Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 3 (Cánh diều): Châu Á từ năm 1918 đến năm 1945

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 3: Châu Á từ năm 1918 đến năm 1945

- Giai đoạn 1918 - 1929:

+ Kinh tế Nhật Bản phát triển xen kẽ với các đợt khủng hoảng, suy thoái ngắn do ảnh hưởng của thiên tai và lạm phát.

+ Các cuộc đấu tranh của công nhân và các tầng lớp nhân dân tiếp tục diễn ra, tiêu biểu là cuộc bạo động gạo năm 1918 lôi kéo 10 triệu người tham gia.

+ Tháng 7-1922, Đảng Cộng sản Nhật Bản được thành lập và trở thành lực lượng lãnh đạo phong trào công nhân

- Giai đoạn 1929 - 1933: Nhật Bản lâm vào khủng hoảng do tác động của cuộc đại suy thoái; đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn.

- Giai đoạn 1933 - 1945:

+ Nhật Bản thực hiện phát xít hóa bộ máy nhà nước, tích cực chạy đua vũ trang và tiến hành các cuộc chiến tranh xâm lược mở rộng lãnh thổ, như: xâm chiếm Mãn Châu (1931), mở rộng xâm lược Trung Quốc (1937).

Nhật Bản xâm lược Trung Quốc

+ Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản xâm lược các nước Đông Nam Á, tấn công căn cứ quân sự của Mỹ tại Trân Châu Cảng, mở rộng chiến tranh ra toàn mặt trận châu Á Thái Bình Dương. Từ cuối năm 1944, nhiều thành phố ở Nhật Bản bị tàn phá bởi các cuộc ném bom của Mỹ. Tới 15/8/1945, Nhật Bản buộc phải đầu hàng.

Nhật Bản kí văn kiện đầu hàng Đồng minh không điều kiện (tháng 8/1945)

II. Trung Quốc

- Để chống lại âm mưu xâu xé Trung Quốc của các nước đế quốc, ngày 4-5-1919, phong trào Ngũ Tứ đã nổ ra ở Bắc Kinh. Phong trào đã nhanh chóng lan rộng ra cả nước, lôi cuốn đông đảo công nhân, nông dân, trí thức yêu nước tham gia.

- Tháng 7-1921, Đảng Cộng sản Trung Quốc được thành lập.

- Trong những năm 1927-1937, ở Trung Quốc đã diễn ra cuộc nội chiến giữa Quốc dân Đảng và Đảng Cộng sản.

- Tháng 7-1937, Nhật Bản mở rộng cuộc chiến tranh xâm lược nhằm thôn tính toàn bộ Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, Quốc Dân đảng và Đảng Cộng sản đã hợp tác để cùng kháng chiến chống Nhật.

Tranh minh họa về phong trào Ngũ Tứ (1919)

III. Ấn Độ

- Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, ở Ấn Độ, phong trào đấu tranh chống thực dân Anh tiếp tục phát triển với sự tham gia tích cực của công nhân và nhân dân lao động. Năm 1925, Đảng Cộng sản Ấn Độ được thành lập.

- Dưới sự lãnh đạo của M. Gan-đi, Đảng Quốc đại phát động nhân dân đấu tranh dòi quyền tự trị, tẩy chay hàng hoá, giáo dục của Anh, không làm việc cho Anh.

- Năm 1930, nhân dân Ấn Độ tiến hành “Hành trình muối”, chống lại độc quyền sản xuất muối của thực dân Anh.

- Từ năm 1939 đến năm 1945, Đảng Quốc đại và M. Gan-đi tổ chức phong trào phản đối việc Ấn Độ tham gia chiến tranh, yêu cầu người Anh “Rời Ấn Độ”, khiến thực dân Anh phải từng bước chấp thuận trao quyền tự trị cho người Ấn Độ.

IV. Đông Nam Á

- Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào đấu tranh của nhân dân Đông Nam Á phát triển theo hai khuynh hướng tư sản và vô sản.

+ Tiêu biểu cho khuynh hướng tư sản là sự thành lập và hoạt động của Đảng Dân tộc do Ác-mét Xu-các-nô đứng đầu (In-đô-nê-xi-a); hoạt động của Việt Nam Quốc dân đảng và khởi nghĩa Yên Bái (Việt Nam),...

+ Khuynh hướng vô sản xuất hiện từ đầu những năm 20 của thế kỉ XX với sự thành lập của các đảng cộng sản ở In-đô-nê-xi-a (1920), ở Việt Nam, Mã Lai, Xiêm, Phi-lip-pin (1930),...

- Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, nhân dân Đông Nam Á đã thành lập các mặt trận chống phát xít nói chung, tiến hành kháng chiến chống Nhật. Tháng 8-1945, chớp thời cơ Nhật Bản đầu hàng, cách mạng bùng nổ và giành chính quyền thành công tại In-đô-nê-xi-a, Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập,tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà

Trắc nghiệm: Châu Á từ năm 1918 đến năm 1945

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Năm 1940, tình hình các nước Đông Nam Á có đặc điểm nổi bật nào sau đây?

A. Liên minh khu vực được hình thành.

B. Các nước giành được độc lập.

C. Đảng Cộng sản ra đời ở các nước.

D. Phát xít Nhật tiến hành xâm lược.

Câu 2. Nhận xét vào đúng về phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á từ năm 1920 đến năm 1940?

A. Chủ yếu đấu tranh chống thực dân bằng phương pháp hoà bình.

B. Chuyển từ đấu tranh đòi độc lập sang đòi quyền lợi kinh tế.

C. Có sự chuyển biến từ khởi nghĩa vũ trang sang đấu tranh ôn hoà.

D. Phát triển đồng thời theo hai khuynh hướng: tư sản và vô sản.

Câu 3. Từ năm 1922, lãnh đạo phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân Nhật Bản là

A. Đảng Dân chủ.

B. Đảng Quốc đại.

C. Quốc dân Đảng.

D. Đảng Cộng sản.

Câu 4. Năm 1927, ở Nhật Bản diễn ra sự kiện nào sau đây tác động tiêu cực đến nền kinh tế?

A. Quân phiệt nắm giữ mọi quyền lực.

B. Động đất và sóng thần ở Nagasaki.

C. Thủ tướng Tanaca lên nắm quyền.

D. Cuộc khủng hoảng tài chính ở Tôkiô.

Câu 5. Năm 1921, sự kiện nào sau đây đánh dấu bước phát triển mới của phong trào cách mạng ở Trung Quốc theo khuynh hướng vô sản?

A. Cuộc nội chiến giữa Quốc - Cộng lần thứ nhất.

B. Đảng Cộng sản Trung Quốc được thành lập.

C. Phong trào Ngũ Tứ bùng nổ và lan rộng.

D. Đảng Cộng sản đánh bại Quốc dân đảng.

Câu 6. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc không phát triển mạnh mẽ ở khu vực nào của châu Á?

A. Bắc Á.

B. Nam Á.

C. Đông Nam Á.

D. Đông Bắc Á.

Câu 7. Nhận xét nào đúng về cuộc đấu tranh giành độc lập ở Đông Nam Á từ năm 1920 đến năm 1945?

A. Nhân dân đẩy mạnh đấu tranh chống xâm lược.

B. Khởi đầu cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

C. Giai cấp tư sản bước đầu tham gia đấu tranh.

D. Giai cấp vô sản bước lên vũ đài chính trị.

Câu 8. Sau khi ra đời, nước Cộng hòa nhân dân Mông Cổ đã

A. từng bước tiến lên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.

B. phát triển theo đường lối hòa bình, trung lập và tích cực.

C. tích cực viện trợ cho các nước châu Á đấu tranh giành độc lập.

D. đấu tranh kiên cường chống lại chính sách cấm vận của Mỹ.

Câu 9. Sự kiện nào đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Trung Quốc từ năm 1918 đến năm 1945?

A. Đảng Cộng sản Trung Quốc được thành lập.

B. Đảng Cộng sản đánh bại Quốc dân đảng.

C. Phong trào Ngũ Tứ bùng nổ và lan rộng.

D. Cuộc nội chiến giữa Quốc - Cộng lần thứ nhất.

Câu 10. Từ năm 1937 đến năm 1945, Quốc Dân đảng và Đảng Cộng sản có mối quan hệ nào sau đây?

A. Đoàn kết chống lại sự xâu xé của đế quốc.

B. Diễn ra quá trình xung đột quân sự sâu sắc.

C. Đối đầu căng thẳng, chạy đua vũ trang.

D. Hợp tác để cùng kháng chiến chống Nhật.

Câu 11. Từ Năm 1937, nhân dân Trung Quốc đã phải thực hiện nhiệm vụ nào sau đây?

A. Quốc hữu hóa các xí nghiệp để hạn chế ảnh hưởng của đế quốc.

B. Chống lại cuộc chiến tranh xâm lược của quân phiệt Nhật.

C. Tiến hành cuộc thập tự chinh để giải quyết nhiệm vụ dân chủ.

D. Chống lại chế độ phong kiến giành ruộng đất cho nhân dân.

Câu 12. Quốc gia nào ở Đông Nam Á không bị Nhật Bản xâm lược và thống trị một cách lâu dài trong chiến tranh thế giới thứ hai?

A. Thái Lan.

B. Xingapo.

C. Campuchia.

D. Inđônêxia.

Câu 13. Tháng 7/1921, Đảng Cộng sản Trung Quốc được thành lập dưới sự giúp đỡ của tổ chức nào sau đây?

A. Hội Liên hiệp thuộc địa.

B. Hội Quốc liên.

C. Liên hợp quốc.

D. Quốc tế Cộng sản.

Câu 14. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng đặc điểm của Nhật Bản ngay sau Chiến tranh thế giới thứ nhất?

A. Nội bộ giới quân phiệt và tài phiệt Nhật có sự phân hóa sâu sắc.

B. Nền kinh tế Nhật Bản phát triển nhanh chóng sau chiến tranh.

C. Chính quyền Nhật Bản tiến hành quân sự hóa bộ máy nhà nước.

D. Cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng đã diễn ra ở Tôkiô.

Câu 15. Quốc gia nào sau đây không tiến hành xâm lược châu Á từ thế kỷ XIX đến thế kỷ XX?

A. Nhật Bản.

B. Pháp.

C. Italia.

D. Mỹ.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Đọc đoạn tư liệu sau đây:

“Sự truyền bá chủ nghĩa Mác vào Trung Quốc thực sự được bắt đầu từ sau Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, nhất là từ sau phong trào Ngũ tứ năm 1919. Trong hai năm 1919, 1920, một số trí thức bước đầu có tư tưởng cộng sản đã dịch và xuất bản các tác phẩm mácxít ra tiếng Trung Quốc, trong đó có Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Tư bản, Chủ nghĩa xã hội từ không tưởng đến khoa học, Nhà nước và cách mạng v.v... Lý Đại Chiêu là người có công lớn nhất trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác vào Trung Quốc. Sau phong trào Ngũ tứ, Trần Độc Tú cũng bắt đầu tham gia truyền bá chủ nghĩa Mác vào Trung Quốc”.

(Nguyễn Gia Phu, Lịch sử Trung Quốc, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2009, tr.264)

a. Cách mạng Trung Quốc sau Chiến tranh thế giới thứ nhất chịu tác động của Cách mạng tháng Mười Nga.

b. Quá trình truyền bá chủ nghĩa Mác Lê nin vào Trung Quốc chỉ được thực hiện qua phong trào Ngũ Tứ.

c. Phong trào Ngũ Tứ đã thể hiện rõ sự kết hợp chặt chẽ của chủ nghĩa Mác Lênin với phong trào công nhân.

d. Theo đoạn tư liệu trên, quá trình truyền bá chủ nghĩa Mác Lê nin vào Trung Quốc gắn với vai trò của Lý Đại Chiêu và Trần Độc Tú.