Lý thuyết KHTN 9 Bài 28 (Chân trời sáng tạo): Tinh bột và cellulose

Lý thuyết KHTN 9 Bài 28: Tinh bột và cellulose

1. Trạng thái tự nhiên, tính chất vật lí của tinh bột và cellulose

- Trong tự nhiên, tinh bột có nhiều trong các loại gạo, khoai, ngũ cốc và một số loại quả xanh,… cellulose có nhiều trong bông vải, gỗ, tre,…

- Tinh bột là chất rắn, dạng bột vô định hình, màu trắng, không tan trong nước lạnh, tan một phần trong nước nóng thành hồ tinh bột.

- Cellulose là chất rắn, màu trắng, dạng sợi, không tan trong nước.

2. Tính chất hoá học của tinh bột và cellulose

- Công thức phân tử chung của tinh bột và cellulose là (C₆H₅O₁₀)_n, trong đó n gọi là số mắt xích (n có giá trị rất lớn, giá trị n trong cellulose lớn hơn giá trị n trong tinh bột).

- Tinh bột và cellulose đều bị thuỷ phân tạo ra glucose:

${\left(C_6{H}_{10}{O}_5\right)}_n+n{H}_{2}O\stackrel{enzyme/acid,t^o}{\to }n{C}_6{H}_{12}{O}_6\left(glu\cos e\right)$

- Tinh bột tác dụng với iodine cho màu xanh tím đặc trưng.

3. Ứng dụng của tinh bột và cellulose – Sự tạo thành tinh bột, cellulose và vai trò của chúng trong cây xanh

a. Ứng dụng của tinh bột và cellulose

- Tinh bột là nguồn cung cấp lương thực chính cho con người và nhiều loại động vật; trong công nghiệp, nó được dùng để sản xuất ethylic alcohol,…

- Cellulose có nhiều ứng dụng trong đời sống: sản xuất giấy, vật liệu xây dựng (gỗ), sản xuất vải sợi,…

b. Sự tạo thành tinh bột, cellulose trong cây xanh và vai trò của chúng

- Tinh bột được tạo ra trong quá trình quang hợp của cây xanh. Quá trình quang hợp giúp cân bằng hàm lượng khí carbon dioxide và oxygen trong không khí.

+ Dưới tác động của ánh sáng mặt trời, chất diệp lục, nước và khí carbon dioxide trong không khí sẽ xảy ra quá trình quang hợp tạo ra glucose:

$6C{O}_2+6H_{2}O\underset{chatdiepluc}{\overset{anhsangmattroi}{\to }}{C}_6{H}_{12}{O}_6+6O_2$

+ Các phân tử glucose lại kết hợp với nhau thành tinh bột, cellulose:

nC₆H₁₂O₆ → (C₆H₁₀O₅)_n + nH₂O

- Cellulose tạo nên thành tế bào của thực vật, tạo nên bộ khung của thực vật.

Trắc nghiệm: Tinh bột và cellulose

Câu 1. Công thức tổng quát của tinh bột là

A. (C₆H₁₀O₅)_n.

B. C_6nH_12nO_5n.

C. C₆H₁₀O_5n .

D. (C₆H₁₂O₅)n.

Câu 2.Công thức tổng quát nào sau đây là của cellulose?

A. [C₆H₇O₂(OH)₃]_n.

B. [C₆H₈O₂(OH)₃]_n.

C. [C₆H₇O₃(OH)₃]_n.

D. [C₆H₅O₂(OH)₃]_n.

Câu 3. Tinh bột có nhiều trong

A. thân cây.

B. các loại hạt, củ.

C. lá cây.

D. rễ cây.

Câu 4. Phương trình dưới là phản ứng hoá học chính của quá trình nào sau đây?

6nCO₂ + 5nH₂O $\underset{anh\text{sang}}{\overset{cl\text{or}ophin}{\to }}$ (C₆H₁₀O₅)_n + 6nO₂

A. Quá trình hô hấp.

B. Quá trình khử.

C. Quá trình quang hợp.

D. Quá trình oxi hoá.

Câu 5. Tính chất vật lý của cellulose là gì?

A. Chất rắn màu trắng, tan trong nước.

B. Chất lỏng, không tan trong nước ngay cả khi đun nóng.

C. Chất rắn màu trắng, không tan trong nước ngay cả khi đun nóng.

D. Chất rắn màu xanh, không tan trong nước ngay cả khi đun nóng.

Câu 6.Khối lượng phân tử của

A. tinh bột và cellulose bằng nhau.

B. tinh bột nhỏ hơn nhiều so với cellulose.

C. tinh bột và cellulose gần bằng nhau.

D. cellulose nhỏ hơn nhiều so với tinh bột.

Câu 7. Để phân biệt tinh bột và cellulose ta dùng

A. quỳ tím.

B. dung dịch iodine.

C. dung dịch NaCl.

D. dung dịch glucose.

Câu 8.Thuỷ phân hoàn toàn tinh bột hoặc cellulose đều tạo ra

A. glucose.

B. fructose.

C. glucose và fructose.

D. saccharose.

Câu 9. Dung dịch saccharose tinh khiết không có tính khử, nhưng khi đun nóng với dung dịch H₂SO₄ lại có thể cho phản ứng tráng bạc do

A. tạo thành aldehyde sau phản ứng.

B. saccharose có bị phân huỷ thành glucose.

C. saccharose cho được phản ứng tráng gương trong môi trường acid.

D. saccharose đã cho phản ứng thủy phân tạo ra một phân tử glucose và một fructose.

Câu 10.Cho các chất: X: glucose; Y: saccharose; Z: tinh bột; T:cellulose. Những chất bị thuỷ phân là

A. X , Z , T.

B. Y , X , T.

C. X , Y , Z.

D. Y , T , Z.

Câu 11.

Câu 12.

Câu 13. Thủy phân 324 gam tinh bột với hiệu suất của phản ứng đạt 75%.Khối lượng glucose thu được là bao nhiêu?

Câu 14.Để tạo 810 kg tinh bột, cây xanh đã hấp thụ bao nhiêu kg khí CO₂? (giả sử hiệu suất chuyển hóa đạt 100%).

Câu 15.Khối lượng của tinh bột cần dùng trong quá trình lên men để tạo thành 5 lít ethylic alcohol 46° là (biết hiệu suất của cả quá trình là 72% và khối lượng riêng của ethylic alcohol nguyên chất là 0,8 g/mL)