Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 12 (Cánh diều): Việt Nam trong những năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 12: Việt Nam trong những năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945

I. Xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng

♦ Sau khi giành được độc lập, một trong những nhiệm vụ cấp bách hàng đầu của Việt Nam là xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng.

♦ Những biện pháp xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng:

- Về chính trị:

+ Ngày 6-1-1946, Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên diễn ra trong cả nước. Trên 90 % cử tri đi bỏ phiếu, bầu được 333 đại biểu vào Quốc hội khoá I.

+ Ngày 2-3-1946, tại kì họp đầu tiên của Quốc hội, Chính phủ liên hiệp kháng chiến được thành lập, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu.

+ Tại các địa phương ở Bắc Bộ và Trung Bộ tiến hành bầu cử Hội đồng nhân dân, thành lập Uỷ ban hành chính các cấp.

+ Tháng 5-1946, Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt) được thành lập, khối đoàn kết toàn dân được tăng cường.

+ Ngày 9-11-1946, Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Tổng tuyển cử bầu Quốc hội (1946)

- Lực lượng vũ trang nhân dân được chú trọng xây dựng và phát triển.

+ Tháng 9-1945, Việt Nam Giải phóng quân đổi thành Vệ quốc đoàn, đến tháng 6-1946 đổi thành Quân đội Quốc gia Việt Nam.

+ Lực lượng dân quân, tự vệ tăng lên hàng chục vạn người, có mặt ở khắp nơi trên cả nước.

II. Giải quyết khó khăn về kinh tế, tài chính, văn hoá, giáo dục

♦ Bối cảnh: Sau Cách mạng tháng Tám 1945, đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn: ngân sách nhà nước trống rỗng, nền nông nghiệp lạc hậu, nạn đói hoành hành, tàn dư văn hoá lạc hậu của chế độ thực dân, phong kiến nặng nề, trên 90 % dân số Việt Nam không biết chữ,...

♦ Biện pháp để giải quyết nạn đói:

- Biện pháp trước mắt:

+ Kêu gọi “Nhường cơm sẻ áo”, lập “Hũ gạo cứu đói”, tổ chức “Ngày đồng tâm”…

+ Điều hoà thóc gạo giữa các địa phương;

+ Nghiêm trị việc đầu cơ tích trữ thóc gạo,...

Nhân dân tích cực hưởng ứng các biện pháp giải quyết nạn đói của chính phủ

- Biện pháp lâu dài:

+ Chính phủ kêu gọi nhân dân đẩy mạnh tăng gia sản xuất, thực hiện khẩu hiệu “Tấc đất tấc vàng”, “Không một tấc đất bỏ hoang”;

+ Chính quyền cách mạng ra sắc lệnh bãi bỏ thuế thân và các thứ thuế vô lí khác của chế độ cũ, ra thông tư giảm tô 25 %, giảm thuế ruộng đất.

- Kết quả: từ cuối năm 1945 đến giữa năm 1946, sản xuất nông nghiệp nhanh chóng được phục hồi, nạn đói cơ bản bị đẩy lùi.

♦ Biện pháp để giải quyết khó khăn tài chính:

- Chính phủ kêu gọi tinh thần tự nguyện đóng góp của nhân dân cả nước. Hưởng ứng cuộc vận động xây dựng “Quỹ độc lập”, phong trào “Tuần lễ vàng” do Chính phủ phát động, chỉ trong thời gian ngắn, người dân đã đóng góp được 370 kg vàng, 20 triệu đồng vào “Quỹ độc lập” và 40 triệu đồng vào “Quỹ đảm phụ quốc phòng”.

- Tháng 11-1946, đồng tiền Việt Nam mới được chính thức lưu hành trong cả nước.

Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp gỡ giới công thương Hà Nội trong “Tuần lễ Vàng”

ngày 18/9/1945 tại Bắc Bộ phủ

♦ Biện pháp để giải quyết tàn dư Việt Nam của chế độ phong kiến - thực dân:

- Về giáo dục:

+ Ngày 8-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh kí sắc lệnh lập Nha Bình dân học vụ và kêu gọi nhân dân cả nước tham gia phong trào xoá nạn mù chữ. Phong trào Bình dân học vụ nhanh chóng lan rộng khắp cả nước. Chỉ sau một năm hoạt động, đã có trên 2,5 triệu người thoát nạn mù chữ

+ Trường học các cấp phổ thông và đại học sớm được khai giảng. Nội dung và phương pháp giáo dục bước đầu được đổi mới theo tinh thần dân tộc và dân chủ.

- Về văn hoá, nhà nước bảo đảm quyền tự do báo chí. Nội dung báo chí phản ánh công cuộc xây dựng và bảo vệ chế độ mới.

Chủ tịch Hồ Chí Minh tới thăm một lớp học Bình dân học vụ

III. Kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trở lại Nam Bộ

- Bối cảnh lịch sử:

+ Ngày 2-9-1945, khi nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn tổ chức mít tinh chào mừng ngày Độc lập, quân Pháp đã xả súng vào người dân.

+ Đêm 22 rạng sáng ngày 23-9-1945, quân Pháp đánh úp trụ sở Uỷ ban nhân dân Nam Bộ và cơ quan tự vệ thành phố Sài Gòn, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam lần thứ hai.

- Diễn biến chính:

+ Quân dân Sài Gòn - Chợ Lớn cùng quân dân Nam Bộ đã nhất tề đứng lên chiến đấu chống quân xâm lược bằng nhiều hình thức.

+ Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng và Chính phủ, hàng vạn thanh niên gia nhập quân đội, xung phong vào đội quân “Nam tiến”, cùng nhân dân Nam Bộ và Nam Trung Bộ kháng chiến.

- Ý nghĩa:

+ Giáng đòn đầu tiên vào kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” của Pháp, đẩy quân Pháp vào thế bị động và phải giam chân tại đây trong nhiều tháng;

+ Tạo điều kiện để cả nước chuẩn bị lực lượng cho cuộc kháng chiến lâu dài.

Nhân dân Nam Bộ quyết tâm kháng chiến chống Pháp

Trắc nghiệm: Việt Nam trong những năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nhân dân Việt Nam đẩy mạnh tăng gia sản xuất thực chất là biện pháp để

A. tiến hành cải cách ruộng đất.

B. phát động Tuần lễ vàng.

C. giữ vững quyền tự do, độc lập.

D. giải quyết nạn mù chữ.

Câu 2. Ngày 6/1/1946 diễn ra sự kiện nào có ý nghĩa lịch sử đặc biệt đối với nhân dân và đất nước Việt Nam?

A. Quốc hội quyết định thành lập Chính phủ Liên hiệp kháng chiến.

B. Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi kháng chiến chống Pháp.

C. Đảng Cộng sản Đông Dương tiến hành đại hội đại biểu lần hai.

D. Lần đầu tiên tiến hành Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I.

Câu 3. Nội dung nào sau đây phản ánh đặc điểm tài chính nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sau Cách mạng tháng Tám năm 1945?

A. Ngân sách Nhà nước thiếu hụt nghiêm trọng.

B. Đã kiểm soát được ngân hàng Đông Dương.

C. Tài chính chưa ổn định, thu nhiều hơn chi.

D. Lệ thuộc hoàn toàn vào tiền của thực dân Pháp.

Câu 4. Trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp (năm 1945), mục tiêu của quân dân miền Nam là

A. chặn bước tiến của quân Pháp.

B. thu hẹp hậu phương của Pháp.

C. chia cắt chiến trường miền Nam.

D. buộc Pháp phải phân tán lực lượng.

Câu 5. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, các thế lực ngoại xâm và nội phản ở Việt Nam đều có chung âm mưu nào sau đây?

A. Biến Việt Nam là tâm điểm của cuộc đối đầu Đông - Tây

B. Chống phá và tiêu diệt nước Việt Nam non trẻ.

C. Ngăn cản quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.

D. Duy trì chính quyền tay sai Trần Trọng Kim.

Câu 6. Tổ chức nào được thành lập ở Việt Nam trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945?

A. Hội Văn hóa Cứu quốc.

B. Đảng Xã hội Việt Nam.

C. Việt Nam Độc lập Đồng minh.

D. Việt Nam Giải phóng quân.

Câu 7. Năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, để xây dựng và củng cố chính quyền, nhân dân Việt Nam đã đẩy mạnh

A. cải cách ruộng đất và giảm sưu thuế.

B. việc gieo trồng cây lương thực, hoa màu.

C. việc cải tiến quản lý hợp tác xã bậc cao.

D. phá kho thóc để giải quyết nạn đói.

Câu 8. Trong thời kì 1945 - 1946, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chấp nhận nhân nhượng, hòa hoãn với Trung Hoa Dân quốc và Pháp dựa trên nguyên tắc nào sau đây?

A. Duy trì sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

B. Tuân thủ theo luật pháp quốc tế.

C. Chính quyền cách mạng phải được cải tiến

D. Nền độc lập dân tộc được giữ vững.

Câu 9. Trong những năm 1945 - 1946, cách mạng Việt Nam thực hiện hai nhiệm quan trọng nào sau đây?

A. Bảo vệ và giữ vững chính quyền dân chủ nhân dân.

B. Đấu tranh chống các thế lực ngoại xâm và nội phản.

C. Xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ.

D. Xây dựng kinh tế và từng bước xóa đói giảm nghèo.

Câu 10. Theo Hội nghị Pốt-xđam năm 1945, việc giải giáp quân đội phát xít Nhật ở Đông Dương được giao cho quân đội của

A. Anh và Mỹ.

B. Trung Hoa Dân quốc và Pháp.

C. Anh và Trung Hoa Dân quốc.

D. Anh và Pháp.

Câu 11. Sau bầu cử Quốc hội khoá I năm 1946, các địa phương Bắc Bộ, Trung Bộ đã

A. tiến hành bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp.

B. thành lập các tổ chức đoàn thể dưới tên gọi Cứu quốc.

C. thành lập tòa án nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp.

D. đẩy mạnh việc cải cách cơ cấu tổ chức hành chính.

Câu 12. Năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam không bao gồm

A. lực lượng dân quân tự vệ.

B. đội quân chủ lực.

C. các đội vũ trang địa phương.

D. lực lượng giữ gìn hòa bình.

Câu 13. Biện pháp nào sau đây góp phần quan trọng vào việc xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945?

A. Xây dựng hệ thống trường đại học trên cả nước.

B. Thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

C. Thành lập Việt Nam Độc lập Đồng minh (Mặt trận Việt Minh).

D. Tiến hành Tổng tuyển cử bầu Quốc hội trong cả nước.

Câu 14. Khẩu hiệu nào dưới đây không phù hợp với cách mạng Việt Nam trong những năm 1945 - 1946?

A. “Tăng gia sản xuất ngay”.

B. “Không một tấc đất bỏ hoang”.

C. “Tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm”.

D. “Chia ngay ruộng đất cho nông dân”.

Câu 15. Năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Nhà nước đã vận động toàn dân

A. cải cách toàn diện giáo dục.

B. thi đua dạy tốt, học tốt.

C. xây dựng nông thôn mới.

D. xây dựng đời sống văn hóa mới.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi. Cho những thông tin trong bảng sau đây:

a. Theo bảng thông tin trên, sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam phải thực hiện nhiệm vụ xây dựng chính quyền mới.

b. Cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I đã hoàn thiện chính quyền từ trung ương tới địa phương.

c. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Đảng tập trung chỉ đạo chống ngoại xâm để loại trừ những khó khăn khác.

d. Theo bảng thông tin, những vấn đề quan trọng của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từng bước được thực hiện.