Lý thuyết Tin học 12 Bài 3 (Cánh diều): Giới thiệu về khoa học dữ liệu (Tiếp theo)

Lý thuyết Tin học 12 Bài 3: Giới thiệu về khoa học dữ liệu (Tiếp theo)

1. Các đặc trưng của dữ liệu lớn

Dữ liệu lớn (Big Data):

- Định nghĩa: Dữ liệu lớn là nguồn dữ liệu có khối lượng rất lớn, tính đa dạng và phức tạp, khó xử lý bằng công cụ truyền thống.

- Đặc trưng (5 chữ V):

+ Khối lượng (Volume): Dữ liệu có thể đạt nhiều petabyte hoặc exabyte. Ví dụ: Dữ liệu về khách hàng của một doanh nghiệp lớn.

+ Tốc độ (Velocity): Dữ liệu được tạo ra nhanh chóng và cần xử lý theo thời gian thực. Ví dụ: Dữ liệu từ thiết bị cảm biến và mạng xã hội.

+ Tính đa dạng (Variety): Dữ liệu đến từ nhiều nguồn và dưới nhiều dạng như văn bản, hình ảnh, âm thanh. Ví dụ: Dữ liệu từ Facebook.

+ Tính xác thực (Veracity): Đề cập đến độ tin cậy và chính xác của dữ liệu. Quan trọng để đảm bảo hiểu biết từ dữ liệu là chính xác.

+ Giá trị (Value): Dữ liệu lớn có tiềm năng tạo ra thông tin giá trị cho quyết định. Ví dụ: Dự án Bộ gen người HGP.

- Thách thức: Quản lý và khai thác dữ liệu lớn có nhiều thách thức về lưu trữ, xử lý, và đảm bảo chất lượng dữ liệu.

2. Phân tích dữ liệu, phát hiện tri thức

a) Phân tích dữ liệu:

Phân tích dữ liệu là quá trình kiểm tra, làm sạch, chuyển đổi và lập mô hình dữ liệu để tìm ra thông tin hữu ích cho kết luận hoặc dự đoán. Phân tích dữ liệu được chia thành hai loại:

- Phân tích mô tả: Tóm tắt dữ liệu quá khứ và trình bày trực quan để người sử dụng dễ dàng nắm bắt thông tin quan trọng. Thông tin được biểu diễn bằng sơ đồ, biểu đồ, đồ thị,... giúp nhận ra các mẫu hoặc xu hướng, cung cấp cái nhìn tổng thể về vấn đề.

- Phân tích dự đoán: Nhằm đưa ra dự đoán hoặc phân loại dữ liệu mới.

b) Khai phá dữ liệu, phát hiện tri thức:

Khai phá dữ liệu là một bước trong quy trình phát hiện tri thức, nhằm phát hiện các mẫu và xu hướng trong tập dữ liệu. Quy trình phát hiện tri thức bao gồm toàn bộ việc trích xuất tri thức từ dữ liệu. Khai phá dữ liệu thường sử dụng các phương pháp giao thoa giữa học máy và thống kê. Các kĩ thuật khai phá dữ liệu khác nhau, như phân loại và phân cụm, giúp trích xuất thông tin hữu ích từ các tập dữ liệu lớn.

3. Vai trò của máy tính và thuật toán ưu việt với Khoa học dữ liệu

a) Máy tính là công cụ quan trọng trong Khoa học dữ liệu:

Vai trò của máy tính và thuật toán ưu việt với Khoa học dữ liệu

- Tạo dữ liệu lớn: Mạng xã hội, thiết bị di động, cảm biến đã tạo ra lượng lớn dữ liệu hàng ngày.

- Công cụ thiết yếu: Máy tính và thiết bị số lưu trữ và xử lý dữ liệu hiệu quả, thúc đẩy sự phát triển của Khoa học dữ liệu.

- Phân tích dữ liệu: Trước đây, chuyên gia thực hiện phân tích dữ liệu; hiện nay, máy tính đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý và phân tích dữ liệu.

- Giai đoạn dự án: Máy tính hỗ trợ trong các giai đoạn như thu thập, chuẩn bị và phân tích dữ liệu.

- Khả năng lưu trữ: Máy tính cung cấp khả năng lưu trữ và quản lý dữ liệu hiệu quả.

- Trí tuệ nhân tạo và Học máy: Phát triển các công cụ và thuật toán để mô hình hóa dữ liệu và tự động phát hiện tri thức.

- Nghề nghiệp: Nhà khoa học dữ liệu được xếp hạng cao trong các nghề công nghệ và dự đoán tăng trưởng việc làm cao trong tương lai.

b) Máy tính và thuật toán ưu việt giúp phân tích dữ liệu hiệu quả:

- Phần mềm phân tích dữ liệu: Máy tính chạy phần mềm để mô hình hóa và phát hiện tri thức trong dữ liệu, giúp chuyên gia phát hiện vấn đề và đề xuất giải pháp.

- Siêu máy tính: Có tốc độ hàng nghìn tỉ phép tính/giây và bộ nhớ lớn, giúp quản lý và phân tích dữ liệu lớn hiệu quả.

- Điện toán đám mây: Cho phép lưu trữ và truy cập dữ liệu lớn mọi lúc mọi nơi, tiết kiệm chi phí cơ sở hạ tầng và linh hoạt trong mở rộng hoặc thu hẹp tài nguyên. Ví dụ: Amazon Web Services, Microsoft Azure.

- Cơ sở dữ liệu NoSQL: Phù hợp với dữ liệu không cấu trúc, cho phép lưu trữ linh hoạt và dễ mở rộng. Ví dụ: Amazon DynamoDB, Google MongoDB, Apache Hadoop.

- Máy tính cụm: Tập hợp nhiều máy tính hoạt động như một máy tính duy nhất, có tính sẵn sàng cao, dễ quản lý và tiết kiệm chi phí.

- Thuật toán song song: Thực hiện nhiều phép tính đồng thời, giúp xử lý dữ liệu lớn nhanh chóng và hiệu quả.

Trắc nghiệm: Giới thiệu về khoa học dữ liệu (Tiếp theo)

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 10. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ lựa chọn một phương án.

Câu 1: Dữ liệu lớn (Big Data) có khối lượng thường được đo bằng đơn vị nào?

A. Megabyte

B. Gigabyte

C. Terabyte

D. Petabyte

Câu 2: Trong 5 chữ V của dữ liệu lớn, "Velocity" đề cập đến điều gì?

A. Độ tin cậy của dữ liệu

B. Tốc độ tạo ra và xử lý dữ liệu

C. Tính đa dạng của dữ liệu

D. Giá trị của dữ liệu

Câu 3: Tính đa dạng (Variety) trong dữ liệu lớn đề cập đến điều gì?

A. Khối lượng của dữ liệu

B. Tốc độ xử lý dữ liệu

C. Nhiều loại dữ liệu khác nhau như văn bản, hình ảnh, âm thanh

D. Độ tin cậy của dữ liệu

Câu 4: Khai phá dữ liệu chủ yếu sử dụng các kỹ thuật từ lĩnh vực nào?

A. Y học và sinh học

B. Vật lý và hóa học

C. Học máy và thống kê

D. Lịch sử và văn học

Câu 5: Máy tính và thuật toán ưu việt có vai trò gì trong Khoa học dữ liệu?

A. Chỉ lưu trữ dữ liệu

B. Chỉ tạo ra dữ liệu

C. Xử lý và phân tích dữ liệu hiệu quả

D. Chỉ hiển thị dữ liệu

Câu 6: Phân tích mô tả trong phân tích dữ liệu nhằm mục đích gì?

A. Dự đoán xu hướng tương lai

B. Tìm ra thông tin mới

C. Tóm tắt dữ liệu quá khứ và trình bày trực quan

D. Tạo ra dữ liệu mới

Câu 7: Điện toán đám mây giúp trong việc gì đối với dữ liệu lớn?

A. Tăng tốc độ xử lý dữ liệu

B. Lưu trữ và truy cập dữ liệu từ xa

C. Tăng tính đa dạng của dữ liệu

D. Giảm tính xác thực của dữ liệu

Câu 8: Cơ sở dữ liệu NoSQL phù hợp với loại dữ liệu nào?

A. Dữ liệu có cấu trúc

B. Dữ liệu phi cấu trúc

C. Dữ liệu số

D. Dữ liệu văn bản

Câu 9: Máy tính cụm là gì?

A. Một máy tính đơn lẻ với hiệu năng cao

B. Tập hợp nhiều máy tính hoạt động như một máy tính duy nhất

C. Một loại siêu máy tính

D. Máy tính dùng cho việc lập trình

Câu 10: Thuật toán song song giúp ích gì trong xử lý dữ liệu lớn?

A. Giảm khối lượng dữ liệu

B. Tăng tính đa dạng của dữ liệu

C. Thực hiện nhiều phép tính đồng thời

D. Cải thiện tính xác thực của dữ liệu

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 2. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai

Câu 1: Đặc trưng của dữ liệu lớn (Big Data) bao gồm những yếu tố sau đây là đúng hay sai?

a) Khối lượng (Volume) của dữ liệu thường nhỏ, dễ dàng quản lý.

b) Tốc độ (Velocity) của dữ liệu tạo ra nhanh chóng và cần xử lý theo thời gian thực.

c) Tính đa dạng (Variety) của dữ liệu bao gồm các loại dữ liệu như văn bản, hình ảnh, và âm thanh.

d) Tính xác thực (Veracity) liên quan đến độ tin cậy và chính xác của dữ liệu.

Câu 2: Phát biểu sau đây đúng hay sai về sự giúp ích của Máy tính và thuật toán trong Khoa học dữ liệu ?

a) Máy tính chỉ lưu trữ dữ liệu, không có vai trò trong phân tích dữ liệu.

b) Thuật toán song song giúp xử lý dữ liệu lớn nhanh chóng và hiệu quả.

c) Siêu máy tính có khả năng thực hiện hàng nghìn tỉ phép tính/giây.

d) Điện toán đám mây không liên quan đến Khoa học dữ liệu.

PHẦN III. Câu trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 3

Câu 1: Đặc trưng nào của dữ liệu lớn (Big Data) đề cập đến độ tin cậy và chính xác của dữ liệu?

Câu 2: Trong quá trình phân tích dữ liệu, phân tích mô tả và phân tích dự đoán khác nhau như thế nào?

Câu 3: Điện toán đám mây có vai trò gì trong Khoa học dữ liệu?