Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 17 (Cánh diều): Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 17: Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay

I. Tình hình chính trị

- Sau khi Liên Xô tan rã, Liên bang Nga là quốc gia kế tục, thừa kế vị trí của Liên Xô tại Liên hợp quốc, các tổ chức quốc tế và cơ quan ngoại giao ở nước ngoài.

- Sau cuộc xung đột quyền lực giữa Tổng thống và Nghị viện (diễn ra từ tháng 9 đến đến tháng 10-1993), Hiến pháp Liên bang Nga được thông qua theo hình thức trưng cầu dân ý. Nga xây dựng nhà nước Liên bang theo thể chế cộng hoà. Hai đợt sửa đổi Hiến pháp năm 2008 và năm 2020 đã tăng thêm quyền hạn cho Quốc hội và Tổng thống.

Chính sách đối ngoại của Nga có sự thay đổi trong hai giai đoạn:

+ 1991 - 1999: thực hiện chính sách ngoại giao thân phương Tây (1991 - 1993), từ năm 1994 chuyển sang “cân bằng Á - Âu", xây dựng “vành đai láng giềng thân thiện", chú trọng ngoại giao với các nước trong Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG).

+ 2000 - nay: phát triển quan hệ đa phương, đặc biệt chú trọng quan hệ với các nước SNG; khôi phục vị thế nước lớn của Liên bang Nga trên trường quốc tế; đối trọng với Mỹ và các nước phương Tây, ...

Mĩ và Liên bang Nga là đối trọng trong nhiều vấn đề quốc tế (minh họa)

II. Tình hình kinh tế

- Kinh tế Liên bang Nga phát triển qua hai giai đoạn: khủng hoảng (1991 - 1999), phục hồi, tăng trưởng nhưng không ổn định (2000 - nay).

- Giai đoạn 1991 – 1999:

+ Liên bang Nga thực hiện chuyển đổi mô hình từ kế hoạch hoá tập trung sang kinh tế thị trường tự do bằng chính sách tư nhân hoá.

+ Trong quá trình thực hiện, kinh tế Nga rơi vào khủng hoảng, tăng trưởng âm, lạm phát phi mã, thâm hụt ngân sách trầm trọng,... năm 1992, lạm phát tăng lên 1 355 %, GDP tăng trưởng âm.

- Từ năm 2000 đến nay:

+ Nga thực hiện các chiến lược dài hạn nhằm xây dựng nền kinh tế thị trường, tăng cường vai trò điều tiết vĩ mô của nhà nước, thúc đẩy hội nhập với kinh tế thế giới.

+ Nền kinh tế Nga phục hồi và GDP liên tục tăng trưởng (trừ năm 2009, 2021). Năm 2020, kinh tế Nga đứng thứ 5 châu Âu, đứng thứ 11 thế giới.

Trắc nghiệm: Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1: Thể chế chính trị được thiết lập tại Liên bang Nga theo Hiến pháp năm 1993 là

A. Cộng hoà Tổng thống.

B. Cộng hoà đại nghị.

C. Cộng hoà Liên bang.

D. Liên bang xã hội chủ nghĩa.

Câu 2: Chuyển biến quan trọng trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga sau năm 1994 là

A. nghiêng hẳn về Mỹ và các nước phương Tây.

B. thúc đẩy quan trọng với các nước xã hội chủ nghĩa.

C. thực hiện cân bằng Á - Âu, chú trọng ngoại giao với các nước SNG.

D. đối trọng với Mỹ và các nước phương Tây.

Câu 3: Nguyên nhân nào sau đây giúp nền kinh tế Nga phục hồi và phát triển từ năm 2000 đến nay?

A. Xây dựng nền kinh tế thị trường, tăng cường vai trò điều tiết của nhà nước.

B. Chuyển đổi mô hình kinh tế bằng chính sách tư nhân hoá.

C. Thực hiện các kế hoạch 5 năm để vượt qua khủng hoảng.

D. Đẩy mạnh phát triển công nghiệp nặng, tập thể hóa nông nghiệp.

Câu 4. Sau khi Liên bang Liên Xô tan rã, Liên bang Nga là quốc gia kế thừa

A. địa vị số một thế giới của Liên Xô trên nhiều lĩnh vực.

B. bản Hiến pháp Liên bang cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết.

C. địa vị pháp lí của Liên Xô tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

D. những thành quả của Liên Xô trong quá trình xây dựng CNXH.

Câu 5. Tháng 12/1993, Hiến pháp Liên bang Nga quy định nước Nga theo thể chế chính trị nào sau đây?

A. Quân chủ lập hiến.

B. Tổng thống Liên bang.

C. Chủ tịch Liên bang.

D. Dân chủ đại nghị.

Câu 6. Chính sách đối ngoại của Liên bang Nga sau năm 1991 là

A. khôi phục và phát triển mối quan hệ với Mĩ.

B. thiết lập quan hệ với tất cả các nước trên thế giới.

C. liên minh chặt chẽ với các nước xã hội chủ nghĩa.

D. khôi phục và phát triển quan hệ với các nước châu Á.

Câu 7. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng tình hình kinh tế Liên bang Nga trong nửa đầu thập niên 90 của thế kỉ XX?

A. Suy giảm nghiêm trọng.

B. Phát triển nhanh chóng.

C. Bắt đầu được phục hồi.

D. Phát triển nhưng tốc độ chậm.

Câu 8. Những năm đầu sau khi Liên Xô tan rã, Liên bang Nga thực hiện chính sách đối ngoại ngả về phương Tây với hy vọng

A. sẽ thành lập một liên minh chính trị - kinh tế ở châu Âu.

B. sẽ xây dựng được một liên minh kinh tế lớn ở châu Âu.

C. nhận được sự ủng hộ về chính trị và sự viện trợ về kinh tế.

D. tăng cường hợp tác khoa học - kĩ thuật với các nước châu Âu.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Cho đoạn tư liệu sau đây:

“Các dự đoán này chủ yếu dựa trên tốc độ tăng trưởng GDP đều đặn ở mức cao của Nga từ khoảng năm 1999 đến 2008, mức tăng trưởng đầu tư trong nước và nước ngoài, ngân sách cân bằng, đồng rúp ổn định, chấm dứt khoản nợ nước ngoài khổng lổ trước các thể chế cho vay cứu cánh như WB và IMF, và mức thu nhập bình quân đầu người của người lao động Nga tăng gấp ba. Đến quý 3/2008, Nga đã trở thành nền kinh tế lớn thứ sáu thế giới, đạt kỷ lục về các chỉ số tăng trưởng. Đây là một thành tựu đáng ghi nhận khi ta tính đến mức độ cuộc khủng hoảng mà giới lãnh đạo nước này thời hậu Liên Xô phải kế thừa khi các cuộc cải cách thị trường thực sự bắt đầu vào năm 1992”.

(Kathryn E.Stoner, Nước Nga hồi sinh, sức mạnh và mục đích trong một trật tự toàn cầu mới, Nxb Chính trị Quốc gia sự thật, 2021, tr.22)

a) Đoạn tư liệu trên chứng tỏ nước Nga đã thoát ra khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội trong thế kỷ XXI.

b) Đến năm 2008, nền kinh tế Nga tăng trưởng mạnh mẽ, trở thành nền kinh tế hàng đầu thế giới.

c) Từ năm 1999 đến 2008, nước Nga đạt tốc độ tăng trưởng GDP đều qua các năm, xoá bỏ được lạm phát.

d) Những thành tựu đạt được của nước Nga góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.