Lý thuyết Tin học 11 Bài 11 (Kết nối tri thức): Cơ sở dữ liệu

Lý thuyết Tin học 11 Bài 11: Cơ sở dữ liệu

A. Lý thuyết Cơ sở dữ liệu

1. Yêu cầu tổ chức lưu trữ dữ liệu một cách khoa học

a) Hạn chế dư thừa trong lưu trữ dữ liệu

- Thói quen cá nhân khi lưu trữ có thể dẫn đến sự không nhất quán của dữ liệu.

- Lập bảng điểm lớp học từ dữ liệu cơ sở có thể được thực hiện dễ dàng trên máy tính.

- Không cần lưu trữ bảng điểm lớp học, chỉ cần ghép các bảng điểm môn học do bảng này chỉ là một khung nhìn tổng hợp từ dữ liệu cơ sờ bằng cách ghép các bảng điểm môn học

- Việc lưu trữ dữ liệu trên máy tính cần tổ chức để hạn chế trùng lặp và khắc phục lỗi không nhất quán.

b) Sự phụ thuộc phần mềm và dữ liệu

- Việc lưu trữ dữ liệu liên quan chặt chẽ đến việc khai thác thông tin nhờ phần mềm ứng dụng.

- Các phần mềm cần hỗ trợ cập nhật dữ liệu điểm và khai thác thông tin.

- Các thành phần cần có của phần mềm bao gồm: cập nhật điểm môn học, quản lí danh sách lớp học và lập bảng điểm lớp học.

- Giải pháp lưu trữ đơn giản nhất là sử dụng hệ thống tệp văn bản (text) khi viết các mô đun phần mềm bằng ngôn ngữ lập trình, ví dụ như Python.

- Khi viết mỗi mô đun phần mềm, người lập trình cần biết cấu trúc của tệp dữ liệu để đọc và tách các thành phần tương ứng.

- Thay đổi cấu trúc dữ liệu đòi hỏi chỉnh sửa các mô đun phần mềm liên quan.

- Sự phụ thuộc giữa chương trình và dữ liệu dẫn đến việc sửa đổi phần mềm khi thay đổi cách lưu trữ dữ liệu, gây mất thời gian và công sức.

- Việc tổ chức dữ liệu độc lập để phần mềm không cần biết chi tiết về cách lưu trữ là một trong các ý tưởng của khoa học cơ sở dữ liệu.

2. Cơ sở dữ liệu và một số thuộc tính cơ bàn

a) Khái niệm CSDL

- Việc lưu trữ dữ liệu phải độc lập cần được xem xét khái quát. Việc này giúp giảm thời gian và công sức trong việc khai thác dữ liệu, tránh phụ thuộc giữa dữ liệu và phần mềm.

- CSDL là tập hợp các dữ liệu liên quan, được lưu trữ có tổ chức trên hệ thống máy tính.

- Ví dụ về CSDL là bảng điểm các môn học hoặc thông tin tài khoản ngân hàng gồm tên chủ tài khoản, số căn cước công dân và số dư trong tài khoản.

b) Một số thuộc tính cơ bản của CSDL

- Tính không dư thừa: giới hạn lưu trữ dữ liệu trùng lặp và thông tin dễ dàng thu được từ khai thác dữ liệu được gọi là tính không dư thừa của CSDL.

- Tính độc lập dữ liệu: CSDL được thiết kế để phục vụ nhiều mục đích quản lý và không phụ thuộc vào cách tổ chức hoặc lưu trữ dữ liệu cụ thể.

- Tính toàn vẹn: các giá trị dữ liệu phải tuân thủ các ràng buộc cụ thể của thực tế.

- Tính nhất quán: dữ liệu phải được đảm bảo đúng đắn sau khi cập nhật và tránh sự cố làm ảnh hưởng đến tính nhất quán của dữ liệu.

- Tính bảo mật và an toàn: dữ liệu phải được bảo vệ an toàn, ngăn chặn truy cập trái phép và đảm bảo khôi phục dữ liệu dù có sự cố xảy ra.

Sơ đồ tư duy Cơ sở dữ liệu

B. Bài tập Cơ sở dữ liệu

Câu 1: Một hệ quản trị CSDL không có chức năng nào trong các chức năng dưới đây?

A. Nhập, sửa, xóa dữ liệu

B. Khai báo kiểu, cấu trúc, các ràng buộc trên dữ liệu của CSDL

C. Khai thác dữ liệu như: tìm kiếm, sắp xếp, kết xuất báo cáo…

D. Câu A và C

Câu 6: Các thuộc tính khóa là

A. Các thuộc tính không được chứa trong khóa

B. Các thuộc tính khoá

C. Các thuộc tính không khóa.

D. Các phần tử của khóa.

Câu 7: Mục tiêu của cơ sở dữ liệu là:

A. Tính toàn vẹn của dữ liệu.

B. Phản ánh trung thực thế giới hiện thực dữ liệu

C. Tính độc lập của dữ liệu.

D. Tính phụ thuộc dữ liệu.

Câu 8: Quá trình tách không làm tổn thất thông tin theo nghĩa:

A. Quan hệ gốc được khôi phục từ các quan hệ chiếu.bằng phép kết nối tự nhiên

B. Quan hệ gốc được khôi phục chính xác từ các quan hệ chiếu.

C. Quan hệ gốc được khôi phục từ các quan hệ chiếu.bằng phép kết nối

D. Quan hệ gốc được khôi phục từ các quan hệ chiếu.bằng phép chiếu và chọn

Câu 9: Mục tiêu của phép tách lược đồ quan hệ là:

A. Nhằm thực hiện các phép lưu trữ dễ dàng.

B. Nhằm tối ưu hoá truy vấn

C. Nhằm loại bỏ các dị thường thông tin khi thực hiện các phép lưu trữ.

D. Nhằm thực hiện các phép tìm kiếm.

Câu 10: Cần thiết phải chuẩn hoá dữ liệu vì:

A. Giá trị khoá nhận giá trị null hay giá trị không xác định.

B. Khi thực hiện các phép lưu trữ trên các quan hệ chưa được chuẩn hoá thường xuất hiện các dị thường thông tin.

C. Khi thực hiện các phép tách - kết nối tự nhiiên các quan hệ.

D. Khi thực hiện các phép tìm kiếm, xuất hiện các dị thường thông tin.

Trắc nghiệm Tin học 11 Bài 11: Cơ sở dữ liệu

Câu 1: Cơ sở dữ liệu (CSDL) là gì?

A. Một tập hợp các bảng tính trong Excel.

B. Một tập hợp các tệp văn bản trong máy tính.

C. Một tập hợp dữ liệu có liên quan, được lưu trữ có tổ chức trên máy tính.

D. Một bộ sưu tập hình ảnh và video.

Câu 2: Tính chất nào sau đây là tính chất quan trọng của CSDL?

A. Tính dư thừa dữ liệu.

B. Tính toàn vẹn dữ liệu.

C. Tính phụ thuộc phần mềm.

D. Tính lưu trữ trên giấy

Câu 3: Khi thiết kế CSDL, việc đảm bảo tính không dư thừa có nghĩa là:

A. Giảm thiểu số lượng người dùng truy cập dữ liệu.

B. Hạn chế việc lưu trữ các dữ liệu lặp lại.

C. Tăng cường sự phụ thuộc vào phần mềm.

D. Lưu trữ tất cả dữ liệu ở cùng một nơi.

Câu 4: Hệ thống nào dưới đây thường sử dụng CSDL để quản lý dữ liệu?

A. Quản lý hồ sơ khách hàng của ngân hàng.

B. Viết nhật ký cá nhân.

C. Lưu trữ tài liệu văn bản trên ổ đĩa cứng.

D. Tạo bảng tính đơn giản trong Excel.

Câu 5: Tính độc lập dữ liệu trong CSDL là gì?

A. Khả năng phần mềm không cần cập nhật khi thay đổi dữ liệu.

B. Khả năng dữ liệu không phụ thuộc vào bất kỳ phần mềm nào.

C. Dữ liệu có thể được lưu trữ trên nhiều hệ thống khác nhau.

D. Dữ liệu chỉ có thể được truy cập từ một chương trình duy nhất. Đâu là ví dụ về CSDL trong thực tế?

Câu 6: Đâu là ví dụ về CSDL trong thực tế?

A. Một tập hợp các video được lưu trữ trên ổ cứng.

B. Hệ thống quản lý điểm số của học sinh trong trường.

C. Một bảng tính Excel chứa danh sách hàng hóa.

D. Một tài liệu văn bản được lưu trên máy tính.

Câu 7: Trong CSDL, tính bảo mật có nghĩa là:

A. Chỉ có một người được phép xem dữ liệu.

B. Mọi người đều có quyền truy cập dữ liệu.

C. Dữ liệu được bảo vệ khỏi truy cập trái phép và sửa đổi không hợp lệ.

D. Dữ liệu không bao giờ được thay đổi

Câu 8: Cơ sở dữ liệu nào sau đây cần đảm bảo tính nhất quán dữ liệu cao?

A. Hệ thống quản lý thư viện.

B. Ứng dụng lịch cá nhân.

C. Quản lý điểm thi của học sinh.

D. Tài khoản ngân hàng trực tuyế

Câu 9: Khi cập nhật CSDL, đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu có nghĩa là:

A. Các giá trị dữ liệu phải tuân theo các quy tắc nhất định.

B. Dữ liệu không bao giờ được thay đổi.

C. Chỉ một người có thể thay đổi dữ liệu cùng một lúc.

D. Không cho phép người dùng truy cập dữ liệu cùng lúc.

Câu 10: Trong CSDL, khi có sự cố trong quá trình cập nhật dữ liệu, tính nhất quán đảm bảo rằng:

A. Dữ liệu vẫn được cập nhật đúng cách, ngay cả khi có sự cố.

B. Dữ liệu bị xóa nếu gặp sự cố.

C. Phần mềm sẽ tự động khôi phục dữ liệu.

D. Người dùng phải cập nhật lại toàn bộ dữ liệu từ đầu.

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 2. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai

Câu 1: Điều nào sau đây là lý do chính cần tổ chức lưu trữ dữ liệu dưới dạng cơ sở dữ liệu (CSDL)?

a) CSDL cho phép lưu trữ dữ liệu trên giấy một cách khoa học.

b) CSDL giúp giảm trùng lặp và đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu.

c) CSDL chỉ cần thiết khi có nhiều máy tính tham gia khai thác dữ liệu.

d) CSDL là phương tiện lưu trữ dữ liệu lớn, giúp khai thác dữ liệu hiệu quả hơn.

Câu 2: Tính độc lập dữ liệu trong cơ sở dữ liệu (CSDL) được hiểu là gì?

a) Dữ liệu trong CSDL không phụ thuộc vào phần mềm ứng dụng.

b) Mọi người dùng đều có thể sửa đổi dữ liệu trong CSDL mà không cần phần mềm.

c) Việc thay đổi cấu trúc dữ liệu không ảnh hưởng đến các mô đun phần mềm đã phát triển.

d) CSDL cho phép người dùng truy cập và cập nhật dữ liệu mà không cần biết cách tổ chức dữ liệu.

PHẦN III. Câu trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 3

Câu 1: Có cần lưu trữ bảng điểm lớp học trên máy tính không?

Câu 2: Tại sao cần lưu trữ dữ liệu theo một cấu trúc xác định?

Câu 3: Tại sao tính độc lập dữ liệu là một thuộc tính quan trọng của cơ sở dữ liệu?

Xem thêm các bài lý thuyết Tin học 11 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết tại:

Lý thuyết Bài 12: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu và hệ cơ sở dữ liệu

Lý thuyết Bài 13: Cơ sở dữ liệu quan hệ

Lý thuyết Bài 14: SQL - Ngôn ngữ truy vấn có cấu trúc

Lý thuyết Bài 15: Bảo mật và an toàn hệ cơ sở dữ liệu

Lý thuyết Bài 16: Công việc quản trị cơ sở dữ liệu

Xem thêm tài liệu Tin học lớp 11:

Giải Tin học 11 Bài 11: Cơ sở dữ liệu

Giải SBT Tin học 11 Bài 11: Cơ sở dữ liệu