Lý thuyết Amine – Hóa lớp 12 Chân trời sáng tạo

Lý thuyết Hóa 12 Bài 6: Amine - Chân trời sáng tạo

A. Lý thuyết Amine

1. Khái niệm và cấu trúc

Khái niệm: Amine là hợp chất hữu cơ, có nhiều chức năng trong cơ thể sống như điều hòa sinh học, dẫn truyền thân hình.

Amine được phân loại theo bậc của amine và bản chất của gốc hydrocarbon

Đặc điểm cấu tạo, hình dạng phân tử methylamine và aniline

Cấu trúc phân tử methylamine

2. Đồng phân và danh pháp

Công thức cấu tạo và gọi tên amine

+ Amine có đồng phân mạch carbon, đồng phân vị tró nhóm chức và đồng phân bậc amine

+ Amine đơn chức được gọi tên như sau:

- Theo danh pháp gốc – chức

Tên hydrocarbon + amine

- Theo danh pháp thay thế:

Amine bậc một

Tên hydrocarbon (bỏ kí tự e) + số chỉ vị trí nhóm amine + amine

Amine bậc hai

Chọn mạch carbon dài nhất chứa nguyên tử nitrogen làm mạch chính

N – tên gốc hydrocarbon + tên hydrocarbon mạch chính (bỏ kí tự e) + số chỉ vị trí nhóm amine + amine

Amine bậc ba

Chọn mạch carbon dài nhất chứa nguyên tử nitrogen làm mạch chính

N – tên gốc hydrocarbon thức nhất – N – tên gốc hydrocarbon thứ hai + tên hydrocarbon mạch chính (bỏ kí tự e) + số chỉ vị trí nhóm amine + amine

3. Tính chất vật lí

- Ở điều kiện thường, amine có thể tồn tại ở thể khí, lỏng hoặc rắn

- Nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi của các amine cùng bậc có xu hướng tăng khi phân tử khối tăng

- Các amine có số nguyên tử carbon nhỏ thường tan nhiều trong nước.

4. Tính chất hóa học

1. Tính base của nhóm NH₂

Amine có tính base. Dung dịch alkylamine có thể làm quỳ tím hóa xanh, dung dịch aniline không làm quỳ tím đổi màu.

Ví dụ: CH₃NH₂ + HCl $\to$ CH₃NH₃Cl

2. Phản ứng với nitrous acid (H – O – N = O)

- Aniline phản ứng với nitrous acid ở nhiệt độ thấp tạo ra muối diazonium, là chất trung gian quan trọng tổng hợp nhiều hợp chất hữu cơ.

- Phản ứng của alkylamine bậc một với nitrous acid sinh ra nitrogen và alcohol.

3. Phản ứng ở nhân thơm của aniline

Nhóm NH₂ làm tăng khả năng phản ứng thế nguyên tử hydrogen trong vòng benzene của aniline. Phản ứng ưu tiên thế nguyên tử hydrogen ở các vị trí ortho (o-) và para (p-) của aniline.

4. Phản ứng tạo phức của methylamine hoặc ethylamine

Methylamine và ethylamine có phản ứng tạo phức với Cu(OH)₂.

5. Ứng dụng và điều chế

- Amine ứng dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, dược phẩm, thuốc nhuộm và sản xuất vật liệu.

- Phương pháp phổ biến để điều chế amine: khử hợp chất nitro hoặc alkyl hóa ammonia.

B. Trắc nghiệm Amine

Đang cập nhật …

C. Sơ đồ tư duy Amine

Trắc nghiệm: Amine

Phần I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn.

Câu 1: Tên gọi và bậc của amine có công thức cấu tạo CH₃CH₂CH(CH₃)CH₂-NH₂ là

A. 3-methylbutan-4-amine, bậc một.

B. 2-methylbutan-l-amine, bậc hai.

C. 3-methylbutan-4-amine, bậc hai.

D. 2-methylbutan-l-amine, bậc một.

Câu 2. Số amine bậc I trong số các chất: CH₃NH₂, (NH₂)₂CO, CH₃NHCH₃, CH₃CH₂NH₂, NH₂CH₂NH₂, (CH₃)₃N, C₆H₅NH₂ (aniline) là

A. 4.

B. 5.

C. 6.

D. 7.

Câu 3. Amine nào sau đây là amine bậc hai?

A. CH₃CH₂CH₂NH₂.

B. CH₃CH(NH₂)CH₃.

C. CH₃NHCH₂CH₃.

D. (CH₃)₃N.

Câu 4. Dung dịch amine nào dưới đây không làm quỳ tím đổi sang màu xanh?

A. Aniline.

B. Ethylamine.

C. Methylamine.

D. Dimethylamine.

Câu 5. Thêm methylamine đến dư vào dung dịch FeCl₃ thì thu được?

A. kết tủa màu nâu đỏ.

B. dung dịch màu vàng nâu.

C. kết tủa màu vàng nâu.

D. dung dịch màu nâu đỏ.

Câu 6. Phát biểu nào dưới đây không đúng?

A. Phân tử ethylamine chứa nhóm chức -NH₂.

B. Ethylamine tan tốt trong nước.

C. Ethylamine tác dụng với nitrous acid thu được muối diazonium.

D. Dung dịch ethylamine trong nước làm quỳ tím hóa xanh.

Câu 7. Methylamine là hợp chất có mùi khó chịu (như mùi tanh của cá). Phát biểu nào sau đây đúng về methylamine?

A. Methylamine có công thức phân tử là CH₅N.

B. Methylamine có tính base mạnh hơn ethylamine.

C. Methylamine tan rất tốt trong nước vì có phân tử khối nhỏ.

D. Methylamine là chất lỏng ở điều kiện thường.

Câu 8. Các amine CH₃NH₂, CH₃NHCH₃, CH₃CH₂NH₂, NH₂CH₂NH₂ tan nhiều trong nước. Nguyên nhân là do các amine này

A. tạo được liên kết hydrogen với nước.

B. tạo được liên kết hydrogen liên phân tử với nhau.

C. hình thành lực tương tác van der Waals lớn giữa các phân tử.

D. đều ở thể khí nên dễ phân tán vào nước.

Câu 9. Phát biểu nào sau đây không đúng về ứng dụng của amine?

A. Các amine đều độc, chủ yếu được dùng để sản xuất thuốc diệt nấm mốc, thuốc kháng sinh.

B. Amine được sử dụng nhiều trong bào chế dược phẩm, vitamin.

C. Nhiều polymer như nylon-6,6, polyurethane (PU), ... có thể được tổng hợp từ tiền chất là các amine.

D. Phẩm nhuộm azo và dược phẩm là các ứng dụng quan trọng của aniline.

Câu 10. Phát biểu nào sau đây không đúng về tính chất hoá học của dung dịch methylamine?

A. Phản ứng với HCl tạo thành CH₃NH₃Cl.

B. Hoà tan Cu(OH)₂ tạo thành [Cu(CH₃NH₂)₄](OH)₂.

C. Phản ứng với FeCl₃ tạo thành kết tủa Fe(OH)₃.

D. Phản ứng với HNO₂ tạo thành CH₃N₂⁺Cl⁻.

Phần II. Câu trắc nghiệm đúng sai.

Câu hỏi. Amine có thể được phân loại theo bậc amine.

a. Bậc amine bằng số gốc hydrocarbon liên kết trực tiếp với nguyên tử nitrogen.

b. Theo bậc amine thì amine được chia thành amine bậc một, bậc hai, bậc ba, bậc bốn.

c. CH₃NH₂ là một amine bậc một.

d. CH₃–NH–C₂H₅ là một amine bậc ba.

Phần III. Câu hỏi trắc nghiệm yêu cầu trả lời ngắn.

Câu 1. Cho các chất: CH₃OH, C₂H₅Cl, C₂H₅NH₂, CH₃COOH, CH₃ – NH – CH₃, H₂N – CH₂ – COOH. Có bao nhiêu chất là amine trong các chất trên?

Câu 2. Cho các amine: methylamine, ethylamine, propylamine, dimethylamine, diethylamine. Có bao nhiêu amine thể khí điều kiện thường trong các chất trên?