH, Cu, NaCl.

Câu 4: Khi bị ong đốt, để giảm đau, giảm sưng, kinh nghiệm dân gian thường dùng chất nào sau đây để bôi trực tiếp lên vết thương?

A. Nước muối.

B. Cồn.

C. Giấm.

D. Nước vôi.

Câu 5: Cho các chất sau: Mg, MgO, KOH, CuO, Na₂SO₄, C₂H₅OH. Số chất tác dụng được với dung dịch acetic acid là

A. 3.

B. 4.

C. 5.

D. 6.

Câu 6: Đặc điểm nào sau đây không đúng khi nói về đặc điểm của phản ứng ester hóa?

A. Phản ứng ester hóa là phản ứng thuận nghịch.

B. Phản ứng ester hóa giữa acid và alcohol thường dùng xúc tác H₂SO₄ đặc

C. Phản ứng ester hóa diễn ra với tốc độ chậm và không hoàn toàn.

D. Phản ứng ester hóa luôn có hiệu suất đạt 100%.

Câu 7: Phản ứng lên men giấm là

Câu 8: Khi đun ấm nước lâu ngày có cặn ở đáy ấm. Để làm sạch cặn bẩn có thể dùng chất nào sau đây?

A. Rượu.

B. Dung dịch muối ăn.

C. Giấm ăn.

D. Baking soda.

Câu 9: Ứng dụng nào sau đây không phải của acetic acid?

A. Nhiên liệu cho phương tiện giao thông.

B. Sản xuất giấm ăn.

C. Sản xuất dược phẩm.

D. Sản xuất chất dẻo.

Câu 10: Rót 1 – 2 mL dung dịch chất X đậm đặc vào ống nghiệm đựng 1 – 2 mL dung dịch NaHCO₃. Đưa que diêm đang cháy vào miệng ống nghiệm thì que diêm tắt. Chất X có thể là chất nào sau đây?

A. Ethanol.

B. Ethylic acetate.

C. Acetic acid.

D. Sodium acetate.

Câu 11: Phát biểu dưới đây đúng hay sai?

Câu 12: Các nhận định sau đây đúng hay sai?

Câu 13: Giấm ăn được điều chế bằng cách lên men dung dịch ethylic alcohol ở nồng độ thấp. Hãy tính khối lượng giấm ăn 5% thu được khi lên men 50 lít dung dịch ethylic alcohol 4^o. Biết hiệu suất của quá trình lên men là 80%, khối lượng riêng của ethylic alcohol là 0,8 g/mL.

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 14: Đun nóng 6 gam CH₃COOH với 9,2 gam C₂H₅OH (có H₂SO₄ đặc làm xúc tác) đến khi phản ứng đạt tới trạng thái cân bằng thì được 5,5 gam ester. Hiệu suất phản ứng ester hóa là bao nhiêu?

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 15: Cho 10 gam hỗn hợp gồm ethylic alcohol và acetic acid tham gia phản ứng vừa đủ với 7,42 gam Na₂CO₃. Tính thành phần phần trăm khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp ban đầu.

Đáp án: ……………………………………………………………………………