Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 9 (Cánh diều): Nước Mỹ và các nước Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 9: Nước Mỹ và các nước Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

I. Nước Mỹ

1. Tình hình chính trị

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hoà thay nhau cầm quyền ở Mỹ.

Hai đảng đều thống nhất trong chính sách đối nội và đối ngoại nhằm phục vụ lợi ích cho nước Mỹ.

- Chính sách đối nội:

+ Chính quyền Mỹ thực hiện chính sách cải thiện tình hình chính trị xã hội, giải quyết những khó khăn trong nước.

+ Ban hành hàng loạt đạo luật như cấm Đảng Cộng sản Mỹ hoạt động, chống lại phong trào đấu tranh của công nhân.

- Chính sách đối ngoại:

+ Đề ra “chiến lược toàn cầu” nhằm chống phá các nước xã hội chủ nghĩa, ngăn chặn, đẩy lùi phong trào cách mạng thế giới; lôi kéo, khống chế các nước đồng minh.

+ Tăng cường chạy đua vũ trang trong bối cảnh của Chiến tranh lạnh.

+ Từ những năm 80 của thế kỉ XX, xu hướng đối thoại và hoà hoãn chiếm ưu thế, Mỹ và Liên Xô chấm dứt Chiến tranh lạnh (1989).

+ Thiết lập các liên minh quân sự, thiết lập chính quyền thân Mỹ ở một số nước.

2. Tình hình kinh tế

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, kinh tế Mỹ phát triển mạnh mẽ.

+ Năm 1948, sản lượng công nghiệp Mỹ chiếm 56,4 % tổng sản lượng công nghiệp của thế giới tư bản.

+ Năm 1949, sản lượng nông nghiệp của Mỹ bằng hai lần sản lượng của Anh, Pháp, Cộng hoà Liên bang Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản cộng lại.

+ Mỹ sở hữu hơn 50 % số tàu thuyền đi lại trên mặt biển.

+ Nền kinh tế Mỹ chiếm gần 40 % tổng sản phẩm kinh tế thế giới.

- Từ năm 1973 đến năm 1991:

+ Do tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng thế giới, kinh tế Mỹ lâm vào tình trạng khủng hoảng và suy thoái kéo dài đến năm 1982.

+ Từ năm 1983, kinh tế Mỹ bắt đầu phục hồi và phát triển trở lại. Tuy không còn giữ ưu thế tuyệt đối như giai đoạn trước, nhưng Mỹ vẫn đứng đầu thế giới về sức mạnh kinh tế - tài chính.

Tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới khánh thành ở thành phố Niu Y-oóc, Mỹ (1973)

II. Các nước Tây Âu

1. Tình hình chính trị

- Mặc dù mỗi nước có những nét khác nhau, nhưng nhìn chung các nước Tây Âu đều thi hành những chính sách đối nội, đối ngoại cơ bản giống nhau.

- Chính sách đối nội:

+ Củng cố chính quyền của giai cấp tư sản, thực hiện nhiều cải cách tự do, dân chủ.

+ Ổn định tình hình chính trị - xã hội, khôi phục kinh tế.

+ Ngăn cản các phong trào đấu tranh của công nhân.

- Chính sách đối ngoại:

+ Khôi phục ách thống trị đối với các nước thuộc địa trước đây và từng bước phi thực dân hoá.

+ Liên minh với Mỹ, tham gia khối quân sự NATO.

+ Thực hiện chính sách liên minh khu vực trong quan hệ đối ngoại từ những năm 60, 70 của thế kỉ XX.

Lễ kí kết, thành lập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO, 1949)

2. Tình hình kinh tế

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, để khôi phục kinh tế, nhiều nước Tây Âu đã nhận viện trợ của Mỹ theo “Kế hoạch phục hưng châu Âu”, còn gọi là Kế hoạch Mác-san. Nhờ đó, kinh tế các nước Tây Âu được phục hồi nhưng ngày càng lệ thuộc vào Mỹ.

- Từ năm 1950 đến năm 1973, các nước Tây Âu bước vào thời kì phát triển.

+ Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình hằng năm của các nước Tây Âu là 4,6 %.

+ Năm 1967, Cộng đồng châu Âu chính thức ra đời sau một quá trình liên kết, hợp tác trên các lĩnh vực của các nước Pháp, Cộng hoà Liên bang Đức, I-ta-li-a, Bỉ, Hà Lan và Lúc-xăm-bua. Quá trình liên kết, hợp tác sau đó tiếp tục được đẩy mạnh, thúc đẩy kinh tế Tây Âu phát triển nhanh chóng.

+ Đến đầu những năm 70 của thế kỉ XX, các nước Tây Âu đã đuổi kịp và vượt Mỹ về một số mặt. Tây Âu trở thành một trong ba trung tâm kinh tế - tài chính lớn của thế giới tư bản.

Cộng đồng kinh tế châu Âu ra đời vào 1957

- Từ năm 1973 đến năm 1991:

+ Các nước Tây Âu chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng năng lượng, nền kinh tế bị suy thoái, khủng hoảng, phát triển không ổn định rồi từng bước phục hồi vào những năm 80 của thế kỉ XX.

+ Trong giai đoạn này, Tây Âu vẫn là một trung tâm kinh tế - tài chính lớn của thế giới tư bản.

Trắc nghiệm: Nước Mỹ và các nước Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Để thực hiện mục tiêu ngăn chặn đẩy lùi chủ nghĩa xã hội sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ đã

A. đưa ra khẩu hiệu “thúc đẩy dân chủ”.

B. can thiệp vào khu vực Trung Đông.

C. phát động cuộc Chiến tranh lạnh.

D. biến Mỹ Latinh thành sâu sau.

Câu 2. Theo quy định của Hiến pháp Mỹ, hai đảng nào thay nhau lên nắm chính quyền?

A. Đảng Tự do và Đảng Bảo thủ.

B. Đảng Cộng sản và Đảng Xã hội.

C. Đảng Cộng hòa và Đảng Xã hội.

D. Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa.

Câu 3. Từ những năm 1950 đến năm 1991, nền kinh tế Mỹ không còn chiếm ưu thế tuyệt đối vì

A. sự vươn lên của các nước Tây Âu và Nhật Bản.

B. những cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân.

C. đồng Đôla ngày càng có sự suy giảm về giá trị.

D. chính quyền không tổ chức cải cách, đổi mới.

Câu 4. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, về chính trị, Mỹ đã

A. cải tổ hệ thống chính trị.

B. dân chủ hóa hệ thống chính trị.

C. duy trì nền dân chủ tư sản.

D. ban hành một bản hiến pháp mới.

Câu 5. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, quan hệ giữa Mỹ và Liên Xô là

A. quan hệ hợp tác hữu nghị.

B. quan hệ đối đầu căng thẳng.

C. quan hệ Đồng minh.

D. quan hệ láng giềng thân thiện.

Câu 6. Chính quyền Mĩ sau Chiến tranh thế giới thứ hai không thực hiện chính sách đối nội nào sau đây?

A. Ban hành đạo luật phục hưng công nghiệp.

B. Cấm Đảng Cộng sản Mĩ hoạt động.

C. Phân biệt chủng tộc với người da màu.

D. Đàn áp phong trào công nhân trong nước.

Câu 7. Sự phân chia đối lập về kinh tế và chính trị giữa các nước Tây Âu tư bản chủ nghĩa và Đông Âu xã hội chủ nghĩa là kết quả của việc thực hiện

A. học thuyết Tru-man (tháng 3/1947) của Mĩ.

B. tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

C. kế hoạch Mác-san (tháng 6/1947) của Mĩ.

D. chiến lược toàn cầu phản cách mạng của Mĩ.

Câu 8. Trong những năm đầu sau Chiến tranh thế giới thứ hai, các nước tư bản Tây Âu đã thực hiện chính sách đối ngoại nào sau đây?

A. Trở lại xâm chiếm các thuộc địa truyền thống.

B. Thiết lập quan hệ ngoại giao với các thuộc địa.

C. Bồi thường chiến phí cho các thuộc địa.

D. Viện trợ cho các thuộc địa phục hồi kinh tế.

Câu 9. Quốc gia nào ở khu vực Tây Âu luôn liên minh chặt chẽ với Mĩ sau Chiến tranh thế gới thứ hai?

A. Anh.

B. Italia.

C. Pháp.

D. Đức.

Câu 10. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, để thực hiện chiến lược toàn cầu, Mỹ đã

A. lôi kéo các nước nhận viện trợ.

B. đầu tư cho khoa học - công nghệ.

C. giải quyết các vấn đề lớn của thế giới.

D. viện trợ vô điều kiện cho các nước.

Câu 11. Năm 1991, Liên minh châu Âu ra đời trên cơ sở đổi tên từ tổ chức nào sau đây?

A. Cộng đồng năng lượng nguyên tử châu Âu.

B. Cộng đồng than-thép châu Âu.

C. Cộng đồng kinh tế châu Âu.

D. Cộng đồng châu Âu.

Câu 12. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhờ áp dụng cuộc Cách mạng xanh, nền kinh tế nào sau đây của Mỹ phát triển mạnh mẽ?

A. Thương nghiệp.

B. Nông nghiệp.

C. Thủ công nghiệp.

D. Công nghiệp.

Câu 13. Nội dung nào sau đây thể hiện thái độ của đa số nhân dân Mỹ khi chính quyền tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam (1954 - 1975)?

A. Giữ thái độ hoàn toàn trung lập.

B. Ủng hộ chính quyền Mỹ xâm lược.

C. Tổ chức các phong trào phản chiến.

D. Viện trợ cho nhân dân Việt Nam.

Câu 14. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, để can thiệp vào tình hình ở Đông Nam Á, Mỹ đã

A. thành lập khối SEATO.

B. đề ra chiến lược toàn cầu.

C. viện trợ kinh tế cho các bước.

D. chạy đua vũ trang với các nước.

Câu 15. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, chính sách đối ngoại của Mĩ thể hiện tham vọng nào sau đây?

A. Nhất thể hóa trên phạm vi toàn thế giới.

B. Khôi phục lại sự huy hoàng của chủ nghĩa tư bản.

C. Xác lập nền thống trị của chủ nghĩa tư bản.

D. Xác lập vai trò lãnh đạo của Mỹ trên thế giới.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Đọc đoạn tư liệu sau đây:

“Trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, Mỹ sử dụng kinh tế như một phương thức lôi kéo một số nước đứng về phía Mỹ, tránh để những nước này rơi vào vòng ảnh hưởng của phe xã hội chủ nghĩa, điển hình là Kế hoạch Mácsan cùng các chương trình viện trợ cho Nhật Bản, Hàn Quốc. Kế hoạch Mácsan hay còn gọi là "Chương trình Phục hưng Châu Âu" được đánh giá là một trong những dự án thành công nhât trong lịch sử chính sách đối ngoại Mỹ. Trong đó, Mỹ đã sử dụng tiềm năng kinh tế, lợi thế về kinh tế để tác động vào chính sách đối ngoại của các quốc gia khác và qua đó đạt được mục tiêu chính sách đối ngoại của mình”.

(Trần Thị Vinh, Tác động của nhân tố kinh tế đến chính sách đối ngoại của Mỹ: Lịch sử và hiện tại, Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Tập 6, Số 1 (2020), tr.1-18)

a. Đoạn tư liệu trên phản ánh liên minh kinh tế giữa Mỹ và các nước Tây Âu sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

b. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ dựa trên sức mạnh kinh tế để thực hiện chính sách đối ngoại.

c. Kế hoạch Mácsan đã thực hiện viện trợ kinh tế của Mỹ đối với Nhật Bản và Hàn Quốc.

d. Một trong những thành công trong chính sách đối ngoại của Mỹ là thực hiện kế hoạch Mácsan.