Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 11 (Cánh diều): Khu vực Mỹ La-tinh từ năm 1945 đến năm 1991

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 11: Khu vực Mỹ La-tinh từ năm 1945 đến năm 1991

I. Khái quát khu vực Mỹ La-tinh từ năm 1945 đến năm 1991

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, các nước Mỹ La-tinh trở thành “sân sau” của Mỹ, tồn tại nhiều chế độ độc tài.

+ Năm 1959, cách mạng Cu-ba giành thắng lợi bằng đấu tranh vũ trang. Sự kiện này có tác động lớn đến các nước trong khu vực.

+ Những năm 60 - 80 của thế kỉ XX, phong trào đấu tranh ở Mỹ La-tinh bùng nổ mạnh mẽ và giành thắng lợi. Mỹ La-tinh được ví như “Lục địa bùng cháy”.

- Cùng với cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài, các nước Mỹ La-tinh đã tiến hành xây dựng và phát triển đất nước, đạt được được nhiều thành tựu quan trọng như: củng cố độc lập chủ quyền, dân chủ hoá sinh hoạt chính trị, tiến hành các cải cách kinh tế….

- Các nước Mỹ La-tinh thành lập các tổ chức liên minh khu vực cùng hợp tác và phát triển kinh tế.

II. Cu-ba

1. Cách mạng Cu-ba từ năm 1953 đến năm 1961

- Tháng 3-1952, với sự giúp đỡ của Mỹ, tướng Ba-ti-xta làm đảo chính, thiết lập chế độ độc tài quân sự ở Cu-ba. Chính quyền Ba-ti-xta đã xoá bỏ bản Hiến pháp tiến bộ, cấm các đảng phái chính trị hoạt động và bắt giam hàng vạn người yêu nước. Trong bối cảnh đó, các tầng lớp nhân dân Cu-ba đã bền bỉ tiến hành cuộc đấu tranh lật đổ chính quyền độc tài.

- Tiến trình cách mạng Cu-ba:

+ Ngày 26/7/1953, 135 thanh niên do Phi-đen Cát-xtơ-rô chỉ huy tấn công pháo đài Môn-ca-đa nhưng không thành công.

+ Năm 1955, Sau hai năm bị giam cầm, Phi-đen Cát-xtơ-rô được trả tự do, sang Mê-hi-cô gây dựng lực lượng, mua sắm vũ khí, thành lập tổ chức "Phong trào 26-7".

+ Tháng 11-1956, Phi-đen Cát-xtơ-rô cùng 81 chiến sĩ yêu nước trở về trên con tàu Gran-ma, nhưng bị chặn đánh, phải rút lui lên núi lập căn cứ.

+ Cuối năm 1958, nghĩa quân tổng công kích tiến xuống đồng bằng, giải phóng các đô thị và nhiều vùng nông thôn.

+ Ngày 1-1-1959, nghĩa quân tiến vào giải phóng thủ đô La Ha-va-na. Chế độ độc tài Ba-ti-xta bị lật đổ, cách mạng Cu-ba giành thắng lợi. Nước Cộng hoà Cu-ba được thành lập.

Cách mạng Cu-ba đặt dưới sự lãnh đạo của Phiđen Caxtơrô

- Từ năm 1959 đến năm 1961, Chính phủ cách mạng lâm thời Cu-ba do Phi-den Cát-xtơ-rô đứng đầu đã tiến hành nhiều cuộc cải cách dân chủ, như cải cách ruộng đất, quốc hữu hoá các xí nghiệp của tư bản nước ngoài, xây dựng chính quyền cách mạng các cấp, thanh toán nạn mù chữ, phát triển giáo dục,... Năm 1961, Cu-ba tuyên bố đi lên chủ nghĩa xã hội.

2. Cu-ba xây dựng chủ nghĩa xã hội (từ năm 1961 đến năm 1991)

- Từ năm 1961 đến năm 1991, trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, Cu-ba bước đầu đạt những thành tựu như:

+ Xây dựng được một nền công nghiệp với hệ thống cơ cấu ngành phù hợp;

+ Nền nông nghiệp đa dạng; giáo dục, y tế, văn hoá và thể thao phát triển.

+ Cu-ba có quan hệ mật thiết với các nước xã hội chủ nghĩa, ủng hộ phong trào cách mạng giải phóng dân tộc.

Một lớp học ở Cu-ba

- Đến những năm 80 - 90 của thế kỉ XX, trước chính sách bao vây, cấm vận của Mỹ cùng biến động chính trị ở Đông Âu và Liên Xô, nhân dân Cu-ba đứng trước những khó khăn, thách thức lớn. Trong hoàn cảnh đó, Cu-ba vẫn kiên định đi theo con đường chủ nghĩa xã hội.

Trắc nghiệm: Khu vực Mỹ La-tinh từ năm 1945 đến năm 1991

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Quốc gia nào ở châu Mỹ không đấu tranh chống chế độ độc tài thân Mỹ sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

A. Bôlivia.

B. Côlômbia .

C. Canada.

D. Vênêxuêla.

Câu 2. Hình thức đấu tranh chủ yếu được nhân dân Mỹ Latinh sử dụng trong phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc sau năm 1945 là

A. đấu tranh chính trị.

B. khởi nghĩa từng phần.

C. chiến tranh du kích.

D. đấu tranh vũ trang.

Câu 3. Quyền lợi của các tầng lớp nhân dân lao động Cuba từ năm 1976 được thể chế hóa trong

A. Cương lĩnh xây dựng đất nước.

B. Tuyên ngôn nhân quyền.

C. Hiến pháp.

D. Tuyên ngôn độc lập.

Câu 4. Kẻ thù chủ yếu của nhân dân các nước Mỹ Latinh sau Chiến tranh thế giới thứ hai là

A. chủ nghĩa thực dân cũ.

B. chính quyền độc tài thân Mỹ.

C. chế độ phân biệt chủng tộc.

D. giai cấp địa chủ phong kiến.

Câu 5. Giai cấp lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc ở các nước Mỹ Latinh sau Chiến tranh thế giới thứ hai là

A. giai cấp địa chủ.

B. giai cấp tư sản.

C. giai cấp vô sản.

D. giai cấp nông dân.

Câu 6. Từ tháng 11 năm 1956, Phi đen Cátxtơrô cùng các chiến sĩ yêu nước trở về Cuba để

A. lập căn cứ địa và phát triển lực lượng.

B. chuẩn bị thành lập phong trào 26/7.

C. thành lập chính quyền mới của nhân dân.

D. tấn công vào trại lính Môncađa.

Câu 7. Nội dung nào sau đây không phải là nguyên tắc hoạt động của tổ chức ASEAN?

A. Hợp tác, phát triển có hiệu quả về kinh tế, văn hóa.

B. Cùng nhau tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ.

C. Tăng cường mở rộng quan hệ đối ngoại.

D. Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.

Câu 8. Quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội của Trung Quốc đã nhận được sự ủng hộ và giúp đỡ của quốc gia nào sau đây?

A. Nhật Bản.

B. Triều Tiên.

C. Việt Nam.

D. Liên Xô.

Câu 9. Từ năm 1972, mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc có đặc điểm nào sau đây?

A. Hòa bình, trung lập.

B. Đối đầu căng thẳng.

C. Căng thẳng kéo dài.

D. Trở nên hòa dịu hơn.

Câu 10. Vào thập niên 60 - 80 của thế kỉ XX, Mỹ La-tinh được gọi là “Lục địa bùng cháy" vì

A. phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân diễn ra sôi nổi.

B. cuộc nội chiến giữa các đảng phái đối lập diễn ra quyết liệt.

C. phong trào chống chế độ độc tài thân Mỹ diễn ra sôi nôi.

D. có sự tham gia của đông đảo lực lượng binh linh.

Câu 11. Nội dung nào là ý nghĩa quốc tế của sự ra đời nước Cộng hòa Cu-ba năm 1959?

A. Buộc Mỹ phải công nhận độc lập và rút quân khỏi các nước Mỹ Latinh.

B. Mở đầu thời kì sụp đổ của chủ nghĩa thực dân trên toàn thế giới.

C. Tăng cường và mở rộng trận địa của chủ nghĩa xã hội trên thế giới.

D. Đánh bại hoàn toàn chủ nghĩa thực dân kiểu mới ở Mỹ Latinh.

Câu 12. Tổ chức cách mạng nào do Phi-đen Ca-xtơ-rô thành lập năm 1955 nhằm tập hợp các chiến sĩ yêu nước ở Cu-ba, chuẩn bị cho cuộc chiến đấu mới?

A. Phong trào 26-7.

B. Đảng Cộng sản.

C. Tổ chức thống nhất châu Mỹ.

D. Liên minh vì tiến bộ.

Câu 13. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng thành tựu của Cuba trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội từ năm 1961 đến năm 1991?

A. Đời sống của người dân không ngừng được cải thiện.

B. Giáo dục phát triển đạt mức cao nhất khu vực Mỹ Latinh.

C. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt mức cao nhất Mỹ Latinh.

D. Mạng lưới chăm sóc y tế, số lượng bác sĩ phát triển vượt bậc.

Câu 14. Nội dung nào phản ánh chính sách của chính quyền Mỹ trước sự ra đời của nước Cộng hòa Cuba năm 1959?

A. Ủng hộ, giúp đỡ.

B. Bao vây, cấm vận.

C. Hợp tác cùng, phát triển.

D. Đẩy mạnh xâm lược.

Câu 15. Nước nào giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài thân Mỹ năm 1959?

A. Bra-zin.

B. Cu-ba.

C. Hai-ti.

D. Vê-nê-xuê-la.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Cho đoạn tư liệu sau:

“Vào cuối thập niên 50 của thế kỉ XX, phong trào giải phóng dân tộc đã lan sang Mĩ Latinh với thắng lợi mở đầu là cuộc cách mạng Cuba ngày 1-1-1959. Mĩ Latinh không còn là "sân sau" yên ổn của Mĩ nữa. Cách mạng Cuba trở thành lá cờ đầu của phong trào đấu tranh chống chế độ độc tài, đòi dân chủ và đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân mới của Mĩ”.

(Đỗ Thanh Bình, Lịch sử phong trào giải phóng dân tộc thế kỷ XX: Một cách tiếp cận, Nxb Đại học Sư phạm, 2010, tr.167)

a. Phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh trở thành lá cờ đầu trong phong trào cách mạng thế giới thế kỷ XX.

b. Mỹ đã chịu thất bại đầu tiên ở Cuba trong quá trình biến Mỹ Latinh trở thành sân sau của Mỹ.

c. Cách mạng Cuba đã mở ra một thời kỳ đấu tranh mới cho phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh.

d. Thắng lợi của cách mạng Cuba buộc Mỹ phải chuyển sang thực hiện loại hình chiến tranh xâm lược khác.