Thế nào là thuế, phí, lệ phí? Phân biệt thuế, phí, lệ phí ví dụ dễ hiểu nhất mới nhất 2025?

1. Thế nào là thuế, phí và lệ phí?

Theo quy định tại Điều 3 Luật Quản lý thuế 2019 quy định khái niệm về thuế cụ thể như sau:

Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

1. Thuế là một khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc của tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân theo quy định của các luật thuế.

Theo đó, thuế là một khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc của tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân theo quy định của các luật thuế.

Tại Điều 3 Luật phí và lệ phí 2015 quy định về khái niệm phí và lệ phí cụ thể như sau:

Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

1. Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chi phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công được quy định trong Danh mục phí ban hành kèm theo Luật này.

2. Lệ phí là khoản tiền được ấn định mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước được quy định trong Danh mục lệ phí ban hành kèm theo Luật này.

Ví dụ bạn mở công ty: bạn phải nộp thuế môn bài (thuế), nếu công ty bạn yêu cầu cấp giấy phép kinh doanh, bạn phải nộp lệ phí đăng ký doanh nghiệp (lệ phí); khi bạn sử dụng dịch vụ kiểm định an toàn phòng cháy chữa cháy, bạn sẽ phải trả phí thẩm định (phí).

2. Điểm giống nhau của thuế, phí và lệ phí?

• Thuế, phí và lệ phí là nguồn thu của ngân sách nhà nước
• Thuế, phí và lệ phí là những khoản thu bắt buộc mà tổ chức, cá nhân phải nộp, trừ trường hợp được miễn.
• Mức đóng hoặc xác định số tiền phải nộp do văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định.

Như vậy, mặc dù thuế, phí và lệ phí là các khoản thu khác nhau của ngân sách nhưng vẫn có những điểm chung nhất định.

3. Tiêu chí phân biệt điểm khác nhau giữa thuế, phí và lệ phí?

Giữa thuế với phí và lệ phí có nhiều điểm khác nhau và được phân biệt rõ qua các tiêu chí sau đây:

4. Danh mục phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nước mới nhất 2025

Danh mục phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nước mới nhất năm 2025 bao gồm các khoản thu phát sinh khi tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ công hoặc thực hiện thủ tục hành chính do cơ quan nhà nước hoặc tổ chức được ủy quyền cung cấp. Một số loại đáng chú ý gồm: phí sử dụng đường bộ; phí cấp giấy phép lái xe; lệ phí đăng ký, cấp biển số phương tiện; phí kiểm định kỹ thuật an toàn và bảo vệ môi trường phương tiện; phí, lệ phí cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; lệ phí hộ tịch (đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử...); lệ phí cấp bản sao, chứng thực giấy tờ; phí cấp phép hoạt động trong các lĩnh vực như xây dựng, y tế, giáo dục, thương mại; phí kiểm dịch động vật, thực vật; phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản; phí thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường; phí dự thi, dự tuyển, cấp văn bằng chứng chỉ trong giáo dục; lệ phí đăng ký kinh doanh, cấp mã số thuế; và nhiều loại phí chuyên ngành khác. Mức thu, cách quản lý và sử dụng các khoản phí, lệ phí này được thực hiện theo quy định của Luật Phí và Lệ phí cùng các văn bản hướng dẫn thi hành do cơ quan nhà nước ban hành.

5. Những câu hỏi thường gặp

5.1. Tại sao người dân và doanh nghiệp phải nộp thuế, phí, lệ phí?

Việc nộp thuế, phí và lệ phí là nghĩa vụ pháp lý nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Thuế dùng để chi tiêu cho các hoạt động chung như quốc phòng, y tế, giáo dục, trong khi phí và lệ phí giúp bù đắp chi phí cung cấp dịch vụ công và thực hiện thủ tục hành chính.

5.2. Ai có thẩm quyền ban hành các loại thuế, phí và lệ phí?

Quốc hội ban hành các luật về thuế, trong khi phí và lệ phí do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định. Chính phủ và các bộ ngành liên quan hướng dẫn chi tiết về mức thu, quản lý và sử dụng.

5.3. Thuế, phí và lệ phí có được hoàn lại không?

Trong một số trường hợp đặc biệt, thuế có thể được hoàn lại, ví dụ thuế GTGT hàng xuất khẩu hoặc nộp thừa. Phí và lệ phí thường không được hoàn lại vì đã gắn với dịch vụ hành chính công đã cung cấp.