Đoạn văn tuy dùng nhiều tên viết tắt các tổ chức quốc tế, nhưng phù hợp và cần thiết.

- Từ khi gia nhập WTO, việc xuất khẩu hàng hóa của nước ta trở nên năng động hơn.

- Vốn vay từ WB phải được sử dụng một cách hợp lí, hiệu quả.

- Hiện nay, ASEAN có vị trí quan trọng trên bản đồ chính trị thế giới.

- Chiến dịch tiêm chủng đã được WHO đẩy mạnh trên phạm vi toàn cầu.

- Biến đổi khí hậu có thể gây ra các tác hại sau đến lao động sản xuất và sinh hoạt cư của cư dân ở địa phương em:

+ hạn hán kéo dài khiến ruộng đồng nứt nẻ, không thể cày cấy;

+ mưa lớn gây ngập úng nhiều tuyến đường, các phương tiện di chuyển khó khăn, nhà dân bị ngập không thể sử dụng điện;

+ sạt lở đất làm nhà cửa bị vùi lấp, con người bị thiệt mạng;

+ …

- Căn cứ vào sự bất tiện trong sinh hoạt, sự thiệt hại về người và của, có thể thấy, vấn đề vô cùng nghiêm trọng.

- Luận đề: Tình hình biến đổi khí hậu đang diễn ra hết sức nghiêm trọng, trở thành mối đe doạ sự tồn vong của hành tinh chúng ta.

- Các luận điểm:

+ Luận điểm 1 (từ đầu đến “đang dần teo tóp lại”): Một số biểu hiện cụ thể của hiện tượng biến đổi khí hậu trên thế giới và hậu quả của nó.

+ Luận điểm 2 (từ “Ngọn núi phía trước chúng ta” đến “các khí phát thải đó gây ra”): Cần có các giải pháp để ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu.

+ Luận điểm 3 (từ “Đã đến lúc” đến “để lãng phí nữa”): Trách nhiệm lớn lao của lãnh đạo các quốc gia về vấn đề biến đổi khí hậu.

+ Luận điểm 4 (phần còn lại): Tất cả phải hành động, không thể chậm trễ.

- Mối quan hệ giữa các luận điểm: Các luận điểm có quan hệ chặt chẽ với nhau. Luận điểm trước là lí do, là cơ sở để nêu luận điểm tiếp đó, tạo thành một hệ thống lô-gíc.

-Ví dụ, ở luận điểm 1. Một số biểu hiện cụ thể của hiện tượng biến đổi khí hậu trên thế giới và hậu quả của nó:

+ Lí lẽ: Các nhà khoa học đã cảnh báo từ nhiều thập kỉ trước, nhưng những tiếng nói đó chưa được lắng nghe đầy đủ, và giờ đây chúng ta đã nhìn thấy hậu quả: sự biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng, con người nhận ra việc nuôi sống mình càng khó khăn hơn.

+ Bằng chứng: Băng ở Bắc Cực đang tan nhanh hơn; nạn cháy rừng kéo dài; các đại dương bị nhiễm a-xít nặng nề; san hô chết trên diện rộng; an ninh lương thực bị đe dọa do mức các-bon đi-ô-xít cao trong khí quyển; ngày càng nhiều người di cư khỏi vùng đất mà họ sinh sống;…

- Bằng chứng là những ví dụ tiêu biểu lấy từ thực tế do biến đổi khí hậu gây ra ở khắp nơi, có thể kiểm chứng; lí lẽ là những suy nghĩ của tác giả về vấn đề, có các bằng chứng đi kèm để củng cố, do đó trở nên đáng tin cậy.

- Đây là một ý kiến đúng bởi:

+ Tác giả có điều kiện tiếp xúc, lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học, có đủ các cứ liệu được tổng hợp từ nhiều nguồn trên khắp thế giới.

+ Những cứ liệu đó cho thấy, biến đổi khí hậu không phải là vấn đề riêng của quốc gia nào, mà là vấn đề toàn cầu.

+ Mối đe dọa ấy là có thật, ngày càng rõ ràng.

- Tác giả bài nghị luận là ông An-tô-ni-ô Gu-tê-rét – Tổng Thư kí Liên hợp quốc. Ở cương vị này, tác giả có trách nhiệm rất lớn về những vấn đề toàn cầu, đồng thời điều đó cũng giúp ông thuận lợi hơn trong việc trình bày ý kiến về vấn đề được xem là nguy cơ đe dọa sự tồn vong của nhân loại.

- Vị thế xã hội cho phép tác giả biểu hiện thái độ thẳng thắn và trách nhiệm khi đối thoại với nguyên thủ các quốc gia, những nhà lãnh đạo các tổ chức quốc tế, toàn thể nhân dân các nước trên thế giới.

- Thông tin khách quan được tác giả nêu:

+ Các nhà khoa học đã cảnh báo về nguy cơ biến đổi khí hậu, nhiều nhà lãnh đạo đã từ chối lắng nghe.

+ Băng ở Bắc Cực đang tan nhanh, nạn cháy rừng kéo dài và lan nhanh, các đại dương bị nhiễm a-xít nặng nề,...

- Căn cứ để nhận biết thông tin khách quan: Các thông tin nêu trên là những điều đã xảy ra trong thực tế, có thể kiểm chứng, tác giả chỉ là người nêu lên chứ không phải tự nghĩ ra.

- Một số giải pháp để ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu được tác giả nêu lên:

+ Thay đổi nhiên liệu hoá thạch bằng năng lượng sạch từ nước, gió và mặt trời.

+ Ngăn chặn nạn phá rừng, phục hồi rừng bị tàn phá.

+ Gắn kết kinh tế tuần hoàn với việc sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên.

+ Các quốc gia giàu có phải chịu trách nhiệm nhiều hơn về khủng hoảng khí hậu.

- Lãnh đạo các quốc gia, các doanh nghiệp và các nhà khoa học trên thế giới là những người có trách nhiệm thực thi các giải pháp.

- Đối tượng tác động của hai văn bản rất giống nhau, đó là các nhà lãnh đạo các quốc gia, giới khoa học và công chúng rộng rãi trên thế giới – những người phải đối mặt với nguy cơ chiến tranh hạt nhân và tình trạng biến đổi khí hậu.

- Ý nghĩa của sự giống nhau: Vấn đề hệ trọng liên quan đến sự sống còn của nhân loại nên không phải trách nhiệm của riêng một cá nhân, một tổ chức mà cần sự chung sức của cả cộng đồng.

Thông điệp: Mọi người trên Trái Đất này, tuỳ vào vị thế và khả năng của mình, cần khẩn trương hành động để làm chậm quá trình biến đổi khí hậu cũng như hạn chế những thiệt hại do tình trạng đó gây ra.

(1) Trái Đất ngày càng nóng lên, đó là một thực tế mà nhân loại đang phải đối mặt, tuy nhiên, không phải không còn cách nào có thể đối phó với tình trạng này. (2) Trái Đất chỉ có thể được làm mát khi con người yêu thương Trái Đất như cách chúng ta trân trọng ngôi nhà của mình. (3) Bảo vệ Trái Đất không phải trách nhiệm của riêng cá nhân hay tổ chức nào mà là điều cần làm của tất cả chúng ta. (4) Mỗi cá nhân khi có một thay đổi nhỏ sẽ tạo ra tác động lớn đối với hành tinh. (5) Chúng ta có thể thực hiện lối sống xanh chỉ qua những việc làm nhỏ bé hằng ngày như: tắt điện khi không sử dụng, sử dụng túi vải khi đi chợ thay vì túi nilon, xóa email rác và dọn dẹp hòm thư điện tử một cách thường xuyên, hạn chế tình trạng vứt bỏ thức ăn, mua sắm quần áo có kế hoạch và hợp lí,… (6) Những hành động dù đơn giản nhưng phản ánh kiến thức về môi trường và ý thức bảo vệ Trái Đất của mỗi cá nhân. (7) Hi vọng thói quen sống xanh sẽ được hình thành ở mỗi người bởi bảo vệ Trái Đất cũng chính là bảo vệ ngôi nhà chung của nhân loại.

- Câu đơn:

+ Chúng ta đang ở đâu?

+ Hôm nay ngày 8 – 8 – 1986, hơn 50 000 đầu đạn hạt nhân đã được bố trí trên khắp hành tinh.

+ Nguy cơ ghê gớm đó đang đè nặng lên chúng ta như thanh gươm Đa-mô-clét, về lí thuyết có thể tiêu diệt tất cả các hành tinh đang xoay quanh Mặt Trời, cộng thêm bốn hành tinh nữa, và phá huỷ thế thăng bằng của Hệ Mặt Trời.

- Câu ghép: Nói nôm na ra, điều đó có nghĩa là mỗi người, không trừ trẻ con, đang ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ: tất cả chỗ đó nổ tung lên sẽ làm biến hết thảy, không phải là một lần mà là mười hai lần, mọi dấu vết của sự sống trên Trái Đất

- Câu a thuộc kiểu câu ghép đẳng lập, không dùng phương tiện nối.

- Câu b là câu ghép đẳng lập, phương tiện nối là từ nhưng.

- Câu c là câu ghép chính phụ, phương tiện nối là cặp kết từ dù cho… thì…

- Câu d là câu ghép đẳng lập, phương tiện nối là từ và.

a. Các câu đơn và câu ghép trong đoạn văn:

- Câu đơn:

+ Có thể nói, với “Người con gái Nam Xương”, Nguyễn Dữ đã vượt khỏi những công thức thông lệ về hình tượng người phụ nữ trong thể truyền kì.

+ Phản ánh số phận Vũ Thị Thiết, Nguyễn Dữ đã đề cập tới cái bi kịch muôn thuở của con người.

+ Có lẽ vì vậy mà “Người con gái Nam Xương” vẫn còn sức hấp dẫn đối với người đọc ngày nay.

- Câu ghép: Vũ Nương không phải là hình tượng một trang liệt nữ, nàng chỉ là một người đàn bà bình thường như bao người vợ, người mẹ trong đời thực.

b.

- Tách câu ghép thành các câu đơn:

+ Vũ Nương không phải là hình tượng một trang liệt nữ.

+ Nàng chỉ là một người đàn bà bình thường như bao người vợ, người mẹ trong đời thực.

- So sánh nội dung: Ở hai câu đơn, nội dung thông báo ngắn gọn, đơn giản hơn, trong khi đó câu ghép có khả năng thâu gộp tất cả các nội dung được thể hiện ở các câu đơn.

- Bài ca chúc Tết thanh niên được sáng tác năm 1927 khi nước ta đang bị thực dân Pháp đô hộ, nhiều phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc lần lượt thất bại. Những năm này, tác giả đang bị thực dân Pháp bắt và giam lỏng ở Huế.

- Phần giới thiệu về tác giả và tác phẩm đã phần nào chứa đựng thông tin liên quan đến câu hỏi. Một số câu trong bài như: “Thẹn cùng sông, buồn cùng núi, tủi cùng trăng/ Hai mươi năm lẻ đã từng chua xót/ Trời đất may còn thân sống sót” gợi tình cảnh riêng của tác giả; “Xúm vai vào xốc vác cựu giang sơn”; “Dựng gan óc lên đánh tan sắt lửa/ Xối máu nóng rửa vết nhơ nô lệ” là những câu gợi bối cảnh của đất nước.

- Bố cục:

+ Đoạn một (từ đầu đến “Tháng ngày khuây khoả lũ đầu xanh”): Nỗi niềm của nhà cách mạng về “hai mươi năm lẻ” đã qua cũng như tình cảnh hiện tại.

+ Đoạn hai (từ “Thưa các cô, các chị, lại các anh” đến hết): Lời nhắn nhủ thiết tha và sự kì vọng lớn lao của nhà cách mạng đối với lớp người trẻ tuổi.

- Mạch cảm xúc: Đoạn đầu thể hiện cảm xúc trầm lắng với nỗi niềm buồn tủi của cá nhân nhưng sang đoạn thứ hai, cảm xúc trở nên nồng nàn, sôi nổi, tha thiết trong lời nhắn nhủ với lớp người trẻ tuổi.

a. Ở đoạn đầu

- Mở đầu là tiếng gọi gấp gáp giục giã “Dậy! Dậy! Dậy!” với niềm mong chờ, chào mừng một mùa xuân mới cũng là hi vọng vào thế hệ trẻ đầy sức xuân.

- Sau đó là tâm trạng thẹn, buồn, tủi; sự chiêm nghiệm về quãng đời bao “chua” với “xót” của bản thân. Tâm trạng buồn, cô độc, tủi hổ chỉ có thể giãi bày cùng đất trời, sông núi.

- Đặc điểm lời thơ biểu đạt tâm trạng đó:

+ Giọng thơ chân thành, trầm lắng

+ Sử dụng nhiều từ ngữ trực tiếp miêu tả thân phận và nỗi niềm

+ Câu hỏi tu từ như lời độc thoại nội tâm

b. Ở đoạn cuối

- Tâm trạng phấn chấn, rộn ràng trong năm mới cũng là niềm vui, hi vọng vào thế hệ trẻ, vào vận hội mới của đất nước (từ “thưa” thể hiện sự trân trọng, quý mến).

- Đặc điểm lời thơ biểu đạt tâm trạng đó:

+ Cụm động từ có ngữ khí mạnh: “mở mắt”, “xốc vác”, “đi cho êm”, “đứng cho vững”, “trụ cho gan”,…

+ Lời thơ mang sắc thái của lời hịch đầy tâm huyết, mạnh mẽ, phấn chấn, có sức lay động nhận thức, tình cảm của người đọc, người nghe.

- Bài thơ thể hiện niềm tin và kì vọng lớn của tác giả đối với thế hệ trẻ – những người vốn có sức mạnh và nhiệt huyết. Nhà thơ mong mỏi thế hệ trẻ từ bỏ lối sống tầm thường, sẵn sàng ghé vai gánh vác nhiệm vụ lớn lao là đưa non sông thoát khỏi vòng nô lệ.

- Tác giả nhắn nhủ thế hệ trẻ: Công việc “rửa vết nhơ nô lệ” cần khéo léo (“đi cho êm”), dũng cảm, kiên cường (“đứng cho vững”, “trụ cho gan”) và đặc biệt là tinh thần đoàn kết, đồng lòng nhất trí (“liên hiệp lại”).

- Hiện nay đất nước đã hoà bình, độc lập, thống nhất, không giống bối cảnh xã hội khi Phan Bội Châu viết bài thơ.

- Lời kêu gọi của nhà cách mạng Phan Bội Châu ở bài thơ này vẫn có ý nghĩa thúc giục, động viên những người trẻ tuổi tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước hôm nay.

* Với mỗi văn bản, học sinh nên trình bày luận điểm, lí lẽ và bằng chứng cùng một ô để trả lời được: Với mỗi luận điểm, tác giả đã sử dụng những lí lẽ và các bằng chứng nào?

* Lập dàn ý:

1. Mở bài:

- Nêu thực trạng Trái Đất đang ngày càng nóng lên.

- Dẫn dắt giới thiệu đề tài: “Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất”.

2. Thân bài:

2.1. Hành động của con người là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới hiện tượng Trái Đất ngày càng nóng lên

- Đốt cháy nhiên liệu hóa thạch tạo ra lượng lớn khí thải.

- Ngành công nghiệp hàng hóa tạo ra lượng rác thải khổng lồ.

- Chặt phá rừng.

- Các phương tiện giao thông thải ra khói bụi.

- Sản xuất lượng thực tạo ra các loại khí nhà kính theo nhiều cách.

- Nhu cầu làm mát gia tăng làm tăng lượng phát thải cacbon dioxit.

- Các hộ dân tiêu thụ quần áo, đồ điện tử, đồ nhựa quá mức.

2.2. Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất

- Tiết kiệm năng lượng tại nhà.

- Đi bộ, đạp xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng.

- Ăn uống hợp lí, giảm vứt bỏ thức ăn.

- Giảm thiểu, tái sử dụng, sửa chữa và tái chế.

- Sử dụng năng lượng gió, năng lượng mặt trời.

- Lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường.

- Tuyên truyền kiến thức về môi trường để người khác cùng hành động.

3. Kết bài:

- Khẳng định Trái Đất nóng lên là một vấn đề hệ trọng, chỉ có con người mới cứu được Trái Đất.

- Kêu gọi mọi người hành động để bảo vệ mái nhà chung.

* Viết:

- Mở bài: Khi khí nhà kính bao phủ Trái Đất, chúng sẽ giữ lại nhiệt của Mặt Trời. Hiện tượng này sẽ dẫn đến tình trạng nóng lên toàn cầu. Thế giới đang nóng lên với tốc độ nhanh hơn mọi thời điểm từng ghi nhận trong lịch sử. Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất.

- Đoạn đầu của Thân bài:

Trái Đất có thể bị tổn thương do những nguyên nhân từ tạo hóa, thiên tai, các tác nhân phóng xạ từ bên ngoài Trái Đất, sinh vật gây bệnh lâu năm, nhưng hành động của con người mới là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới hiện tượng Trái Đất ngày càng nóng lên. Con người khai thác tự nhiên để phục vụ cuộc sống của bản thân nhưng sự khai thác chưa phù hợp đã dẫn tới nhiều hệ lụy. Đốt cháy nhiên liệu hoá thạch tạo ra lượng khí thải rất lớn trên toàn cầu. Chúng ta ngày càng nâng cao nhu cầu về vật chất thì cũng là lúc ngành công nghiệp hàng hóa tạo ra lượng rác thải khổng lồ. Việc phá rừng để xây dựng nông trại hoặc đồng cỏ hay vì lý do nào khác cũng đều tạo ra khí thải do cây xanh khi bị chặt sẽ thải ra lượng cacbon tích trữ trong đó. Giao thông vận tải là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất, trong đó máy bay là phương tiện đốt một lượng lớn nhiên liệu hóa thạch. Quá trình sản xuất lương thực thải ra khí cacbon dioxit, mê-tan và các loại khí nhà kính khác theo nhiều cách. Trái Đất càng nóng thì nhu cầu làm mát càng gia tăng, sử dụng điều hòa lại làm tăng lượng phát thải cacbon dioxit. Các hộ dân tiêu thụ quần áo, đồ điện tử, đồ nhựa quá mức, đặc biệt là những người giàu có. Ngôi nhà của bạn, cách bạn sử dụng điện, cách bạn di chuyển, những thứ bạn ăn và những thứ bạn vứt bỏ, tất cả đều góp phần vào việc phát thải khí nhà kính.

* Dàn ý cho bài thuyết trình:

1. Mở đầu:

- Cách 1:

+ Chào hỏi đối tượng nghe, giới thiệu bản thân.

+ Giới thiệu nội dung chính của bài nói: “Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất”.

- Cách 2:

+ Sử dụng phần mềm trình chiếu, chiếu hình ảnh liên quan đến hiện tượng Trái Đất ngày càng nóng lên, yêu cầu cả lớp trả lời câu hỏi: Dựa vào hình ảnh vừa quan sát, bạn hãy cho biết Trái Đất của chúng ta đang phải đối mặt với điều gì?

+ Dẫn dắt, giới thiệu bản thân, nội dung chính của bài nói: “Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất”.

2. Nội dung chính của bài nói

2.1. Hành động của con người là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới hiện tượng Trái Đất ngày càng nóng lên

- Đốt cháy nhiên liệu hóa thạch tạo ra lượng lớn khí thải.

- Ngành công nghiệp hàng hóa tạo ra lượng rác thải khổng lồ.

- Chặt phá rừng.

- Các phương tiện giao thông thải ra khói bụi.

- Sản xuất lượng thực tạo ra các loại khí nhà kính theo nhiều cách.

- Nhu cầu làm mát gia tăng làm tăng lượng phát thải cacbon dioxit.

- Các hộ dân tiêu thụ quần áo, đồ điện tử, đồ nhựa quá mức.

* Học sinh đưa các dẫn chứng kèm số liệu cụ thể, có dẫn nguồn đáng tin cậy.

2.2. Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất

- Tiết kiệm năng lượng tại nhà.

- Đi bộ, đạp xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng.

- Ăn uống hợp lí, giảm vứt bỏ thức ăn.

- Giảm thiểu, tái sử dụng, sửa chữa và tái chế.

- Sử dụng năng lượng gió, năng lượng mặt trời.

- Lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường.

- Tuyên truyền kiến thức về môi trường để người khác cùng hành động.

3. Lời kết và lời cảm ơn

- Khẳng định Trái Đất nóng lên là một vấn đề hệ trọng, chỉ có con người mới cứu được Trái Đất.

- Kêu gọi mọi người hành động để bảo vệ mái nhà chung.

- Học sinh có thể hát một đoạn bài hát Màu xanh (Sáng tác: Hoàng Rapper Tronie Ngô) đã phần trình bày thêm sinh động.

- Cảm ơn thầy/ cô giáo và các bạn đã lắng nghe.

* Bài nói tham khảo:

- Trình chiếu hình ảnh sau:

- Đặt câu hỏi cho cả lớp: Dựa vào hình ảnh vừa quan sát, bạn hãy cho biết Trái Đất của chúng ta đang phải đối mặt với điều gì?

- Dẫn dắt: Như thầy/cô và các bạn đã biết khi khí nhà kính bao phủ Trái Đất, chúng sẽ giữ lại nhiệt của Mặt Trời. Hiện tượng này sẽ dẫn đến tình trạng nóng lên toàn cầu. Thế giới đang nóng lên với tốc độ nhanh hơn mọi thời điểm từng ghi nhận trong lịch sử. Và chắc chắn chỉ có con người mới cứu được Trái Đất mà thôi. Em là (tên của học sinh), hôm nay, em sẽ cùng với lớp mình trao đổi về đề tài: “Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất.”.

Theo NASA, Trái Đất có thể bị tổn thương do những nguyên nhân từ tạo hóa, thiên tai, các tác nhân phóng xạ từ bên ngoài Trái Đất, sinh vật gây bệnh lâu năm, nhưng hành động của con người mới là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới hiện tượng Trái Đất ngày càng nóng lên. Con người khai thác tự nhiên để phục vụ cuộc sống của bản thân nhưng sự khai thác chưa phù hợp đã dẫn tới nhiều hệ lụy. Đốt cháy nhiên liệu hoá thạch tạo ra lượng khí thải rất lớn trên toàn cầu. Chúng ta ngày càng nâng cao nhu cầu về vật chất thì cũng là lúc ngành công nghiệp hàng hóa tạo ra lượng rác thải khổng lồ. Việc phá rừng để xây dựng nông trại hoặc đồng cỏ hay vì lý do nào khác cũng đều tạo ra khí thải do cây xanh khi bị chặt sẽ thải ra lượng cacbon tích trữ trong đó. Giao thông vận tải là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất, trong đó máy bay là phương tiện đốt một lượng lớn nhiên liệu hóa thạch. Quá trình sản xuất lương thực thải ra khí cacbon dioxit, mê-tan và các loại khí nhà kính khác theo nhiều cách. Trái Đất càng nóng thì nhu cầu làm mát càng gia tăng, sử dụng điều hòa lại làm tăng lượng phát thải cacbon dioxit. Các hộ dân tiêu thụ quần áo, đồ điện tử, đồ nhựa quá mức, đặc biệt là những người giàu có. 1% dân số giàu nhất toàn cầu phát thải lượng khí nhà kính nhiều hơn so với mức của 50% dân số nghèo nhất. Ngôi nhà của bạn, cách bạn sử dụng điện, cách bạn di chuyển, những thứ bạn ăn và những thứ bạn vứt bỏ, tất cả đều góp phần vào việc phát thải khí nhà kính.

Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất. Lối sống của chúng ta có tác động sâu sắc đến hành tinh của chúng ta. Chúng ta có thể bắt đầu ngay với những việc làm đơn giản như:

- Sử dụng ít năng lượng hơn bằng cách hạ nhiệt độ sưởi và tăng nhiệt độ làm mát, chuyển sang sử dụng bóng đèn LED và các thiết bị điện tiết kiệm năng lượng, giặt đồ bằng nước lạnh hoặc phơi khô đồ thay vì dùng máy sấy.

- Đi bộ hoặc đạp xe thay vì lái xe sẽ giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời nâng cao sức khỏe và thể – chất của bạn.

- Sử dụng những gì bạn mua và ủ phân thức ăn thừa.

- Mua ít đồ hơn, mua đồ cũ, sửa chữa những thứ bạn có thể và tái chế.

- Sử dụng nguồn năng lượng tái tạo như: năng lượng gió, năng lượng mặt trời.

- Ưu tiên thực phẩm địa phương và theo mùa, đồng thời chọn sản phẩm từ các công ty sử dụng tài nguyên có trách nhiệm.

- Lên tiếng và kêu gọi người khác cùng tham gia hành động.

Lựa chọn của chúng ta có ý nghĩa quan trọng. Từ năng lượng chúng ta sử dụng, thực phẩm chúng ta ăn và cách chúng ta di chuyển đều có thể tạo nên sự khác biệt.

Trái Đất nóng lên là một vấn đề hệ trọng, con người vẫn cần duy trì và phát triển cuộc sống của mình, điều tất cả chúng ta cần làm là phát triển một cách bền vững và thân thiện với môi trường. Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất trước khi quá muộn.

- Học sinh chọn hát một đoạn bài hát Màu xanh (Sáng tác: Hoàng Rapper Tronie Ngô), ví dụ đoạn sau: “Hãy quí giá thế giới này như nâng niu cho gia đình ta, bên nhau ta xây đắp thiên nhiên, bảo vệ một hành tinh màu xanh… Hãy cứu lấy trái đất ngày nay, để giữ lấy sức sống ngày mai, muôn nơi no ấm yên vui, em thơ luôn nở môi cười…”

Cảm ơn thầy/ cô giáo và các bạn đã lắng nghe!

- Luận đề: Bước vào thế kỉ mới, con người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ phải quen dần với những thói quen tốt đẹp để lấp đầy hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu.

- Các luận điểm:

+ Luận điểm 1: Sự chuẩn bị của bản thân con người để bước vào thế kỉ mới.

+ Luận điểm 2: Bối cảnh thế giới hiện nay và những mục tiêu, nhiệm vụ của đất nước.

+ Luận điểm 3: Điểm mạnh và điểm yếu của con người Việt Nam.

* Luận điểm 1: Sự chuẩn bị của bản thân con người để bước vào thế kỉ mới.

- Con người là động lực phát triển của lịch sử

- Nền kinh tế tri thức sẽ phát triển mạnh mẽ thì vai trò của con người càng nổi trội

* Luận điểm 2: Bối cảnh thế giới và những mục tiêu, nhiệm vụ của đất nước.

- Bối cảnh thế giới:

+ Khoa học và công nghệ phát triển như huyền thoại, tỉ trọng trí tuệ trong một sản phẩm ngày một lớn

+ Sự giao thoa, hội nhập giữa các nền kinh tế sâu rộng hơn

- Những mục tiêu, nhiệm vụ của đất nước

+ Thoát khỏi sự nghèo nàn lạc hậu của nền kinh tế nông nghiệp

+ Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

+ Tiếp cận ngay với nền kinh tế tri thức

* Luận điểm 3: Điểm mạnh và điểm yếu của con người Việt Nam.

- Thông minh, nhạy bén nhưng hổng kiến thức cơ bản, chạy theo những môn học “thời thượng”, năng lực thực hành và sáng tạo bị hạn chế, học vẹt

- Cần cù, sáng tạo, tháo vát nhưng thiếu tỉ mỉ, chưa khẩn trương, không coi trọng nghiêm ngặt quy trình công nghệ

- Đoàn kết nhưng lại đố kị nhau trong làm ăn

- Thích ứng nhanh nhưng kì thị sự kinh doanh, sùng ngoại hoặc bài ngoại quá mức, khôn vặt, không coi trọng chữ “tín”

=> Điểm mạnh, điểm yếu được nêu cụ thể, chuẩn xác và sâu sắc. Điểm mạnh, điểm yếu được đối chiếu với yêu cầu của nền kinh tế mới.

- Thái độ của Vũ Khoan:

+ Đánh giá vấn đề từ cơ sở thực tế, cái nhìn khách quan, đa chiều.

+ Khẳng định và trân trọng các điểm mạnh, đức tính tốt của con người Việt Nam, không có thái độ tung hô quá đà; đồng thời thẳng thắn chỉ ra các điểm yếu, không có thái độ tự ti, miệt thị dân tộc.

- Thông điệp:

+ Cần có ý thức rèn luyện bản thân, tìm hiểu những nhu cầu của thời đại để thích ứng một cách kịp thời.

+ Cần phát huy những điểm mạnh, thẳng thắn thừa nhận và khắc phục điểm yếu của bản thân.

- Trước khi đi tham quan du lịch, em hay tìm hiểu trước về nơi sắp đến.

- Em thường tìm hiểu thông tin qua báo chí, phim ảnh hay những bài viết của mọi người đã từng đến thăm địa điểm đó.

- Một số danh lam thắng cảnh có di tích lịch sử em đã đến hoặc đã biết là:

+ Chùa Một Cột (Hà Nội)

+ Di tích nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội)

+ Cố đô Huế

+ Địa đạo Củ Chi (Sài Gòn)

- Yên Tử, núi thiêng thuộc loại văn bản thông tin giới thiệu về một danh lam thắng cảnh.

- Em căn cứ vào các đặc điểm về tiêu đề (tên địa danh), nội dung (thuyết minh về các đặc điểm của địa danh đó), thông tin (các nội dung về đặc điểm địa lí, lịch sử, văn hóa, tâm linh của Yên Tử) trong văn bản để xác định.

- Bố cục văn bản được chia thành 4 phần:

+ Phần 1 (từ đầu đến quyến rũ du khách bốn phương): Giới thiệu tổng quát về núi thiêng Yên Tử.

+ Phần 2 (từ Yên Tử ngày nay thuộc thành phố Uông Bí đến mong chóng đến nơi mà mình mơ ước): Vẻ đẹp của lối vào Yên Tử và tâm trạng của du khách đến với nơi đây.

+ Phần 3 (từ Tên xa xưa của Yên Tử là Núi Voi đến chính là Phù Vân quốc sư): Lịch sử hình thành và phát triển của núi thiêng Yên Tử.

+ Phần 4 (còn lại): Những giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh của núi thiêng Yên Tử.

- Mạch kết nối văn bản đi từ khái quát vị trí đến lịch sử hình thành, từ vẻ đẹp cảnh quan đến những giá trị tinh thần sâu sắc. Từ đó mang đến cho người đọc cái nhìn tổng quát và toàn diện nhất về một địa danh của đất nước.

- Những lí do chính khiến Yên Tử được nhìn nhận là “núi thiêng”:

+ Có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời.

+ Là một trong ba trung tâm Phật giáo lớn của Việt Nam, gắn với sự hình thành của Thiền phái Trúc Lâm do vua Trần Nhân Tông đặt nền móng.

+ Là nơi tu tập của nhiều vị thiền sư, vừa như chốn thần tiên lại hết sức gắn bó với con người.

- Trong văn bản, các đoạn miêu tả và dẫn tư liệu lịch sử có tỉ lệ cân đối, tương xứng và được sắp xếp hợp lí (đi từ miêu tả phong cảnh đến khắc họa những giá trị lịch sử).

- Tỉ lệ này thể hiện cái nhìn toàn diện của tác giả về núi thiêng Yên Tử và đem đến cho người đọc những hiểu biết trọn vẹn, đầy đủ nhất.

- Những chi tiết thể hiện cách giải thích tên gọi của một số vị trí và di tích trong quần thể du lịch tâm linh Yên Tử:

+ Tên xa xưa của Yên Tử là Núi Voi, bởi dáng núi giống hình con voi quay đầu về phía biển.

+ Tên khác là Bạch Vân Sơn - núi mây trắng.

- Việc giải thích này đảm bảo đưa đến những nội dung tri thức khái quát, khách quan và dễ hiểu nhất cho người đọc.

- Yếu tố biểu cảm được sử dụng khi nói về cảnh quan Yên Tử: một nơi ngoạn mục, chùa tháp uy nghi, quyến rũ du khách, như chốn thần tiên,…

- Yếu tố biểu cảm được sử dụng khi nói về giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh của Yên Tử: là ngọn núi thiêng, chốn tu hành tuyệt đỉnh của những người mộ đạo, nơi trung tâm náo nhiệt của Phật giáo Trúc Lâm,…

- Yếu tố biểu cảm góp phần định hướng cảm xúc của người đọc với núi thiêng Yên Tử, gợi lên sự hứng thú, niệm kính ngưỡng, tự hào trong họ.

- Tác dụng của việc đưa sơ đồ di tích vào văn bản:

+ Cung cấp thông tin để người đọc có cái nhìn tổng quan về các địa điểm của di tích.

+ Chỉ dẫn du khách tham quan.

- Những sơ đồ thuộc loại này thường được hiệu chỉnh qua các lần công bố vì:

+ Có thể có sự thay đổi về địa hình do ảnh hưởng của tự nhiên, của thời gian.

+ Có thể xuất hiện thêm những địa điểm mới do quá trình khai quật, khám phá, trùng tu.

+ Đem đến thông tin gần nhất và chính xác nhât.

Văn bản “Yên Tử, núi thiêng” đã gợi lên trong người đọc niềm đam mê khám phá thắng cảnh, di tích Yên Tử. Thoạt đầu, văn bản cung cấp những thông tin cơ bản nhất về danh thắng. Sau đó, tác giả đã đưa người đọc làm một chuyến du ngoạn ngắn trên lối vào Yên Tử để ngắm cảnh đất trời đẹp đẽ và hòa mình vào với không khí hăm hở của du khách đến với “nơi mà mình mơ ước”. Không chỉ dừng lại ở cảnh sắc bên ngoài, “Yên Tử, núi thiêng” còn khắc họa được những giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh của địa danh linh thiêng này. Yên Tử nguy nga hiện lên, như minh chứng cho nơi ra đời một trung tâm náo nhiệt của Phật giáo Trúc Lâm, nơi quy tụ bao người tu hành mộ đạo. Qua văn bản, Yên Tử vừa như một chốn thần tiên, lại hết sức gần gũi với cuộc sống con người. Vì vậy, có thể thấy, văn bản “Yên Tử, núi thiêng” không chỉ cung cấp thông tin về di tích Yên Tử, mà còn có tác dụng gợi lên niềm đam mê khám phá và có khả năng thu hút du khách đến với nơi này.

- Người đời sau gọi khối đá có hình người trên đỉnh Yên Tử là tượng An Kỳ Sinh.

=> Nhấn mạnh vào hành động của “người đời sau”.

a. Căn cứ để xếp câu trên vào kiểu câu chủ động:

- Chủ thể của hoạt động là chủ ngữ của câu (Thái Tông)

b. Biến đổi cấu trúc câu:

- Hướng thứ nhất: Khi nhắc lại câu nói của Phù Vân quốc sư, ông đã được Thái Tông gọi là Trúc Lâm đạo sĩ.

- Hướng thứ hai: Phù Vân quốc sư đã được gọi là Trúc Lâm đạo sĩ khi câu nói của ông được nhắc lại.

a. Bia Vĩnh Lăng đã được hậu thế đánh giá là một trong những tấm bia đẹp nhất Việt Nam về mặt mỹ thuật và kĩ thuật.

b. Việt Nam được nhiều du khách nước ngoài gọi là “thiên đường của ẩm thực đường phố”.

- Biểu hiện của tình yêu thiên nhiên:

+ Bảo vệ môi trường tự nhiên, giữ gìn vệ sinh môi trường.

+ Tham gia trồng cây gây rừng, trồng cây ở nhà.

+ Sử dụng các sản phẩm tái chế hoặc có thể tái chế, những chất liệu thân thiện với môi trường.

+ Tuyên truyền, lan tỏa tình yêu và trách nhiệm với môi trường tự nhiên.

- Một số thử thách có thể gặp phải:

+ Sự thiếu hụt về không gian do đặc điểm dân số tăng cao mà diện quỹ đất không thay đổi.

+ Tốn kém về vật chất, đòi hỏi nhiều về các công nghệ mới có thể sinh ra nhiều hệ lụy hơn với tự nhiên.

+ Thiếu sự ủng hộ từ mọi người xung quanh, mất thời gian và công sức để thay đổi suy nghĩ của mọi người.

Hai văn bản đều nói về mối quan hệ của con người với thiên nhiên, con người với thiên nhiên vốn không thể tách rời nhau. Do đó, việc xuất hiện hai văn bản này đặt cạnh nhau trong sách giáo khoa giống như lời nhắc nhở về cách ứng xử với thiên nhiên.

- Bố cục:

+ Phần 1 (từ đầu đến tuy gần mà xa): Giới thiệu những điều đẹp đẽ mà kì bí của thiên nhiên.

+ Phần 2 (tiếp theo đến tục thờ cây cối): Giới thiệu thiên nhiên Đông Nam Á trong đó có Việt Nam và truyền thống hài hòa với tự nhiên của phương Đông.

+ Phần 3 (tiếp đến cơ chế thị trường): Cách người phương Đông (trong đó có Việt Nam) tạo dựng cho mình một “thiên nhiên thứ hai”.

+ Phần 4 (còn lại): Thú chơi hoa - cây cảnh của người Việt.

- Tính đa dạng của thông tin được thể hiện ở:

+ Đưa ra các thông tin dưới dạng trích đoạn văn học (thơ ca, ca dao,..) => Thiên nhiên đi vào trong văn chương, nghệ thuật.

+ Đưa ra các địa danh được đặt tên dựa vào tự nhiên => thiên nhiên đi sâu vào đời sống con người.

+ Đưa ra các minh chứng ở cả trong tín ngưỡng, văn hóa.

=> Khẳng định được rằng người Việt thực sự có một văn hóa ứng xử riêng với thiên nhiên: thiên nhiên với người Việt đã trở thành một phần của tâm thức, của lối sống con người.

- Vì các cứ liệu văn học và ngôn ngữ có thể hàm chứa những thông tin từ rất xa xưa, hơn nữa qua văn chương có thể thấy mối quan hệ của thiên nhiên với con người: thiên nhiên đi vào lời ăn tiếng nói của con người.

- Ngoài ra, con người Việt Nam còn dùng thiên nhiên như một cách bộc lộ những suy tư, xúc cảm của mình.

Các thông tin được đưa ra và liên kết với nhau theo một trật tự logic nhất định. Điều này làm thông tin có hệ thống, không bị rời rạc và tác giả dễ bộc lộ suy nghĩ cũng như người đọc dễ theo dõi hơn.

- Việc kết nối đa dạng các tri thức từ nhiều lĩnh vực giúp nội dung văn bản được thể hiện rõ ràng, có chiều sâu.

- Khẳng định vốn hiểu biết uyên bác của tác giả cũng như giúp người đọc nắm bắt được thông tin trọn vẹn hơn.

Thông điệp ý nghĩa nhất em tiếp nhận được từ văn bản: con người với tự nhiên có mối quan hệ mật thiết với nhau, và ứng xử với tự nhiên cũng là một văn hóa tốt đẹp cần được trau dồi, học hỏi. Do đó, bản thân mỗi người phải có trách nhiệm bảo vệ môi trường tự nhiên, trước hết là cho mình, sau đó là cho tất cả mọi người.

Qua văn bản Văn hóa hoa - cây cảnh, ta biết thêm về mối quan hệ giữa con người với tự nhiên trên góc nhìn của văn hóa, đồng thời có thêm tri thức về xu thế “đưa thiên nhiên vào nhà” hiện nay. Xu thế “đưa thiên nhiên vào nhà” được thể hiện qua lối sống xanh, thân thiện với tự nhiên và trang trí nơi ở bằng nhiều cây xanh. Đây không chỉ là một cách trang trí nhà cửa, mà còn thể hiện sự quay lại của một vấn đề văn hóa quan trọng. Sống gần gũi với thiên nhiên là đang sống theo văn hóa của nguồn cội, và cũng là một lối sống lành mạnh với con người. Ngày nay, trong guồng quay của xã hội hiện đại, với công việc bận rộn và áp lực cuộc sống, việc được trở về với lối sống xanh là một cách thanh lọc tâm trí và cả thể xác. Cây xanh trong nhà vừa giúp cho cơ thể khỏe hơn, lại làm cho tâm hồn được thanh thản, dịu dàng hơn. Hơn nữa, xu thế này còn thể hiện trách nhiệm của con người với thiên nhiên, biết tôn trọng những giá trị mà tự nhiên đem lại cho con người. Có thể thấy, “đưa cây xanh vào nhà” là một xu hướng sống lành mạnh và tốt đẹp, cần được lan tỏa nhiều hơn nữa tới mọi người, đặc biệt là giới trẻ.

Câu b được mở rộng thêm những thông tin về thể loại thơ do “ông” sáng tác => Thông tin trở nên chi tiết, cụ thể.

a. Cuốn truyện trinh thám mà Hà cho tôi mượn có nhiều tính huống nghẹt thở.

b. Tương truyền, dãy Hồng Lĩnh có 99 ngọn núi và là một trong những danh thắng của nước Nam xưa.

c. Nhiều người mong được một lần đến ngắm cảnh và thăm nơi trung tâm Phật giáo Yên Tử.

Từ nhan đề Tình sông núi có thể thấy, cảm hứng sáng tác của tác giả nằm ở vẻ đẹp non nước và tình yêu của người Việt ta với núi sông dân tộc mình.

- Đoạn 1 (từ đầu đến Diên Khánh xanh um): Vẻ đẹp của sông núi quê hương.

- Đoạn 2 (tiếp theo đến Nhìn quanh là bồn bể cần lao): Vẻ đẹp của núi sông gắn với sinh hoạt lao động.

- Đoạn 3 (còn lại): Khẳng định một thứ tình cảm thiêng liêng nhất: Tổ quốc.

=> Mạch cảm xúc đi từ ngất ngây trước vẻ đẹp của thiên nhiên đến vẻ đẹp của lao động, rồi kết đọng lại thành một tình yêu to lớn. Thể hiện niềm tự hào và tình cảm của tác giả với quê hương.

- Các địa danh xuất hiện như:Trà Khúc, Tam Quan, Bồng Sơn, Bình Định, Tuy Hòa, Diên Khánh, Nha Trang gắn với vùng Đồng bằng duyên hải miền Trung.

- Qua những gì được gợi ra từ bài thơ, có thể thấy, tình yêu dành cho mỗi vùng miền cụ thể cũng là tình yêu Tổ quốc, hai mối tình gắn bó với nhau, yêu quê hương cũng chính là yêu nước, yêu đất nước vì trong đó có quê hương.

- Trong bài thơ, tác giả đã chú ý làm nổi bật những vẻ đẹp của sông núi, con người quê hương.

- Những đặc điểm đó được phát hiện từ góc nhìn của tác giả về thiên nhiên và lao động. Qua những đặc điểm tự nhiên, quê hương hiện lên thanh bình, đẹp đẽ. Còn qua lao động và sinh hoạt, quê hương lại mang vẻ đẹp hào hùng, giàu sức sống, chính từ lao động đã mang đến những vẻ đẹp mới cho quê hương.

- Tác giả đã tự bộc lộ mình trong tình yêu với quê hương, với cảnh sắc con người và trong lời khẳng định về một mối tình không mối tình nào hơn.

- Tác giả đặt bản thân giữa những người đang hăng say lao động, giữa cả non nước để khẳng định bản thân là một phần của dân tộc và tình yêu với quê hương, Tổ quốc là không thể thay thế được.

- Khi nói về những người con của đất nước, tác giả đặt người lao động ở vị trí trung tâm.

- Điều này thể hiện sự trân trọng, tin yêu của tác giả với những con người vừa xây dựng đất nước đẹp giàu, nhưng cũng sẵn sàng đấu tranh cho đất nước hòa bình, độc lập.

- Điểm tương đồng:

+ Thể hiện một nét văn hóa tốt đẹp của người Việt.

+ Mối quan hệ, tình yêu của người Việt và cách ứng xử với tự nhiên.

+ Chứa đựng những thông tin về lịch sử, văn hóa, truyền thống của dân tộc.

- Điểm khác biệt:

Ảnh 1: Cổng vào đền chính

=> Lời dẫn: Đến với khu di tích, trước tiên ta đến thăm khu đền chính. Đón chào du khách là cổng đền sơn vàng rực rỡ, cùng với dòng chữ “Trung Am Từ” (tức Đền Trung Am).

Ảnh 2: Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bình Khiêm.

=> Lời dẫn: Chính điện thờ Trạng có ba gian tiền đường và hai gian hậu cung, du khách đến thắp hương sẽ được hướng dẫn đi theo hưởng vào hữu ra tả, tức là đi vào từ bên cửa hông bên phải và đi ra từ cửa hông bên trái.

Ảnh 3: Hồ Thái Nhâm trước đền thờ

=> Lời dẫn: Trước đền thờ có hai hồ nước tượng trưng cho trời và đất, trong đó, hồ Thái Nhâm hiện còn lưu giữ tấm bia đá khắc từ năm Vĩnh Hựu thời Lê Trung Hưng ghi chép về việc xây đền và những người góp công xây đền.

Ảnh 4: Khu vườn tượng

=> Lời dẫn: Khu vườn tượng này là mô phỏng lại hoạt động dạy học của Trạng từ sau khi cáo quan về quê.

Ảnh 5: Tổng thể khu đền thờ nhìn từ trên cao.

=> Lời dẫn: với bức ảnh này, du khách có thể thấy được tổng thể khu đền chính từ trên cao.

Ảnh 6: Quảng trường Nguyễn Bỉnh Khiêm

=> Lời dẫn: trong ảnh là quảng trường Nguyễn Bỉnh Khiêm, nơi đặt tượng đài Nguyễn Bỉnh Khiêm cao 5,7 m, nặng 8,5 tấn. Nơi đây cũng là nơi diễn ra các lễ biểu dương khen thưởng học sinh sinh viên xuất sắc trên địa bàn thành phố hằng năm.

Xin chào các bạn, tôi tên là … Hôm nay, tôi sẽ là hướng dẫn viên cùng đồng hành với các bạn đi khám phá khu di tích đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm:

Trình Quốc công - Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là người con lỗi lạc của mảnh đất Trung Am, xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, mãi cho đến sau này, khu di tích đền Trạng như một mẫu mực điển hình để con cháu muôn đời nhớ về công lao và tài năng của người.

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm không chỉ là một văn nhân tài giỏi, mà còn là một nhà tiên tri lỗi lạc. Những lời sấm truyền của Trạng còn ứng đến mấy trăm năm sau. Bởi vậy, người được nhân dân kính ngưỡng, và đền Trạng cũng là khu di tích được nhiều người ghé thăm.

Khu di tích Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm được khởi công xây dựng nâng cấp thêm vào cuối năm 2000, nhân kỉ niệm 415 năm ngày mất của Trạng Trình. Khu di tích được xây trên một vùng rộng lớn của thôn Trung Am, xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. Cách trung tâm thành phố chỉ hơn 10km đi xe, với đa dạng các phương tiện, du khách có thể dễ dàng đến thăm viếng nơi này.

Là một quần thể di tích rộng lớn, khu di tích gồm 9 hạng mục. Đầu tiên là đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm với cấu trúc ba gian tiền đường, hai gian hậu cung. Phía trước đền có hai hồ nước tượng trưng cho trời và đất, trong đền có hoành phi ghi bốn chữ “An Nam lý học”. Ở phía trước đền thờ, khu vực hồ Thái Nhâm, có cầu bắc qua tới khoảng đất nhỏ giữa hồ. Nơi đây còn lưu giữ tấm bia từ thời Lê Trung Hưng ghi lại việc làm đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm và những người có công xây đền. Sau đền có căn nhà ba gian lợp cói mô phỏng am Bạch Vân - nơi Nguyễn Bỉnh Khiêm dạy học sau khi từ quan về quê. Ngoài ra, trong quần thể khu di tích còn có đền thờ thân phụ của Trạng và một người vợ của người. Như những khu di tích khác, nơi đây cũng có nhà trưng bày về thân thế và sự nghiệp của người. Nhưng đặc biệt phải kể đến quần thể vườn tượng, Quán Trung Tân, tháp bút Kình Thiên và tượng đài Nguyễn Bỉnh Khiêm cao 5,7 m cùng hai bức phù điêu diễn tả cuộc đời trạng và lịch sử địa phương.

Khu di tích danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1991. Hằng năm, cứ đến ngày 23 tháng 12, người dân lại đổ về nơi đây làm lễ tế dâng tưởng niệm một danh nhân văn hóa lớn của dân tộc. Không chỉ có thế, cứ đầu xuân năm mới, mỗi dịp khai bút hay trước các kì thi quan trọng, học sinh trên địa bàn thành phố Hải Phòng đều đổ về nơi đây xin chữ, xin lộc học hành, cầu cho trí tuệ hanh thông, tinh thần minh mẫn. Khoảng hai thập kỉ đổ lại đây, khu di tích danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm còn là nơi diễn ra những buổi vinh danh học sinh Hải Phòng đạt thành tích xuất sắc trong học tập.

Sau chuyến tham quan, ta đã có thể thấy được toàn vẹn khung cảnh đền Trạng và ý nghĩa văn hóa của nơi này. Giờ đây, các bạn có thể đến thắp hương tại tượng đài Nguyễn Bỉnh Khiêm để cầu học hành, đỗ đạt.

Rất cảm ơn các bạn vì đã theo dõi tôi trong suốt chuyến hành trình vừa rồi.

Đối tượng được thuyết minh: Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.

Người viết triển khai theo trình tự của không gian.

Kính thưa quý vị và các bạn, sau đây, tôi sẽ dẫn chúng ta làm một chuyến du ngoạn quanh khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long:

Hoàng thành Thăng Long, nơi kinh đô, nơi trái tim đất nước sẽ đón các bạn bằng vẻ đẹp tráng lệ, nguy nga. Mỗi bước chân tại nơi này, ta đã bước qua biết bao thăng trầm của lịch sử.

Hoàng thành Thăng Long được xây dựng vào khoảng thế kỉ thứ 11 với diện tích rộng lớn. Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long có diện tích vùng lõi vào khoảng 18,395ha và vùng đệm khoảng 108 ha. Được chú ý nhất là khu Di tích Thành cổ Hà Nội và khu Di tích Khảo cổ tại 18 Hoàng Diệu. Cùng với sự lớn lên của dân tộc, Hoàng thành chứng kiến biết bao mốc lịch sử trọng đại của nước ta.

Bên cạnh giá trị lịch sử, Hoàng thành còn là nơi lưu giữ phong tục tập quán, lối sống văn hóa và sinh hoạt lao động của cư dân Việt Nam xưa, đặc biệt là cư dân Đồng bằng Bắc bộ. Ngày nay, nhiều sự kiện tái hiện lại nếp sống và sinh hoạt xưa đã được tổ chức tại nơi này.

Ngoài ra, chính những nét văn hóa và mĩ thuật độc đáo được hình thành tại Thăng Long đã in đậm nên trên từng địa hình, kiến trúc của khu di tích. Điều này cũng phản ảnh quá trình phát triển lâu dài của Kinh đô xưa.

Ngày 31 tháng 7 năm 2010, Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Đó là sự khẳng định giá trị của một di tích, cũng là sự khẳng định bề dày văn hóa cho dân tộc ta.

Vậy nên, đến với Hà Nội, không thể không ghé thăm khu di tích cổ kính mà hào hùng này, đồng thời, cũng phải luôn gìn giữ và bảo vệ “chứng nhân lịch sử này”. Để các thế hệ mai sau còn có minh chứng để biết trân trọng trang sử của dân tộc và yêu thêm non nước mình!!!

- Em thường tìm sách để đọc từ tủ sách của bố mẹ, thư viện, trên internet hoặc ở nhà sách.

- Em thường tìm sách đọc theo các tác giả hoặc các thể loại yêu thích. Ngoài ra trước khi lựa chọn đọc một quyển sách, em thường đọc nội dung tóm tắt hoặc các bài đánh giá từ các độc giả khác trên mạng.

- Mục tiêu đọc sách trong dự án Văn học - lịch sử tâm hồn: Nâng cao hiểu biết và nhận thức về các thời kì văn học Việt Nam. Hiểu sâu sắc hơn bối cảnh lịch sử, xã hội của từng thời kì văn học từ đó rèn luyện khả năng cảm thụ và phân tích các tác phẩm văn học.

- Kế hoạch đọc sách:

+ Đọc các tác phẩm văn học lần lượt theo từng thời kì. Mỗi thời kì đọc ít nhất 3 tác phẩm thuộc 3 thể loại văn học khác nhau.

+ Sau khi đọc xong, cần tóm tắt được nội dung tác phẩm và rút ra một vài nhận xét của bản thân về tác phẩm đã đọc (về nội dung về hình thức nghệ thuật,…)

- Nền văn học Việt Nam “vừa cổ xưa vừa non trẻ” bởi:

+ Gắn với lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc Việt bắt đầu từ thời kì các Vua Hùng, gắn với văn học dân gian truyền miệng vốn có vị trí rất quan trọng, nó lưu giữ tinh thần, trí tuệ, ngôn ngữ và là nền tảng của văn học viết của người Việt qua bao nhiêu biên cố lịch sử truyền lại cho thời hôm nay.

+ Văn học viết Việt Nam mới xuất hiện từ thế kỉ X sau khi giành lại độc lập từ các triều đại Trung Hoa.

- Văn học viết bằng chữ Hán và văn học viết bằn chữ Nôm có quan hệ mật thiết với nhau, cùng phát triển và bổ sung cho nhau trong quá trình phát triển của văn học dân tộc.

- Điểm tương đồng: Đều có một số thể loại văn học vay mượn từ Trung Quốc với nguồn gốc chữ viết bắt nguồn từ chữ Hán.

- Điểm khác biệt

+ Văn học viết bằng chữ Hán: Vay mượn hoàn toàn từ Trung Quốc cả về văn tự, văn ngôn, các thể loại, phong cách, điển cố, thể thức diễn đạt

+ Văn học viết bằng chữ Nôm: Chữ Nôm thiên về biểu ý và biểu âm dùng để sáng tác tác phẩm bằng tiếng Việt. Văn học chữ Nôm giúp văn học cổ điển Việt Nam dần thoát khỏi sự lệ thuộc vào khuôn mẫu Hán, để trở thành nền văn học độc lập.

- Những yếu tố lịch sử, xã hội có ảnh hưởng quan trọng, tạo nên các đặc điểm nổi bật của văn học Việt Nam thế kỉ XX là:

+ Hai cuộc kháng chiến lớn của dân tộc: kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống đế quốc Mĩ

+ Thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa

+ Đất nước chia thành hai miền Nam – Bắc

+ Thống nhất đất nước năm 1975

+ Việt Nam gia nhập WTO và sự thâm nhập của in-tơ-net

- Tính truyền thống: Văn học Việt Nam dù viết theo chữ Hán, chữ Nôm hay chữ quốc ngữ đều có bản sắc riêng, mang đậm tinh thần Việt Nam.

- Tính hiện đại: Văn học Việt Nam liên tục du nhập cái mới từ các nền văn học khác trên thế giới, chịu ảnh hưởng từ các nền văn học đó và sáng tạo ra cái mới mang bản sắc riêng của con người Việt Nam.

Trong mỗi thời kì, văn học Việt Nam đều có những tác phẩm tiêu biểu, độc đáo về nghệ thuật và chứa đựng giá trị nội dung sâu sắc. Ngay từ khi văn học viết xuất hiện vào thế kỉ X, nền văn học của dân ta đã liên tục phát triển. Các văn nhân, thi sĩ đã liên tục cho ra đời các sáng tác để đời mang như “Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ, “Truyện Kiều” của Nguyễn Du, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi,… Tất cả những tác phẩm ấy vừa có hình thức nghệ thuật đặc sắc vừa có giá trị nhân văn cao cả. Chẳng hạn như kiệt tác “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du với 3254 câu thơ, kể về cuộc đời 15 năm lưu lạc của nàng Kiều – người con gái tài sắc vẹn toàn nhưng vì gia biến mà phải bán mình chuộc cha, kể từ đó cuộc đời này bị giày xéo, bị chà đạp không ngừng bởi các thế lực phong kiến. Tác phẩm đã lên án, tố cáo xã hội phong kiến bất công, phản ánh cuộc đời bất hạnh của con người, đặc biệt là người phụ nữ. Bên cạnh đó ngợi ca phẩm chất cao đẹp của con người cũng như trân trọng khát vọng sống, khát vọng tình yêu tự do và công lí của họ. Trên cơ sở kế thừa tinh hoa truyền thống văn học dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn học thế giới, văn học thời kì hiện đại có những bước phát triển mạnh mẽ cả về nội dung lẫn hình thức. Tiêu biểu là các tác phẩm văn học gắn liền với hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc như “Làng” của Kim Lân, “Đồng chí” của Chính Hữu, “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê,… Văn học thời kì này cũng đạt được nhiều thành tựu nổi bật, góp phần tô đậm bản sắc con người Việt Nam trong quan hệ với văn học các nước trong khu vực và trên thế giới. Có thể nói, văn học Việt Nam dù ở thời kì nào cũng mang những nét đặc trưng riêng về cả nội dung và nghệ thuật, tất cả tạo nên diện mạo cho nền văn học Việt Nam mang đậm đà bản sắc dân tộc.

Vấn đề mà cuộc phỏng vấn để cập được trình bày ở phần đầu của văn bản.

- Vấn đề chính của cuộc phỏng vấn được triển khai bằng 5 câu hỏi.

- Vấn đề chính và các thông tin được triển khai trong hệ thống câu hỏi phỏng vấn có mối quan hệ logic, liên kết với nhau từ đầu đến cuối. Hệ thống câu hỏi phỏng vấn đã từng bước khai thác thông tin nhằm làm rõ quan điểm của nhà văn về vấn đề chính được đề cập.

Câu trả lời của người được phỏng vấn có quan hệ chặt chẽ, liên quan trực tiếp với vấn đề được nêu trong câu hỏi. Mọi câu trả lời đều xoay quanh các vấn đề được đề cập trong câu hỏi của người phỏng vấn và thể hiện được sự logic, tính cụ thể về quan điểm của người được phỏng vấn đối với vấn đề.

- Những yếu tố ngôn ngữ nào thể hiện phép lịch sự và ý thức tôn trọng người được phỏng vấn:

+ Đặt câu hỏi với cụm từ thể hiện thái độ tôn trọng: “thưa nhà văn”

+ Kết thúc cuộc phỏng vấn bằng lời cảm ơn và lời chúc.

*Tác phẩm lựa chọn: Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương

a. “Bánh trôi nước” ra đời vào thế kỉ XIX khi mà xã hội phong kiến Việt Nam rơi vào khủng hoảng, suy thoái. Đây là giai đoạn rực rỡ nhất của văn học trung đại Việt Nam, được mệnh danh là giai đoạn văn học cổ điển. Trong thời kì này, văn học xuất hiện trào lưu nhân đạo chủ nghĩa mà nổi bật là tiếng nói đòi quyền sống, đòi hạnh phúc và đấu tranh giải phóng con người, nhất là người phụ nữ.

b. - Nguồn gốc thể loại, chữ viết: Tác phẩm viết bằng chữ Nôm theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt (thể thơ Đường luật có nguồn gốc từ Trung Quốc).

- Đề tài: Người phụ nữ

- Hình tượng: Mượn hình ảnh bánh trôi nước để nói về thân phận của người phụ nữ trong xã hội đương thời.

c. - Đặc sắc nghệ thuật: Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt cổ điển, ngôn ngữ hình ảnh thơ giản dị, sáng tạo hình tượng nghệ thuật mang nhiều tầng ý nghĩa.

- Giá trị nội dung: Mượn hình ảnh bánh trôi nước, Hồ Xuân Hương đã cất lên tiếng nói của mình về thân phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Đó là tiếng nói đầy xót thương, cảm thông cho thân phận rẻ rúng, lênh đênh của người phụ nữ đồng thời đề cao, trân trọng và ngợi ca vẻ đẹp phẩm chất của họ.

d. Tác phẩm chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện tiếng nói đấu tranh đòi quyền lợi cho phụ nữ - những con người yếu thế, không có tiếng nói trong xã hội phong kiến “trọng nam khinh nữ”. Vì thế “Bánh trôi nước” trở thành một trong những sáng tác tiêu biểu của văn học trung đại, có giá trị trường tồn cho đến ngày nay.

e. Thông điệp: Bài thơ giúp người đọc hiểu được số phận lênh đênh, chìm nổi của những người phụ nữ trong xã hội cũ từ đó bộc lộ niềm cảm thông, thương xót đồng thời trân trọng hơn vẻ đẹp phẩm chất của những con người nhỏ bé, bất hạnh ấy.

a. Mối quan hệ giữa thể loại, đề tài, hình tượng hoặc một số chi tiết nghệ thuật:

- Thể loại: Lục bát

- Đề tài: Tưởng nhớ một nhà thơ đại tài của dân tộc

- Hình tượng và chi tiết nghệ thuật: Nhân vật trữ tình là chính tác giả, bộc lộ niềm tiếc thương và ca ngợi Nguyễn Du – đại thi hào của nền văn học Việt Nam. Tác phẩm đã sử dụng những từ ngữ bình dị, các hình ảnh thiên nhiên cùng với việc gợi nhắc đến các chi tiết trong kiệt tác “Truyện Kiều”. Qua đó, nhà thơ thể hiện sự ngưỡng mộ tột cùng của bản thân với Nguyễn Du – một vĩ nhân với những tác phẩm văn học xuất sắc, chứa đựng giá trị nhân văn ngàn đời.

b. Tính chất “đặc biệt” của tác giả - độc giả trong văn bản:

- Tác giả - độc giả “Vương Trọng” vừa là một độc giả với các tác phẩm của Nguyễn Du vừa là một nhà thơ vì thế ông có những cảm nhận tinh tế và sâu sắc hơn hẳn những độc giả khác. Ở góc nhìn đó, Vương Trọng thấu hiểu được cái tâm và cái tầm của đại thi hào đối với con người. Với ông, Nguyễn Du chính là một “trái tim lớn”, một “vĩ nhân” và khi đứng trước mộ Nguyễn Du, ông ngưỡng mộ cụ Du bao nhiêu thì lại càng bộc lộ niềm tiếc thương bấy nhiêu.

a. Câu đơn và câu ghép

- Câu đơn là câu được cấu tạo bằng một cụm chủ ngữ - vị ngữ nòng cốt.

- Câu ghép là câu có từ hai cụm chủ ngữ - vị ngữ nòng cốt trở lên. Phân loại

+ Dựa vào từ ngữ làm phươn tiện nối các vế câu: câu ghép có từ ngữ nối các vế câu và câu ghép không có từ ngữ nối các vế câu.

+ Dựa vào quan hệ giữa các vế câu: câu ghép đẳng lập và câu ghép chính phụ.

b. Sự phát triển của ngôn ngữ: nghĩa mới của từ ngữ và từ ngữ mới

- Sự phát triển của từ vựng diên ra theo các hình thức:

+ Phát triển nghĩa của từ ngữ trên cơ sở nghĩa gốc của nó.

+ Sáng tạo từ ngữ mơi trên cơ sở từ ngữ đã có.

+ Tiếp nhận từ ngữ tiếng nước ngoài.

c. Biến đổi và mở rộng cấu trúc câu

- Các hình thức biến đổi cấu trúc câu:

+ That đổi trật tự của các từ ngữ trong câu.

+ Chuyển cụm chủ ngữ - vị ngữ thành cụm danh từ.

+ Chuyển câu chủ động thành câu bị động.

- Các hình thức mở rộng cấu trúc câu:

+ Bổ sung thành phần câu, thường là trạng ngữ hoặc thành phần biệt lập.

+ Mở rộng thành phần câu bằng cụm từ chính phụ hoặc cụm chủ ngữ - vị ngữ.

- Những đề tài nói và nghe mà em đã thực hiện trong học kì II:

+ Kể một câu chuyện tưởng tượng

+ Thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống phù hợp với lứa tuổi (được gợi ra từ tác phẩm văn học)

+ Trình bày ý kiến về một sự việc có tính thời sự (trong đời sống của cộng đồng, đất nước, nhân loại)

+ Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử

- Em thực hiện thành công nhất với bài nói kể một câu chuyện tưởng tượng vì:

+ Vận dụng yếu tố tưởng tượng, kì ảo một cách sáng tạo: Tạo ra một thế giới kì ảo trên trời với các nhân vật thần tiên, yêu ma.

+ Cốt truyện có nhiều chi tiết kịch tính, lí thú: tình yêu trắc trở giữa yêu ma và tiên nữ.

+ Chứa đựng giá trị nhân văn: tiên nữ hi sinh để cứu lấy vạn vật.

C. Thơ tám chữ

A. Số chữ trong các dòng thơ

D. Nhân hóa

D. Rộng rãi, uể oải, vòi vọi, xa xa

B. Cảm xúc đượm buồn trước cảnh sắc nơi thôn dã

Bài thơ có bố cục 3 phần: khổ 1, khổ 2, khổ 3

- Trong truyện truyền kì luôn cần đến yếu tố kì ảo:

+ Yếu tố kì ảo là một nét đặc trưng nổi bật của thể loại truyện truyền kì.

+ Các yếu tố kì ảo vừa phản ánh hiện thực xã hội đương thời vừa thể hiện ước mơ của nhân dân về một xã hội tốt đẹp, ở hiền gặp lành, ác giả ác báo.

+ Yếu tố kì ảo góp phần làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, lôi cuốn hơn.

- Điều quyết định thành công trong việc viết một truyện kể sáng tạo mô phỏng một truyện kể đã đọc là:

+ Giữ đúng tinh thần của cốt truyện gốc.

+ Sáng tạo thêm các chi tiết thú vị mới mẻ nhưng không làm thay đổi cốt truyện.

+ Biết kết hợp thêm các yếu tố miêu tả và biểu cảm nhằm làm cho bài viết trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

- Một số điểm cần ghi nhớ khi kể lại một câu chuyện mô phỏng lại truyện đã đọc:

+ Năm vững cốt truyện, hiểu rõ ý đồ và thông điệp mà tác giả muốn truyền tải trong tác phẩm gốc.

+ Có những chi tiết sáng tạo logic, phù hợp với diễn biến câu chuyện.

+ Sử dụng ngôn ngữ kết hợp với phương tiện phi ngôn ngữ uyển chuyển, linh hoạt nhằm làm cho bài nói trở nên thu hút.

Văn bản “Truyện lạ nhà thuyền chài” giúp em hiểu được sức mạnh của tình yêu thương và sự đoàn kết trong gia đình. Tình yêu chính là cốt lõi, là nguồn gốc của mọi mối quan hệ trong cuộc sống. Chỉ cần có tình yêu, con người sẽ có sức mạnh để làm mọi thứ, cố gắng hết sức để chăm lo cho gia đình, cho người mình thương yêu. Tình yêu là điểm tựa, là nguồn động lực to lớn để mỗi người sống và cống hiến cho cuộc đời. Chính vì thế, chúng ta cần nâng niu và nuôi dưỡng tình cảm gia đình bởi nó chính là thứ tình yêu vững chắc nhất mà mỗi người có được trong cuộc sống này.

Những người sẵn sàng cứu giúp người khác trong cơn hoạn nạn là những người có tấm lòng nhân hậu, tốt bụng và là người dũng cảm. Họ không hề ích kỉ chỉ nghĩ cho bản thân mà luôn quan tâm tới những người xung quanh, sẵn sàng giúp đỡ. Dù nguy hiểm nhưng họ không ngần ngại, dũng cảm dùng sức lực của mình để cứu giúp người đang gặp nạn. Không những vậy, hành động của họ sẽ truyền cảm hứng cho những người xung quanh, khơi dậy tinh thần tương thân tương ái và lan tỏa những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

- “Tả đột hữu xung” ý chỉ thế chủ động tung hoành trong cuộc chiến nào đó.

- Cảnh “tả đột hữu xung” của Lục Vân Tiên mô tả chàng đang chiến đấu hết mình và nắm thế chủ động dù đang ở trong vòng vây kẻ địch vô cùng đông, mạnh, đầy đủ mũ giáp. Cảnh này còn thể hiện rằng đây là một trận đánh hai phe không hề cân sức.

Câu thơ trên cho thấy chàng là một người rất trọng lễ nghĩa, phép tắc. Thời phong kiến “nam nữ thụ thụ bất thân”, con gái chưa chồng không được tiếp xúc gần gũi với người ngoài, nhất là đàn ông, vậy nên Lục Vân Tiên bảo Nguyệt Nga cứ ngồi yên trong kiệu để giữ đúng phép tắc, chuẩn mực giữa hai người.

Hai dòng thơ cuối “Nhớ câu kiến ngãi bất vi/ Làm người thế ấy cũng phi anh hùng” gợi suy nghĩ về quan điểm một người anh hùng. Theo xã hội lúc bấy giờ anh hùng là người dũng cảm, sẵn sàng làm những việc nghĩa hiệp, giúp đỡ người yếu thế mà không cần nhận lấy sự trả ơn.

- “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” là một nhan đề phù hợp, bao quát được toàn bộ nội dung văn bản muốn đề cập đến.

- Lí giải: Vì trong văn bản, hai nhân vật chính được đề cập tới là Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga, nội dung chính cũng là những tình huống và chi tiết xoay quanh hai nhân vật trên. Thông qua câu chuyện giữa hai nhân vật, tác giả thể hiện sự ca ngợi những phẩm chất đạo đức tốt đẹp trong mỗi con người và mong ước về một xã hội lí tưởng, công bằng.

- Tóm tắt sự việc: Lục Vân Tiên trên đường trở về thăm cha mẹ trước khi đi thi gặp toán cướp Phong Lai hoành hành, quấy nhiễu. Chàng xả thân đánh đuổi bọn cướp cứu nàng Kiều Nguyệt Nga. Kiều Nguyệt Nga biết ơn vô cùng thế nhưng chàng từ chối nhận báo đáp của nàng vì coi đó là việc bậc trượng nghĩa nên làm khi gặp chuyện bất bình.

- Bố cục của văn bản:

+ Phần 1 - 14 câu đầu: Lục Vân Tiên đánh tan đám cướp Phong Lai để cứu Kiều Nguyệt Nga.

+ Phần 2 – các câu còn lại: Cuộc trò chuyện giữa Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga.

- Phẩm chất của nhân vật Lục Vân Tiên:

+ Là một người tài giỏi, chính trực, trí dũng song toàn.

+ Là người trượng nghĩa, coi trọng lễ giáo phong kiến.

- Đây đều là những phẩm chất cao quý của một người anh hùng cần có.

- Điều này được thể hiện qua các chi tiết miêu tả hành động, lời nói của Lục Vân Tiên.

- Chủ đề của văn bản trên: Khát vọng về sự công bằng, lẽ phải trong cuộc sống.

- Các căn cứ giúp em xác định chủ đề:

+ Nội dung chính của văn bản: Văn bản khắc họa hình tượng nhân vật Lục Vân Tiên là một người anh hùng nghĩa hiệp, sẵn sàng xả thân cứu giúp người khác, coi việc đứng về phía chính nghĩa, lẽ phải, bênh vực kẻ yếu là việc nên làm, là đạo đức của mỗi con người mà không cần sự báo đáp của bất kì ai. Đây là nhân vật thể hiện rõ hình mẫu đạo đức tác giả muốn gửi gắm tới người đọc.

+ Hai câu thơ cuối cùng của văn bản bộc lộ quan niệm đạo lý về người anh hùng lý tưởng, không màng danh lợi và ước mơ của tác giả về một xã hội công bằng, cái thiện luôn chiến thắng cái ác, cái thiện sẽ nhận được kết cục tốt đẹp.

- Qua văn bản trên, Nguyễn Đình Chiểu muốn gửi gắm những thông điệp:

+ Ngợi ca những phẩm chất tốt đẹp của con người, đó là lòng nhân ái, tinh thần nghĩa hiệp sẵn sàng giúp đỡ người gặp hoạn nạn, bênh vực lẽ phải chống lại những điều xấu xa, bất công trong xã hội; đồng thời đề cao hình mẫu người anh hùng chân chính.

+ Thể hiện ước mơ, khát vọng của nhân dân luôn hướng về một xã hội tốt đẹp hơn, nơi công lý được thực thi, cái thiện luôn chiến thắng cái ác, ác giả ác báo.

- Dù được sáng tác từ rất lâu nhưng những giá trị mà câu chuyện đem lại vẫn còn giá trị tới ngày nay. Bởi vì xã hội ngày càng phát triển nhưng vấn đề bất công, bất hạnh vẫn còn tồn tại, con người lại luôn muốn sống trong một xã hội bình đẳng. Chính những phẩm chất đạo đức cao đẹp ấy, những khát vọng ấy sẽ là giá trị cốt lõi thôi thúc con người đấu tranh cho lẽ phải, chống lại những hành vi sai trái, bất công để giúp đỡ những hoàn cảnh yếu thế hơn, tạo nên một xã hội công bằng, nâng đỡ cái thiện và ngăn chặn những cái ác – những điều xấu xa ảnh hưởng tới cuộc sống. Tuy cách thể hiện những giá trị này sẽ có sự khác biệt so với thời xưa khi tác phẩm ra đời nhưng thông điệp thì sẽ tồn tại mãi với thời gian.

a.

b.

Theo bức tranh, em đoán Thúy Kiều là người phụ nữ ngồi bề trên. Nội dung văn bản sẽ là Thúy Kiều trả nợ ân tình người đã giúp đỡ mình khi xưa, đồng thời trừng trị những kẻ đã hãm hại mình – kẻ được vẽ tư thế quỳ gối trong bức tranh.

Khung cảnh Kiều thực hiện việc báo ân, báo oán được miêu tả qua các từ: Trướng hùm, trung quân, tiên nghiêm, cửa viên.

- Từ Hải để Thúy Kiều tự quyết định chuyện báo ân báo oán.

- Thúy Kiều nói với Từ Hải rằng nàng sẽ tự mình báo đáp ân tình những người giúp đỡ nàng đồng thời đáp trả lại những người lợi dụng, gây hại tới nàng.

Trong đoạn thơ trên Kiều thể hiện tấm lòng biết ơn, trân trọng với Thúc Sinh vì có ơn cứu nàng. Kiều sử dụng các cụm từ Hán Việt “phụ lòng”, “cố nhân”, “báo ân” cùng điển tích “Sâm, Thương” bằng giọng điệu hết sức nhẹ nhàng để bày tỏ sự chân thành, tâm trạng biết ơn của mình với Thúc Sinh.

Thúy Kiều vẫn sử dụng cách xưng hô “tiểu thư” với Hoạn Thư dù Kiều mới là kẻ ở thế bề trên đang báo oán, điều này giúp người đọc hiểu được thái độ của nàng Kiều: bằng cách nhấn mạnh lại cách tự xung hô khi trước của Hoạn Thư nàng thể hiện sự khinh miệt, mỉa mai, đạp thẳng lên danh dự cao quý mụ đàn bà ấy đã dùng để đày đọa nàng khi xưa.

- Đoạn thơ trên là lời nói tự bào chữa, tự biện hộ của Hoạn Thư.

- Trong lời nói ấy Hoạn Thư đưa ra lí lẽ rằng sự ghen tuông đó cũng chỉ vì quá yêu chồng nhất là khi chồng là người đa tình năm thê bảy thiếp, là tâm lý thường có của bất kì người phụ nữ nào. Hoạn Thư cho rằng việc mình bắt Kiều chép kinh cũng chỉ muốn nàng ta dứt tình với chồng, mong nàng cảm thông vì cùng là phận đàn bà.

- Bố cục của đoạn trích gồm 2 phần:

+ Phần 1 – 12 câu thơ đầu: Thúy Kiều báo ân với Thúc Sinh.

+ Phần 2 – 22 câu thơ còn lại: Thúy Kiều báo oán với Hoạn Thư.

- Nội dung đoạn trích tập trung vào câu chuyện trả nợ ân tình với người cưu mang mình và trừng trị kẻ ác làm hại mình của Thúy Kiều với Thúc Sinh và Hoạn Thư.

- Khung cảnh nơi nàng Kiều thực hiện việc báo ân, báo oán được khắc họa qua các từ miêu tả “trướng hùm”, “trung quân”, “tiên nghiêm”, “cửa viên”, “cho gươm mời” cho thấy đây là nơi công đường rộng lớn, uy nghiêm. Nàng Kiều ngồi ở ghế tọa nơi phân xử, phù hợp với việc báo ân báo oán của nàng.

- Khung cảnh nơi báo ân, báo oán này hoàn toàn đối lập với những khung cảnh nàng Kiều bị hãm hại, đối xử tệ bạc trước kia. Từ một người bị đày đọa, hành hạ nay nàng đã có quyền chủ động để phản kháng, trừng trị những kẻ xấu đã hãm hại bản thân. Khung cảnh ấy cũng phần nào thể hiện tính cách của nàng: nhẹ nhàng, dịu dàng nhưng “trong nhu có cương”, vẫn mạnh mẽ để đấu tranh cho bản thân và răn đe kẻ ác ý. Không chỉ vậy khung cảnh này còn gián tiếp thể hiện niềm tin vào luật nhân – quả và khát vọng công lý của tác giả, của nhân dân trong xã hội xưa, đó là người thiện lành nhận được quả ngọt, còn kẻ độc ác sẽ phải nhận kết cục bị trừng phạt.

- Sau cùng Thúy Kiều vẫn quyết định tha thứ cho tội lỗi của Hoạn Thư. Chỉ qua chi tiết này tác giả đã khắc họa được tính cách, phẩm chất của nhân vật.

- Chi tiết này cho thấy Thúy Kiều là người vô cùng hiền hậu, có tấm lòng bao dung, cao thượng và là người con gái vô cùng thấu hiểu lẽ đời. Nàng có chút phần áy náy bởi mình là người đến sau chen giữa Thúc Sinh và Hoạn Thư, đồng thời cùng phận phụ nữ dưới chịu sự áp bức của xã hội phong kiến, Kiều hiểu được phần nào suy nghĩ và hành động của Hoạn Thư chịu cảnh chồng ghẻ lạnh, chung chồng với người khác nhưng phải nghe theo. Không chỉ vậy Thúc Sinh còn từng cứu nàng khỏi chốn đày đọa xưa, là một người trọng nghĩa nàng nể tình này mà tha bổng cho Hoạn Thư vợ Thúc Sinh, coi như báo đáp lại ân tình lúc đó một cách vẹn toàn.

- Hành động, lời biện bạch của Hoạn Thư cho thấy đây là một con người khôn ngoan, có tâm địa và thủ đoạn. Trước kia nghĩ ra đủ cách hành hạ Kiều cho thỏa cơn ghen tuông. Trong khi bị xét xử ở nơi công đường, gươm đao kề cạnh nhưng Hoạn Thư vẫn không mảy may sợ sệt, vẫn bình tĩnh bao biện cho lỗi lầm của bản thân, cố gắng lôi kéo sự đồng cảm vì cùng phận đàn bà từ Thúy Kiều.

- Nhân vật Hoạn Thư và Từ Hải đều đóng vai trò quan trọng trong việc khắc họa và làm nổi bật tính cách của nhân vật Thúy Kiều:

+ Hoạn Thư là nhân vật phản diện, đối nghịch, gây ra đau khổ cho Thúy Kiều. Là nhân vật giúp bộc lộ phẩm chất tốt đẹp của Thúy Kiều: hiền hậu, có tấm lòng bao dung và thấu hiểu lẽ sống ở đời.

+ Từ Hải là người giúp Thúy Kiều thoát khỏi lầu xanh, giúp nàng có cơ hội báo ân báo oán. Sự xuất hiện của nhân vật Từ Hải khắc họa sâu hơn câu chuyện, tính cách của nàng Kiều đồng thời thể hiện khát vọng công lý của tác giả.

- Chủ đề của văn bản là: Khát vọng công lý của nhân dân.

- Nội dung chính của văn bản là căn cứ xác định chủ đề. Trải qua bao gian truân, đau khổ, cuối cùng Thúy Kiều cũng có thể đền ơn những người cưu mang cứu giúp nàng và trừng trị những kẻ xấu đã đày đọa nàng vào bể khổ. Thông qua cảnh nàng Kiều báo ân báo oán ta không chỉ thấy được những phẩm chất, tính cách tốt đẹp, cao thượng của nhân vật, mà còn thấy được khát vọng của nhân dân tác giả gửi gắm, đó là khát vọng về một xã hội công bằng, nơi công lí được thực thi, con người ở hiền gặp lành, ác giả ác báo.

- Nghệ thuật kể chuyện bằng thơ lục bát trong văn bản Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga và văn bản Thúy Kiều báo ân, báo oán có điểm tương đồng với nhau:

+ Cả hai đoạn trích đều bộc lộ cái tài của Nguyễn Đình Chiếu và Nguyễn Du trong việc xây dựng nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại.

+ Không trực tiếp miêu tả phẩm chất, tính cách của nhân vật mà để nhân vật tự thể hiện những phẩm chất, tính cách đó thông qua hành động, lời nói, thái độ, phong thái cư xử trong từng bối cảnh của nhân vật.

+ Sử dụng các từ ngữ gợi hình gợi tả, các điển tích điển cố.

Trong đoạn trích “Thúy Kiều báo ân báo oán” của Nguyễn Du, người đọc được chứng kiến cảnh nàng Thúy Kiều sau những tháng ngày bị đày đọa, trôi dạt khắp nơi nay đã được Từ Hải cứu giúp, nàng đã đền ơn đáp nghĩa với những người nàng mang ơn cứu giúp và trừng trị những kẻ bất nhân hãm hại nàng. Thế nhưng sau cùng nàng vẫn lựa chọn tha thứ cho Hoạn Thư, đây là điều làm nên sự khác biệt của “Truyện Kiều” và nhân vật Thúy Kiều, thể hiện tư tưởng nhân đạo, nhân văn sâu sắc của Nguyễn Du. Trong các câu chuyện cổ dân gian, việc báo ân báo oán của các nhân vật được khắc họa rất rõ nét, diễn ra ngay tức khắc với các nhân vật phản diện để răn đe con người sống thiện lương không làm điều ác, như trong “Thạch Sach” hai mẹ con Lý Thông bị sét đánh chết, mẹ con Cám trong “Tấm Cám” bị Tấm trả thù thích đáng vì hãm hại cô nhiều lần,... Việc Thúy Kiều rộng lòng tha thứ đã thể hiện phẩm chất cao thượng và sự thấu hiểu lẽ đời của nhân vật, khiến nhân vật có chiều sâu hơn, gần gũi với thực tế hơn, đồng thời thể hiện quan niệm nhân đạo của Nguyễn Du trong cách đối nhân xử thế và khát vọng công lý trong xã hội.

- Theo tác giả, cái kết của các truyện cổ tích thần kì phản ánh ước mơ, khát vọng của quần chúng nhân dân về cuộc sống cả ở khía cạnh vật chất và tinh thần: thoát khỏi đói nghèo; mong muốn một xã hội công bằng hơn; niềm tin vào lẽ phải và luật nhân – quả;...

- Những ước mơ ấy được thể hiện qua hình mẫu nhân vật lí tưởng theo nhiều cách khác nhau phản ánh trong phần kết thúc truyện:

+ Nhân vật có kết thúc hạnh phúc, kết hôn, sống cuộc đời viên mãn, cuộc sống xung quanh cũng tươi sáng, tốt đẹp hơn; những nhân vật anh hùng sẽ lên ngôi vua, hoàng hậu

+ Nhân vật có ngoại hình xấu xí, dị dạng sẽ được thay đổi, trở thành những cô gái đẹp tuyệt vời, chàng trai khôi ngô tuấn tú, khôi phục sự tương ứng hài hòa giữa tâm hồn trong sáng và vẻ bề ngoài xinh đẹp.

- Em hoàn toàn đồng ý với ý kiến trên.

- Một câu chuyện cổ tích thể hiện rõ quan điểm trên là “Hai cô gái và cục bướu”.

+ Xưa có một cô gái nghèo khó không may sinh ra có một cục bướu vô cùng xấu xí, càng ngày càng to dần trên mặt, tuy vậy cô không lấy thế làm buồn mà vẫn sống vui tươi, chan hòa với mọi người. Một hôm vì mải lấy nấm trong rừng, đường rừng tối mù mịt nên cô quyết định tạm nghỉ trong hốc cây sáng mai sẽ trở về. Nhưng đêm đó lũ yêu tinh trong rừng lại nhảy múa ca hát dưới ánh trăng và chúng rủ cô cùng tham gia. Với bản tính thân thiện, hòa đồng, cô không hề ghét bỏ ngoại hình lông lá dị hợm của chúng, vui vẻ đàn hát ăn tiệc cùng. Trời sáng dần, chúng mong cô sẽ quay lại, và làm phép giúp cục bướu trên mặt cô biến mất. Tiếng lành đồn xa, làng bên có tiểu thư phú hộ cũng có một cái bướu to trên mặt đã tìm đến hỏi xin cách chữa. Cô gái vui vẻ kể lại câu chuyện. Tối hôm đó cô tiểu thư làm theo lời dặn, nhưng khi nhìn thấy đám yêu tinh cô tỏ ra chán ghét, chê bai bọn chúng xấu xí, không muốn nhảy múa cùng chúng, tiếng hát lại the thé chói tai. Chúng đuổi cô ta, cô giận dữ bỏ đi, lũ quỷ trả lại cục bướu hôm qua chúng đã lấy, khiến khuôn mặt cô tiểu thư nay có hai cục bướu trên má.

+ Có thể thấy, chính nhờ tâm hồn trong sáng, thân thiện, đối xử tốt với bất kì ai kể cả những sinh vật xấu xí nhất, cô gái nghèo đã được chữa khỏi cục bướu trên mặt. Phẩm chất đáng quý của cô nay đã dung hòa, tương xứng với nhân dạng xinh đẹp. Cô chính là kiểu nhân vật điển hình cho nhận xét trên của nhóm tác giả.

- “Truyện Kiều” là tác phẩm văn học chữ Nôm nổi tiếng.

- Một hình ảnh vô cùng độc đáo trong tác phẩm chính là cách Nguyễn Du miêu tả nét đẹp của Thúy Vân: “Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang”. Sách “Cổ tướng thư” có ghi: “"Diện như mãn nguyệt, mi nhược ngoạ tàm" nghĩa là “Mặt như vầng trăng tròn, lông mày tựa con ngài nằm ngang”, người xưa coi những phụ nữ có tướng mặt như vậy là người hiền lành, phúc hậu, hưởng cuộc sống yên bình, dù có gia biến hay loạn lạc cũng không phải chịu nhiều đau khổ. Nguyễn Du mượn điển cố này vừa miêu tả vẻ đẹp chuẩn mực của nàng Vân vừa ẩn ý về số phận, tương lai bình an của nàng.

- Thành ngữ được sử dụng trong đoạn trích trên: “quỷ quái tinh ma”, “kẻ cắp bà già”, “kiến bò miệng chén”.

- Tác dụng: Cả ba thành ngữ trên đều mang nghĩa chỉ hành vi hãm hại, đày đọa người khác rồi cũng sẽ nhận lại hình phạt thích đáng. Ba thành ngữ này giúp diễn đạt hành động Kiều trừng trị Hoạn Thư vì những tội ác do mụ gây ra, đều là do gieo nhân nào gặt quả đấy.

- Trong ngữ liệu trên, khi đối đáp với Thúc Sinh, Kiều sử dụng rất nhiều từ Hán Việt: “nghĩa trọng nghìn non”, “phụ lòng”, “cố nhân”, “tạ lòng”, “báo ân”.

- Tác dụng: Việc sử dụng nhiều từ Hán Việt đã khắc họa rất rõ tấm lòng biết ơn sâu sắc của nàng Kiều với Thúc Sinh – người năm xưa từng cứu nàng khỏi lầu xanh. Ơn cứu mạng đó nàng luôn giữ trong lòng và mong có ngày báo đáp lại chàng thư sinh ấy. Đây cũng là nghệ thuật miêu tả của tác giả về phẩm chất cao đẹp của nhân vật: trọng tình trọng nghĩa, lễ phép, luôn giữ đúng chuẩn mực đạo đức của xã hội.

- Tóm tắt cốt truyện: Thạch Sanh mồ côi cha mẹ, sống lủi thủi một mình dưới gốc đa, sau gặp được Lí Tĩnh và Lí Thông. Mẹ con Lí Thông lừa gạt Thạch Sanh chém xà tinh, giải cứu công chúa, rồi Lí Thông cướp công Thạch Sanh rồi lấy cớ để đuổi chàng đi. Công chúa tới tuổi kén chồng bị đại bàng cắp đi mất. Lí Thông lại nhờ Thạch Sanh giúp, Thạch Sanh giao chiến với yêu quái cứu được công chúa và con vua Thủy Tề, đánh bại hồ yêu và được vua Thủy Tề tặng cây đàn thần. Thạch Sanh trở về bị bọn xà tinh và Lí Thông hãm hại nhốt vào ngục, còn công chúa trở về lại mắc bệnh câm. Cây đàn thần lên tiếng kêu oan, Thạch Sanh được phong tước, cưới công chúa, còn mẹ con Lí Thông bị trừng trị thích đáng.

- Cốt truyện thể hiện rõ đặc trưng của cốt truyện thơ Nôm: sử dụng ngôn từ gần gũi, cốt truyện thể hiện rõ quan niệm nhân quả, khát vọng công lý của nhân dân.

- Tóm tắt sự việc được kể trong đoạn trích:

+ Ngồi trong ngục tối buồn rầu Thạch Sanh đem cây đàn ra gẩy.

+ Tiếng đàn thần vang vọng kể lại chiến tích của Thạch Sanh, bóc trần tội ác bất nhân bất nghĩa của Lí Thông, than trách nàng công chúa sao lại quên đi ơn nghĩa cứu mạng.

+ Tiếng đàn tỉ tê vang vọng tới cung điện, công chúa nghe thấy liền nhận ra, nói cười trở lại và tâu với nhà vua sự thật, sau đó vua truyền lệnh trừng phạt kẻ gian xảo Lí Thông.

- Nhân vật chính trong câu chuyện là Thạch Sanh, chàng được khắc họa với những phẩm chất tốt đẹp: hiền lành, có lòng thương người, dũng cảm, vô cùng rộng lượng với kẻ bất nhân.

- Từ hình tượng trên người đọc nhận thấy nghệ thuật xây dựng nhân vật trong thể loại truyện thơ:

+ Tuyến nhân vật luôn được chia làm hai phe rõ ràng: phe chính diện – phe thiện và phe phản diện – tức phe ác. Ở đây Thạch Sanh, công chúa là phe chính diện còn mẹ con Lí Thông là phe phản diện.

+ Các sự kiện xảy ra tạo nút thắt cho câu chuyện, tạo tình tiết xung đột giữa hai phe nhân vật để miêu tả và làm nổi bật tính cách, phẩm chất của từng nhân vật, như trong “Thạch Sanh” có sự việc vua tìm người tiêu diệt chằn tinh, công chúa bị đại bàng quắp đi, cứu con vua Thủy Tề hay cây đàn thần kêu oan,...

+ Nhân vật thường bị hãm hại hoặc nhận sự trợ giúp bởi các thế lực tâm linh kì ảo phổ biến trong văn hóa dân gian Việt như xà tinh, vua Thủy Tề,...

+ Nhân vật phe thiện nhận cái kết hạnh phúc còn nhân vật phe ác sẽ nhận quả báo.

- Đặc điểm: đây là cây đàn thần do vua Thủy Tề tặng Thạch Sanh vì đã cứu con trai mình. Cây đàn thay cho tiếng lòng chủ nhân kêu oan, nói ra tất cả sự thật, oán trách kẻ gian tà. Âm thanh tiếng đàn “lừng lẫy như là oán ân” vang khắp nơi vọng tới cung điện, giải oan cho Thạch Sanh.

- Cây đàn không được tính là một nhân vật, đây chỉ là một công cụ thần linh ban tặng cho phép thần giúp đỡ người lương thiện khi cần thiết theo quan niệm dân gian của cha ông ta., đại diện cho ước mơ về công lý.

a.

- Tiếng đàn nói giúp Thạch Sanh công trạng của chàng, vạch trần kẻ mưu mô gian xảo Lí Thông lợi dụng chàng để hưởng vinh hoa phú quý, tiếng đàn nỉ non oán trách nãng công chúa nỡ lòng quên đi ân nhân cứu mạng.

- Tiếng đàn kêu thấu trời xanh, vang vọng đến cung phi và tác động tới các nhân vật khác trong truyện:

+ Giải oan cho Thạch Sanh, mang lại công lý cho chàng.

+ Nàng công chúa nói cười trở lại, nhớ ra và tâu với vua cha về sự thật.

+ Mẹ con Lí Thông bại lộ tội ác và bị vua trừng trị.

b.

- Chủ đề của văn bản: Khát vọng công lý.

- Căn cứ xác định chủ đề:

+ Hình ảnh cây đàn thần kể lại mọi công trạng, tố cáo kẻ ác minh oan cho nhân vật Thạch Sanh. Đây là chi tiết thể hiện khát vọng công lý, tin vào sự công bằng dành cho người hiền lành và trừng phạt kẻ ác độc.

+ Sau cùng Thạch Sanh được giải oan, Lí Thông phải trả giá vì tội bất nhân bất nghĩa, lừa lọc.

- Khái quát nội dung: Cây đàn thần thay lời Thạch Sanh nói lên sự thật, kể về công trạng của chàng, tố cáo tội ác của Lí Thông, tiếng đàn kêu oan vọng tới cung vua, từ đó hoá giải nỗi oan, bi kịch bị giam giữ trong ngục tối của Thạch Sanh.

- Thông qua hình tượng kì ảo cây đàn thần cùng câu chuyện của Thạch Sanh, tác giả thể hiện khát vọng của nhân dân ta về sự công bằng, khi công lý được thực thi để răn đe, phạt tội những kẻ gian ác, trả lại sự trong sạch cho người lương thiện, đồng thời đây cũng là niềm tin lâu đời về quy luật nhân quả, ở hiền gặp lành, ác giả ác báo.

- Nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn trích trên:

+ Nghệ thuật miêu tả nhân vật thông qua ngoại hình, hành động, ngôn ngữ.

+ Nghệ thuật kể chuyện theo trình tự thời gian thông qua lời kể của ngôi kể thứ ba.

+ Nghệ thuật kết hợp tự sự và trữ tình một cách khéo léo.

- Nội dung chủ đề của đoạn trích được thể hiện qua hai phương diện chính:

+ Bức tranh hiện thực về một xã hội thối nát, con người tha hóa vì đồng tiền.

+ Tấm lòng nhân đạo sâu sắc của tác giả.

- Các đoạn văn trong bài viết theo kiểu đoạn văn diễn dịch: có phần mở đầu giới thiệu luận điểm, sau đó tiến hành phân tích luận điểm bằng lí lẽ và dẫn chứng.

- Cách viết như vậy giúp người đọc dễ nắm bắt nội dung chính được đề cập tới, hiểu sâu hơn về chủ đề của văn bản.

- Phương tiện và phép liên kết sử dụng trong bài viết: Các từ nối như “trước tiên”, “bên cạnh đó”, “còn”, “tóm lại”.

- Các phương tiện liên kết trên tạo sự kết nối liền mạch giữa các đoạn văn, giúp tổng thể bài viết trở nên mạch lạc, rõ ràng, từ đó người đọc dễ hiểu, dễ tiếp thu hơn.

- Khi đã xác định được chủ đề cần bàn luận cần liệt kê rõ ràng, đầy đủ các luận điểm cần nêu ra.

- Khi trình bày các luận điểm trong bài cần chú ý tách đoạn, có thể mỗi đoạn là một luận điểm.

- Giữa các luận điểm cần có phép liên kết để nối các đoạn.

- Khi phân tích luận điểm cần sử dụng lí lẽ thuyết phục, rõ ràng, mạch lạc, bằng chứng xác thực, trích dẫn đầy đủ chính xác.

- Kết bài cần khẳng định lại chủ đề chính đã đặt ra, rút ra giá trị nội dung của chủ đề đó.

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết

- Trước khi viết, cần trả lời những câu hỏi sau:

+ Đề tài của bài viết này là gì?

+ Thực hiện bài viết này nhằm mục đích gì?

+ Người đọc bài viết có thể là ai? Họ mong đợi điều gì từ bài viết của em?

+ Lựa chọn cách viết như thế nào cho phù hợp với mục đích và đối tượng người đọc?

+ Xác định (những) cách thu thập tư liệu cho bài viết (xem lại Bài 2). Chú ý tính chính xác, đáng tin cậy của tư liệu và ghi chép nguồn tư liệu.

Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý

Vận dụng cách tìm ý, lập dàn ý cho bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học đã học ở Bài 2 để tìm ý và lập dàn ý cho đề bài này. Để nhận ra nét đặc sắc về nghệ thuật của một tác phẩm truyện thơ, cần chú ý đặc điểm hình thức của thể loại truyện thơ (xem lại nội dung phần Tri thức Ngữ văn của bài học này).

Bước 3: Viết bài

- Triển khai bài viết dựa trên dàn ý. Khi viết, cần chú ý:

+ Thực hiện theo những nội dung đã được đề cập ở bước Viết bài của Bài 2.

+ Vận dụng kiến thức về các kiểu đoạn văn đã học ở lớp 8 để tạo lập đoạn văn, viết đoạn có câu chủ đề hiện rõ (đoạn diễn dịch, đoạn quy nạp, đoạn phối hợp) và dùng câu chủ đề để trình bày luận điểm của bài viết.

+ Vận dụng kiến thức về các phép liên kết trong văn bản đã học ở lớp 7 để tạo sự mạch lạc, liên kết chặt chẽ cho bài viết.

Bài viết tham khảo:

Nguyễn Du là một nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc Việt Nam. Ông để lại cho đời sau “Truyện Kiều”, một trong những tác phẩm văn học xuất sắc nhất của đất nước. Thông qua bi kịch của cuộc đời Thúy Kiều ông đã phản ánh hiện thực xã hội bấy giờ cùng những ước mơ, khát vọng của nhân dân. Đoạn trích miêu tả Kiều ở lầu Ngưng Bích chính là đoạn thơ tiêu biểu nhất cho bút pháp nghệ thuật tài hoa của Nguyễn Du, đồng thời thể hiện tình cảm với số phận của nhân vật Thúy Kiều.

Sau khi biết mình bị lừa vào chốn lầu xanh, Kiều tủi nhục định tự vẫn. Nhưng Tú Bà với bản chất mưu mô đã giả vờ hứa chờ Kiều bình phục sẽ gả Kiều đi ở một nơi tử tế rồi đưa giam lỏng nàng ở lầu Ngưng Bích để thực hiện âm mưu mới.

Đoạn trích có hình thức nghệ thuật vô cùng ấn tượng. Nguyễn Du đã sử dụng triệt để bút pháp tả cảnh ngụ tình. Đầu tiên đoạn trích mở đầu bằng khung cảnh hoang vắng ở lầu Ngưng Bích:

“Trước lầu Ngưng Bích khóa Xuân

Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung

Bốn bề bát ngát xa trông

Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya

Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.”

Tuổi xuân, độ tuổi tươi đẹp nhất của người con gái nhưng Kiều lại đang bị giam lỏng không khác gì kiềm hãm sức sống của nàng. Lầu Ngưng Bích vốn là một nơi có phong cảnh tuyệt đẹp, khung cảnh hữu tình thơ mộng được thể hiện qua các từ ngữ “non xa”, “trăng gần”, “cát vàng cồn nọ”, “bụi hồng”, “dặm kia”. Tuy nhiên từ xưa đến nay “người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”. Trong tình cảnh bị giam cầm và tha hương cô đơn như thế, Kiều nhìn khung cảnh với con mắt buồn thảm vắng lặng, nhìn trăng nàng chỉ thấy đơn côi, nhìn đất thì chỉ thấy bụi mù thấp thoáng phía xa. “Mây sớm đèn khuya” như mô tả vòng lặp thời gian nơi lầu xanh giam giữ Kiều, ngày qua ngày trôi đi trong sự vắng bóng, buồn tủi. Bút pháp tả cảnh ngụ tình đã làm rất tốt sự đối lập “như chia tấm lòng”: cảnh đẹp nơi lầu Ngưng Bích đối lập với tâm trạng u buồn của Kiều, cảnh vật tuy đẹp nhưng vắng bóng người ấy càng làm nổi bật sự đau khổ trong lòng người con gái hồng nhan bạc mệnh.

Cảnh vật đơn côi còn làm nàng nhớ người yêu da diết:

“Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,

Tin sương luống những rày trông mai chờ

Chân trời góc bể bơ vơ

Tấm son gột rửa bao giờ cho phai?”

Nàng nhớ về Kim Trọng – người đã cùng nàng ước nguyện nên duyên vợ chồng dưới ánh trăng sáng năm xưa. Ngôn ngữ độc thoại nội tâm làm người đọc cảm nhận được nỗi nhớ đầy da diết, sâu lắng ấy. Nàng thấy đau đớn xót xa khi nghĩ tới việc chàng vẫn đang đợi nàng, và không biết rằng đến bao giờ mới có thể gột rửa những ô uế của bản thân để trở về và nhận lại thứ tình cảm ấy, sự xót xa bật thành câu hỏi tu từ không lời đáp “Tấm son gột rửa bao giờ cho phai?”.

Nàng còn nhớ về cha mẹ, gia đình của mình:

“Xót người tựa cửa hôm mai

Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ

Sân Lai cách mấy nắng mưa

Có khi gốc tử đã vừa người ôm.”

Ngôn ngữ độc thoại kết hợp cùng các điển tích, điển cố “Sân Lai”, “gốc tử” đã diễn tả nỗi nhớ mong cha mẹ cứ lớn dần theo năm tháng. Kiều thương cho cha mẹ mình ngày đêm lo lắng, trông ngóng con, nàng lo cho cha mẹ già yếu ở nhà không ai chăm sóc, phụng dưỡng. Dù ở trong cảnh lưu lạc nơi đất khách, bị lừa dối nhưng nàng không nghĩ tới bản thân mà chỉ lo lắng cho những người thân yêu. Nghệ thuật miêu tả của Nguyễn Du còn khắc họa phẩm chất cao đẹp, lòng hiếu thảo của Thúy Kiều.

Tiếp đến, bút pháp tả cảnh ngụ tình lại tiếp tục được sử dụng để nàng bộc lộ cảm xúc thông qua cảnh nơi lầu Ngưng Bích:

“Buồn trông cửa bể chiều hôm

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa

Buồn trông ngọn nước mới sa

Hoa trôi man mác biết là về đâu

Buồn trông nội cỏ rầu rầu

Chân mây mặt đất một màu xanh xanh

Buồn trông gió cuốn mặt dềnh

Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi”

Cảnh hoàng hôn nơi bể lớn càng gợi tâm trạng cô đơn lẻ bóng cùng nỗi nhớ nhà của nàng. Các từ ngữ “thấp thoáng”, “xa xa” diễn tả sự lẻ loi, đơn độc giống như tình cảnh của Kiều bây giờ. Cánh hoa mỏng manh dập dìu trong dòng nước bé nhỏ giống như chính thân phận Kiều trong xã hội cũ, dù có đức có tài, có xinh đẹp tới nhường nào nhưng vì là phận phụ nữ, bị đồng tiền và quyền lực vùi dập để phải chịu biết bao bi kịch. Màu xanh vốn là màu của hy vọng nhưng nay chỉ là một màu cỏ chực úa tàn, giống như niềm tin đang dần cạn với nỗi xót xa cho thân phận ngày càng dâng cao trong Thúy Kiều. Âm thanh của tiếng sóng vỗ ầm ầm trong cảnh gió cuốn mặt dềnh giống như báo hiệu một tương lai đầy sóng gió phía trước. Điệp từ “Buồn trông” tựa như tiếng thở dài, kết hợp cùng nhịp thơ trầm càng nhấn mạnh nỗi buồn khi Kiều đang bị giam lỏng nơi lầu xanh.

Bên cạnh đó, đoạn thơ mang giá trị nội dung sâu sắc. Mượn câu chuyện tâm trang của nàng Kiều tài hoa nhưng số phận long đong, Nguyễn Du đã phần nào thể hiện nỗi xót thương thân phận người phụ nữ, phản ánh hiện thực xã hội thối nát lợi dụng mọi thủ đoạn, địa vị, tiền bạc mà chà đạp lên quyền tự do, khát vọng sống của họ.

Có thể nói “Kiều ở lầu Ngưng Bích” là một trong những đoạn trích hay nhất của “Truyện Kiều”, thể hiện các bút pháp nghệ thuật đạt đến trình độ hoàn hảo cùng tư tưởng nhân đạo của đại thi hào Nguyễn Du.

Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

- Đọc lại bài viết của mình và dùng bảng kiểm ở Bài 2 để tự chỉnh sửa.

- Đọc lại bài viết từ góc độ người đọc và trả lời các câu hỏi sau:

+ Điều em thích nhất và điều em muốn điều chỉnh ở bài viết này là gì?

+ Từ bài viết này, em rút thêm được kinh nghiệm gì về việc viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học?

Bước 1: Chuẩn bị trước khi phỏng vấn

- Trước khi tiến hành cuộc phỏng vấn, em cần xác định:

+ Mục đích của cuộc phỏng vấn là gì?

+ Người được phỏng vấn là ai?

+ Nội dung phỏng vấn gồm những câu hỏi nào?

+ Phỏng vấn bằng cách gặp mặt trực tiếp, trực tuyến hay gửi câu hỏi và nhận câu trả lời qua thư điện tử?

+ Dùng phương tiện gì để ghi lại câu trả lời của người được phỏng vấn?

Bước 2: Tiến hành phỏng vấn

- Thực hiện phỏng vấn theo các bước như sau:

- Ghi chép đầy đủ, chính xác, trung thực nội dung câu trả lời của người được phỏng vấn (nếu không dùng thiết bị ghi âm).

- Lưu ý: Trong quá trình phỏng vấn, người phỏng vấn cần lắng nghe kĩ lời đáp,có thể nêu thêm một vài câu hỏi nhằm làm rõ thông tin và giúp cho cuộc phỏngvấn tự nhiên hơn; trong quá trình phỏng vấn, cả người hỏi và người trả lời cần cóthái độ lịch sự, tôn trọng lẫn nhau.

Bài nói tham khảo:

Phóng viên (PV): Chào mừng thầy cô và các bạn đã quay trở lại với trang thông tin trường THCS Lê Lợi, mình là Chi, phóng viên sẽ đồng hành với chuyên mục hôm nay. Đây sẽ là một buổi phỏng vấn đặc biệt với bạn Hiền, người đã vượt qua khó khăn trong học tập và đạt được danh hiệu Học sinh xuất sắc khối 9. Cùng mình tìm hiểu về câu chuyện của Hiền nhé!

PV: Xin chào Hiền. Rất vui được trò chuyện với bạn hôm nay. Mình là Chi, phóng viên của trang thông tin THCS Lê Lợi. Mình biết bạn học sinh xuất sắc của khối 9 trường ta, đặc biệt là khi vượt qua nhiều khó khăn để đạt được thành tích như vậy. Đầu tiên bạn có thể chia sẻ một chút về bản thân mình được không?

Hiền (H): Xin chào mọi người, mình tên Hiền, hiện đang là học sinh lớp 9A. Rất vui khi được tham gia phỏng vấn với trang thông tin của trường.

PV: Mình nghe nói bạn đã gặp phải không ít khó khăn trong quá trình học tập. Bạn có thể kể cho mọi người nghe về những khó khăn đó được không?

H: Được thôi! Nhà mình cách xa trường vậy nên quỹ thời gian dành cho học tập của mình có bị ảnh hưởng. Mình phải dậy sớm hơn, mất nhiều thời gian để di chuyển giữa nhà và trường học. Ngoài ra mình còn yếu các môn tính toán như Toán và Vật lí nên mình tiếp thu những kiến thức môn này khá chậm so với bạn bè cùng lớp. Đôi lúc mình cảm thấy tự ti và nản lòng khi không theo kịp tốc độ giảng của cô trên lớp và mất nhiều thời gian để hiểu hay giải một bài tập so với các bạn.

PV: Vậy bạn có bí quyết học tập nào để khắc phục những khó khăn trên và giành được danh hiệu Học sinh xuất sắc không? Bạn có thể chia sẻ một vài kinh nghiệm với các bạn học sinh khác được không?

H: Mình sẽ tranh thủ từng chút thời gian trên trường như giờ nghỉ giải lao, trong lúc chờ bố mẹ đón khi tan học để ôn lại bài hay đọc qua bài mới của buổi học sau. Đối với hai môn mình còn chậm, mình sẽ chuẩn bị bài từ trước, đọc thật kĩ lí thuyết, như vậy mình sẽ theo kịp bài giảng của cô. Mình sẽ luyện tập thật nhiều các dạng bài tập từ dễ đến khó, từ ngắn đến dài, như vậy sẽ nắm chắc bài. Mình cũng tìm hiểu thêm các phương pháp học khác để tiếp thu nhanh hơn, ví dụ như luyện các dạng toán thực tế, xem các video thí nghiệm trên mạng để dễ hình dung lý thuyết.

PV: Bạn có lời khuyên nào dành cho các bạn học sinh khác đang gặp khó khăn trong học tập không?

H: Mình nghĩ kỉ luật và sự kiên trì là hai thứ quan trọng nhất. Nếu không bạn sẽ rất dễ chán nản ở giai đoạn ôn luyện ban đầu.

PV: Một lời khuyên rất thực tế. Hiền có thể chia sẻ thêm về mục tiêu trong học tập và tương lai của mình được không?

H: Trước mắt mình muốn giữ vững thành tích này trong học kì 2 sắp tới, và giữ tinh thần để rèn luyện thi đỗ vào trường cấp 3 của thành phố.

PV: Cảm ơn bạn đã dành thời gian chia sẻ với mình và các bạn học sinh khác. Chúc bạn gặt hái được nhiều thành công hơn nữa trong tương lai.

Bước 3: Sau khi phỏng vấn

- Đọc lại nội dung đã ghi chép hoặc nghe và ghi lại nội dung đã ghi âm thành văn bản bằng các phần mềm chuyên dụng Gboa (board), La-ban Ki (LabanKey,..); có thể trao đổi lại với người được phỏng vấn về những nội dung chưa hiểu rõ.

- Biên tập nội dung phỏng vấn: lược bớt những trả lời dài dòng, không làm rõ câu trả lời (lưu ý đảm bảo thể hiện nội dung chính của câu trả lời); trích dẫn nguyên văn một số phần trả lời của người được phỏng vấn để bài phỏng vấnn thêm sinh động và tăng độ tin cậy.

- Sử dụng bảng kiểm sau để đánh giá kĩ năng phỏng vấn của bản thân:

- Những lưu ý khi tìm hiểu một truyện thơ:

+ Tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác.

+ Tìm hiểu về cốt truyện.

+ Tìm hiểu về chủ đề truyện hướng đến, cách xây dựng nhân vật, lời thoại, các chi tiết tiêu biểu, giá trị nghệ thuật.

+ Suy ngẫm về bài học, ý nghĩa tác giả muốn gửi gắm thông qua nội dung.

Trong “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga”:

“Vân Tiên tả đột hữu xung,

Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dương.”

- Tả đột hữu xung: chỉ thế tung hoành ngang dọc trong trận chiến.

- Triệu Tử phá vòng Đương Dương: Trong truyện “Tam Quốc diễn nghĩa” (La Quán Trung, Trung Quốc) Tào Tháo đánh bại Lưu Bị ở Tân Dã phải bỏ chạy. Khi đến Đương Dương, do bị đuổi theo nên Lưu Bị phải cướp đường rút về phía Nam, tướng tá lạc nhau. Trong hoàn cảnh ấy, Triệu Tử Long một mình bảo vệ vợ con Lưu Bị, đánh phá vòng vây trùng điệp của quân Tào, vượt cầu Trường Bản, tìm gặp Lưu Bị. Điển tích này giúp hình ảnh nhân vật Lục Vân Tiên hiện lên với vẻ đẹp của mẫu hình dũng tướng lí tưởng Triệu Tử Long. Qua đó, tác giả tô đậm đức tính “vị nghĩa vong thân” (vì nghĩa quên mình) và tài năng của bậc anh hùng trong tình thế ngặt nghèo.

Để cuộc phỏng vấn có hiệu quả cần lưu ý:

- Xác định mục đích, đối tượng, nội dung hình thức phỏng vấn.

- Chuẩn bị những câu hỏi, nội dung phỏng vấn.

- Ghi chép đầy đủ, chính xác, trung thực nội dung câu trả lời của người được phỏng vấn

- Đọc lại nội dung đã ghi chép hoặc nghe và ghi lại nội dung đã ghi âm thành văn bản bằng các phần mềm chuyên dụng.

- Biên tập nội dung phỏng vấn.

- Khát vọng công lí là một chủ đề vô cùng quen thuộc và xuất hiện rất nhiều trong truyện thơ Nôm. “Văn học là tấm gương phản chiếu đời sống”, đây là khát vọng chung của nhân dân lao động trong xã hội phong kiến, vậy nên chủ đề này được nhắc đến rất nhiều lần.

- Khát vọng công lý trong truyện thơ Nôm và truyện cổ tích thần kì đều thể hiện qua hai cách: xây dựng nhân vật và cốt truyện.

+ Các nhân vật thường được xây dựng thành hai phe đối lập thiện – ác vô cùng rõ ràng. Nhân vật phe thiện thường mang những tính cách, phẩm chất cao quý điển hình theo chuẩn mực của xã hội xưa. Kết thúc của truyện đều là phe thiện sẽ được sống hạnh phúc, yên ổn, đầy đủ cả về vật chất lẫn tinh thần, còn phe ác sẽ bị trừng trị thích đáng.

+ Cốt truyện thường đơn giản và gần gũi với đời sống lao động, miêu tả cuộc đấu tranh giữa phe thiện và phe ác, phe thiện cuối cùng sẽ giành chiến thắng. Các yếu tố kì ảo, tâm linh theo tín ngưỡng dân gian thường xuất hiện nhiều lần, đóng vai trò thúc đẩy cốt truyện và gửi gắm nhiều bài học ý nghĩa.

- Truyện thơ Nôm và truyện cổ tích thần kì với những đặc điểm nổi bật trên đã thể hiện khát vọng của nhân dân về công lý, niềm tin vào nhân – quả, ở hiền gặp lành, ác giả ác báo, răn dạy thế hệ sau phải biết sống hiền lành, lương thiện.

- Ngôn ngữ thơ có đặc điểm:

+ Là hàm súc, ngắn gọn, giàu hình ảnh, gọi nhiều hơn tả, giàu nhạc điệu, được tổ chức thành một cấu trúc đặc biệt: có vần, nhịp, thanh điệu, đối,…

+ Thế giới nội tâm của nhà thơ không chỉ được thể hiện bằng ý nghĩa của từ ngữ mà còn được thể hiện qua âm thanh, nhịp điệu của từ ngữ, những yếu tố ấy góp phần làm tăng thêm hàm nghĩa cho bài thơ.

=> Những đặc điểm trên khiến cho bài thơ dễ dàng tác động trực tiếp đến cảm xúc của người đọc và khắc sâu trong tâm trí họ.

- Khi đọc thơ cần đọc thành tiếng, đọc diễn cảm vì:

+ Đọc thành tiếng giúp người đọc cảm nhận được âm điệu và nhịp điệu của bài thơ, điều này góp phần làm nổi bật cảm xúc mà tác giả muốn truyền tải.

+ Đọc diễn cảm giúp người đọc, người nghe cảm nhận nội dung một cách sâu sắc, dễ dàng hòa mình vào thế giới nội tâm của nhà thơ, đồng thời làm tăng cảm xúc của người đọc và khắc sâu trong tâm trí họ.

D. cách trình bày thông tin theo các đối tượng phân loại

C. truyện truyền kì

- Điển tích, điển cố: ngọc Mỵ Nương, cỏ Ngu mĩ.

+ Ngọc Mỵ Nương: được gợi từ tích “ngọc trai, giếng nước” trong truyền thuyết An Dương Vương và Mỵ Châu – Trọng Thủy, ý nói dù chết vẫn giữ lòng trong sáng, thường được ví với những cô gái hiền thục, có phẩm hạnh cao quý.

+ Cỏ Ngu mĩ: gắn liền với tích nàng Ngu Cơ, vợ Hạng Vũ; khi Hạng Vũ thua trận, nàng đã tự vẫn, hồn nàng hóa thành hai khóm cỏ trên mộ, ý nói dù chết vẫn giữ lòng thủy chung.

- Tác dụng: làm cho việc diễn đạt trở nên hàm súc, giàu tính biểu tượng, giúp người đọc dễ dàng cảm nhận được nỗi đau, sự tuyệt vọng của Vũ Nương; gián tiếp bộc lộ thái độ của tác giả đối với Vũ Nương: cảm thương cho nỗi oan khuất và khẳng định tấm lòng thủy chung của nàng.

- Những điều cần lưu ý khi tham gia thảo luận về một vấn đề trong đời sống:

+ Hãy lắng nghe ý kiến của người khác một cách cẩn thận và tôn trọng quan điểm của họ, ngay cả khi chúng ta không đồng ý.

+ Nên có kiến thức vững về vấn đề đang thảo luận. Sử dụng các nguồn thông tin đáng tin cậy.

+ Nếu cuộc thảo luận trở nên căng thẳng, hãy cố gắng giữ bình tĩnh và không để cảm xúc chi phối.

+ Đặt câu hỏi để hiểu rõ hơn về quan điểm của người khác và khuyến khích họ giải thích sâu hơn.

+ Hướng đến mục tiêu tìm ra giải pháp hoặc đồng thuận, thay vì chỉ tranh luận để thắng.

=> Những lưu ý trên sẽ giúp bạn tham gia thảo luận một cách hiệu quả và xây dựng hơn.

- Dưới đây là một vài kinh nghiệm về cách chuyển nội dung bài viết thành bài nói:

+ Nắm bắt các ý chính và thông điệp mà chúng ta muốn truyền đạt đến người nghe.

+ Xác định cấu trúc bài nói: giới thiệu, nội dung chính, kết thúc.

+ Sử dụng ngôn ngữ tự nhiên, chọn từ ngữ dễ hiểu, gần gũi hơn so với văn viết.

+ Khi nói cần nhìn vào người nghe để tạo sự kết nối, đặt câu hỏi hoặc yêu cầu người nghe chia sẻ ý kiến.

+ Luyện tập trước gương hoặc ghi âm lại để nghe lại và điều chỉnh.

=> Việc chuyển nội dung bài viết thành bài nói không chỉ giúp truyền đạt thông tin hiệu quả hơn mà còn tạo ra sự kết nối mạnh mẽ hơn với người nghe.

- Dưới đây là một số kinh nghiệm về kĩ năng nghe và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến:

+ Khi ai đó đang nói, hãy chú ý vào lời nói của họ thay vì suy nghĩ về phản hồi của bản thân.

+ Tìm ra ý chính mà người nói muốn truyền đạt; cần đánh giá các dẫn chứng, lập luận mà họ đưa ra đã rõ ràng và mạch lạc chưa.

+ Đặt câu hỏi để làm rõ những điểm chưa rõ ràng; đặt câu hỏi để kiểm tra tính thuyết phục của lập luận.

+ Đưa ra ý kiến của mình một cách tôn trọng, dựa trên những gì mình đã nghe.

+ Chú ý đến giọng điệu, ngôn ngữ cơ thể để hiểu cảm xúc của người nói.

=> Những kĩ năng này sẽ giúp bạn nâng cao khả năng nghe và đánh giá tính thuyết phục của ý kiến trong các cuộc thảo luận và tranh luận.

- Dưới đây là một số kinh nghiệm về kĩ năng đặt câu hỏi phỏng vấn:

+ Chuẩn bị trước: tìm hiểu trước về người được phỏng vấn để đặt câu hỏi sao cho phù hợp.

+ Câu hỏi mở: khuyến khích người được phỏng vấn chia sẻ nhiều hơn.

+ Câu hỏi cụ thể: giúp bạn có được thông tin chi tiết hơn.

+ Lắng nghe và ghi chú: chú ý đến câu trả lời của người được phỏng vấn, tránh ngắt lời và cho phép họ nói hết ý kiến; ghi lại những nội dung quan trọng để có thể hỏi thêm sau đó.

+ Đặt câu hỏi theo chiều sâu: dựa vào câu trả lời của người được phỏng vấn để đặt câu hỏi phụ, giúp đi sâu vào vấn đề.

=> Những kĩ năng này sẽ giúp bạn có một buổi phỏng vấn hiệu quả.

- Vũ khí hạt nhân ẩn chứa nhiều hiểm họa tiềm tàng như:

+ Vũ khí hạt nhân có sức công phá lớn, có thể thiêu rụi toàn bộ thành phố, làng mạc chỉ trong vài giây, cướp đi sinh mạng hàng triệu người.

+ Phóng xạ từ các loại vũ khí hạt nhân có thể gây ra các bệnh nguy hiểm như ung thư, biến đổi gen, dị tật bẩm sinh kéo dài qua nhiều thế hệ.

+ Vũ khí hạt nhân gây ô nhiễm đất, nước, không khí, hủy hoại hệ sinh thái.

- Đối với mỗi cá nhân:

+ Hòa bình giúp con người đảm bảo cuộc sống bình yên, không bị đe dọa bởi chiến tranh, bạo lực.

+ Trong một xã hội hòa bình, mọi người có cơ hội học tập, làm việc và phát triển.

+ Con người không phải sống trong sự sợ hãi, căng thẳng.

- Đối với nhân loại:

+ Hòa bình là nền tảng cho sự phát triển bền vững, thịnh vượng của con người.

+ Khi thế giới hòa bình, các quốc gia có thể giao lưu, hợp tác trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, môi trường để giải quyết các vấn đề toàn cầu.

+ Chiến tranh và xung đột hủy hoại môi trường sống của nhân loại, vậy nên hòa bình là yếu tố tiên quyết giúp hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của con người với môi trường.

- Các bằng chứng khách quan được nêu trong đoạn: