Lý thuyết KHTN 9 Bài 5 (Chân trời sáng tạo): Tán sắc ánh sáng qua lăng kính. Màu sắc của vật

Lý thuyết KHTN 9 Bài 5: Tán sắc ánh sáng qua lăng kính. Màu sắc của vật

1. Tán sắc ánh sáng trắng qua lăng kính

Lăng kính là một khối trong suốt, đồng chất (thủy tinh, nhựa, …) thường có dạng lăng trụ tam giác.

- Khi chiếu một chùm sáng trắng hẹp qua lăng kính, ta thu được trên màn chắn một dải màu như cầu vồng, gọi là quang phổ của ánh sáng trắng.

- Hiện tượng tán sắc ánh sáng là hiện tượng chùm ánh sáng đi qua lăng kính bị phân tách thành nhiều màu khác nhau.

- Ánh sáng trắng là hỗn hợp ánh sáng có nhiều màu khác nhau.

- Các chùm sáng có màu khác nhau khi ra khỏi lăng kính gọi là các ánh sáng màu. Ánh sáng có một màu nhất định gọi là ánh sáng đơn sắc.

- Giải thích sự tán sắc của ánh sáng mặt trời qua lăng kính: Do chiết suất của lăng kính đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau là khác nhau nên lăng kính có tác dụng làm lệch các chùm sáng màu có sẵn trong chùm sáng mặt trời theo các phương khác nhau.

2. Đường đi của tia sáng qua lăng kính

- Khi chiếu các chùm sáng đơn sắc khác nhau qua lăng kính, ta thu được chùm sáng đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đáy của nó.

Để vẽ đường đi của tia sáng màu qua lăng kính, ta thực hiện các bước sau:

- Vẽ tia tới SI đến một mặt của lăng kính dưới góc tới i so với pháp tuyến tại I.

- Tại I, vẽ tia khúc xạ IJ lệch gần pháp tuyến với góc khúc xạ i’.

- Tại IJ tới mặt bên AC dưới góc tới j. Tại J, vẽ tia khúc xạ JR lệch xa pháp tuyến với góc khúc xạ j’. Tia JR còn được gọi là tia ló. Góc D giữa tia tới SI và tia ló JR gọi là góc lệch.

3. Màu sắc của vật

Màu sắc của một vật được nhìn thấy phụ thuộc vào màu sắc của ánh sáng bị vật đó hấp thụ và phản xạ. Vật có màu nào thì phản xạ mạnh ánh sáng màu đó và hấp thụ các ánh sáng màu còn lại.

Màu sắc của vật dưới ánh sáng trắng:

Màu sắc của vật dưới ánh sáng màu:

Màu sắc của vật có ánh sáng truyền qua: Cho ánh sáng trắng đi qua một tấm lọc màu, tấm lọc có màu nào thì hấp thụ ít ánh sáng có màu đó nhưng hấp thụ mạnh ánh sáng có màu khác.

Trắc nghiệm: Tán sắc ánh sáng qua lăng kính. Màu sắc của vật

Câu 1: Lăng kính được cấu tạo bằng khối chất trong suốt, đồng chất, thường có dạng hình lăng trụ. Tiết diện chính của lăng kính hình

A. tròn.

B. elip.

C. tam giác.

D. chữ nhật.

Câu 2: Lăng kính dùng để làm gì?

A. Lọc ánh sáng màu.

B. Phân tích ánh sáng.

C. Tạo ra chùm sáng song song.

D. Tạo ra chùm sáng hội tụ tại 1 điểm.

Câu 3: Chiếu chùm sáng trắng hẹp đi qua lăng kính, ta thu được chùm sáng có đặc điểm gì?

A. Chùm sáng ra khỏi lăng kính là chùm sáng trắng.

B. Chùm sáng ra khỏi lăng kính là chùm sáng song song.

C. Chùm sáng ra khỏi lăng kính là dải màu như cầu vồng.

D. Chùm sáng ra khỏi lăng kính là chùm sáng phân kì.

Câu 4: Đâu là nguồn phát ánh sáng trắng?

A. Mặt Trời.

B. Đèn LED.

C. Đèn laser.

D. Đèn neon.

Câu 5: Nguyên nhân của hiện tượng tán sắc ánh sáng khi truyền qua lăng kính là gì?

A. Do ánh sáng chiếu tới lăng kinh là ánh sáng màu.

B. Do chiết suất của môi trường đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau là khác nhau.

C. Do lăng kính có hình tam giác nên dễ phân tích ánh sáng màu.

D. Do ánh sáng được chiếu xiên tới lăng kính.

Câu 6: Lăng kính là gì?

A. Một khối trong suốt, đồng chất thường có dạng lăng trụ tam giác.

B. Một khối có màu của bảy sắc cầu vồng: Đỏ - da cam – vàng – lục – lam – chàm – tím.

C. Một khối có màu của ba màu cơ bản: Đỏ - lục – lam.

D. Một khối có màu đen.

Câu 7: Một tia sáng Mặt Trời truyền qua một lăng kính sẽ ló ra như thế nào?

A. Bị tách ra thành nhiều tia sáng có màu khác nhau.

B. Vẫn là một tia sáng trắng.

C. Bị tách ra nhiều thành tia sáng trắng.

D. Là một tia sáng trắng có viền màu.

Câu 8: Chiếu các chùm sáng đơn sắc khác nhau qua lăng kính, ta thu được

A. luôn luôn có chùm tia đi ra khỏi lăng kính ở mặt bên thứ hai của lăng kính.

B. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đáy của nó.

C. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đỉnh của nó.

D. đường đi của tia sáng đối xứng qua mặt phân giác của góc ở đỉnh.

Câu 9: Ánh sáng trắng

A. không bị tán sắc khi truyền qua bản hai mặt song song.

B. hỗn hợp ánh sáng có nhiều màu màu sắc khác nhau.

C. gồm hai loại ánh sáng đơn sắc có màu khác nhau.

D. được truyền qua một lăng kính, tia đỏ luôn bị lệch nhiều hơn tia tím.

Câu 10: Cho các loại ánh sáng sau: Ánh sáng trắng (I); Ánh sáng đỏ (II); Ánh sáng vàng (III); Ánh sáng tím (IV) thì loại ánh sáng nào không bị lăng kính làm tán sắc?

A. I; II; III; IV.

B. II; III; IV.

C. I; II; IV.

D. I; II; III.

Câu 11: Cầu vồng là hiện tượng quang học thiên nhiên đẹp mắt mà bất cứ ai nhìn thấy cũng đều thích thú. Những chiếc cầu vồng được coi là một biểu tượng của sự hy vọng và một thời điểm tốt đẹp sẽ đến.

Câu 12. Lăng kính là một khối trong suốt, đồng chất; là một bộ phận quan trọng trong một số thiết bị dùng để phân tích ánh sáng.

Câu 13: Chiếu ánh sáng Mặt Trời qua tấm lọc màu đỏ, ta thu được ánh sáng màu gì sau tấm lọc?

Câu 14: Chiếu ánh sáng lục vào quả táo màu đỏ, ta nhìn thấy quả táo có màu gì?

Câu 15: Màu sắc của một vật được nhìn thấy phụ thuộc vào điều gì?