Tiền mặt là gì? Tiền mặt và tiền giấy có phải là một không?

1. Tiền mặt là gì? Tiền mặt và tiền giấy có phải là một không?

Căn cứ khoản 1, khoản 2 Điều 3 Thông tư 01/2014/TT-NHNN, quy định như sau:

"Điều 3. Giải thích từ ngữ

Trong Thông tư này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

1. “Tiền mặt” là các loại tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành.

2. “Tiền giấy” bao gồm tiền cotton và tiền polymer do Ngân hàng Nhà nước phát hành."

Như vậy, “Tiền mặt” là các loại tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành.

Theo quy định trên, có thể thấy tuy hàng ngày, mọi người hay dùng từ "tiền mặt" để chỉ tiền giấy, tuy nhiên trên thực tế, theo quy định của pháp luật hiện hành, tiền mặt bao gồm cả tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành. Do đó, tiền giấy là một hình thức của tiền mặt, nên không thể xem hai khái niệm này là một.

2. 9 mệnh giá tiền Việt Nam còn được lưu hành mới nhất 2025

2.1. Giấy bạc 500.000 đồng

• Ngày phát hành: 17/12/2003
• Kích thước: 152mm x 65mm.
• Giấy in: Polymer.
• Màu sắc tổng thể: Màu lơ tím sẫm.
• Nội dung mặt trước: Dòng chữ "Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 500.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau: Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Phong cảnh nhà Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Kim Liên - Mệnh giá 500.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

2.2. Giấy bạc 200.000 đồng

• Ngày phát hành: 30/8/2006
• Kích thước: 148mm x 65mm.
• Giấy in: Polymer.
• Màu sắc tổng thể: Đỏ nâu.
• Nội dung mặt trước: Dòng chữ "Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 200.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau:Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Phong cảnh vịnh Hạ Long - Mệnh giá 200.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

2.3. Giấy bạc 100.000 đồng (loại mới in trên polymer)

• Ngày phát hành: 01/9/2004
• Kích thước: 144mm x 65mm.
• Giấy in: giấy Polymer, có độ bền cao, không ảnh hưởng đến môi trường, có yếu tố bảo an đặc biệt như cửa sổ trong suốt, có hình ẩn hoặc hình dập nổi trong cửa sổ.
• Màu sắc: Nhìn tổng thể hoa văn trang trí và nội dung mặt trước và mặt sau màu xanh lá cây đậm.
• Nội dung mặt trước: Dòng chữ "Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" - Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 100.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau: Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Phong cảnh văn miếu - Quốc Tử giám - Mệnh giá 100.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

2.4. Giấy bạc 50.000 đồng (loại mới in trên polymer)

• Ngày phát hành: 17/12/2003
• Kích thước: 140mm x 65mm.
• Giấy in: Polymer.
• Màu sắc tổng thể: Màu nâu tím đỏ.
• Nội dung mặt trước: Dòng chữ "Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" - Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 50.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau: Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Phong cảnh Huế - Mệnh giá 50.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

2.5. Giấy bạc 20.000 đồng (loại mới in trên polymer)

• Ngày phát hành: 17/5/2006
• Kích thước: 136mm x 65mm.
• Giấy in: Polymer.
• Màu sắc tổng thể: Màu xanh lơ đậm.
• Nội dung mặt trước: Dòng chữ "Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" - Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 20.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau: Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Phong cảnh Chùa Cầu, Hội An, Quảng Nam - Mệnh giá 20.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

2.6. Giấy bạc 10.000 đồng

• Ngày phát hành: 30/8/2006
• Kích thước: 132mm x 60mm.
• Giấy in: Polymer.
• Màu sắc tổng thể:Màu nâu đậm trên nền màu vàng xanh.
• Nội dung mặt trước:Dòng chữ "Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 10.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau:Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Cảnh khai thác dầu khí - Mệnh giá 10.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

2.7. Giấy bạc 5.000 đồng

• Ngày phát hành: 15/01/1993
• Kích thước: 134mm x 64mm.
• Giấy in: Cotton.
• Màu sắc tổng thể: Màu xanh lơ sẫm.
• Nội dung mặt trước: Dòng chữ "Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" - Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 5.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau: Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Phong cảnh thuỷ điện Trị An - Mệnh giá 5.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

2.8. Giấy bạc 2.000 đồng

• Ngày phát hành: 20/10/1989
• Kích thước: 134mm x 65mm.
• Giấy in: Cotton.
• Màu sắc tổng thể: Màu nâu sẫm.
• Nội dung mặt trước: Dòng chữ "Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" - Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 2.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau: Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Xưởng dệt - Mệnh giá 2.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

2.9. Giấy bạc 1.000 đồng

• Ngày phát hành: 20/10/1989
• Kích thước: 134mm x 65mm.
• Giấy in: Cotton.
• Màu sắc tổng thể: Màu tím.
• Nội dung mặt trước: Dòng chữ "Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" - Quốc huy - Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Mệnh giá 1.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.
• Nội dung mặt sau: Dòng chữ "Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" - Cảnh khai thác gỗ - Mệnh giá 1.000 đồng bằng chữ và số - Hình trang trí hoa văn dân tộc và hoa văn lưới hiện đại.

3. Việc đóng gói niêm phong tiền mặt được quy định như thế nào?

Hoạt động đóng gói tiền mặt được quy định tại Điều 4 Thông tư 01/2014/TT-NHNN cụ thể như sau:

"1. Một bó tiền gồm 1.000 (một nghìn) tờ tiền giấy cùng mệnh giá, cùng chất liệu được đóng thành 10 (mười) thếp, mỗi thếp gồm 100 (một trăm) tờ.

2. Một bao tiền gồm 20 (hai mươi) bó tiền cùng mệnh giá, cùng chất liệu.

3. Một túi tiền gồm 1.000 (một nghìn) miếng tiền kim loại đã qua lưu thông, cùng mệnh giá được đóng thành 20 (hai mươi) thỏi, mỗi thỏi gồm 50 (năm mươi) miếng.

4. Một hộp tiền gồm 2.000 (hai nghìn) miếng tiền kim loại mới đúc, cùng mệnh giá được đóng thành 40 (bốn mươi) thỏi, mỗi thỏi gồm 50 (năm mươi) miếng.

5. Một thùng tiền kim loại gồm 10 (mười) túi tiền cùng mệnh giá.

Đối với kho tiền Trung ương và kho tiền Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Bình Định, một thùng tiền kim loại gồm:

a) 50 (năm mươi) túi tiền loại mệnh giá 5.000 đồng;

b) 75 (bảy mươi lăm) túi tiền loại mệnh giá 2.000 đồng; 1.000 đồng; 500 đồng;

c) 100 (một trăm) túi tiền loại mệnh giá 200 đồng.

6. Cục trưởng Cục Phát hành và Kho quỹ hướng dẫn quy cách đóng gói tiền mặt."

Niêm phong tiền mặt theo quy định tại Điều 5 Thông tư 01/2014/TT-NHNN quy định như sau:

"1. Giấy niêm phong bó tiền là loại giấy mỏng, kích thước phù hợp với từng loại tiền và được in sẵn một số nội dung. Ngân hàng Nhà nước sử dụng giấy niêm phong màu trắng, mực in màu đen. Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được sử dụng màu giấy hoặc màu mực riêng trên giấy niêm phong sau khi thống nhất mẫu giấy niêm phong với Ngân hàng Nhà nước.

2. Trên giấy niêm phong bó, túi, hộp, bao, thùng tiền phải có đầy đủ, rõ ràng các nội dung sau: tên ngân hàng; loại tiền; số lượng (tờ, miếng, bó, túi) tiền; số tiền; họ tên và chữ ký của người kiểm đếm, đóng gói; ngày, tháng, năm đóng gói niêm phong.

3. Người có tên, chữ ký trên giấy niêm phong phải chịu trách nhiệm về bó, túi, hộp, bao, thùng tiền đã niêm phong.

4. Quy định niêm phong bao, túi, thùng tiền của Ngân hàng Nhà nước:

a) Kẹp chì đối với tiền mới in;

b) Kẹp chì kèm giấy niêm phong đối với tiền đã qua lưu thông.

5. Niêm phong tiền mới in:

a) Trên giấy niêm phong gói tiền mới in (10 bó) gồm các nội dung: cơ sở in, đúc tiền; loại tiền; số sêri; tên hoặc số hiệu của người đóng gói, đóng bao; năm sản xuất;

b) Trên bao tiền gồm các nội dung: ký hiệu loại tiền, năm sản xuất, sêri hoặc mã vạch bao tiền."

4. Các câu hỏi thường gặp

4.1. Cơ quan nào phát hành tiền?

Căn cứ Khoản 1, Khoản 2 Điều 17 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 quy định về phát hành tiền giấy, tiền kim loại như sau:

1. Ngân hàng Nhà nước là cơ quan duy nhất phát hành tiền giấy, tiền kim loại của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

2. Tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành là phương tiện thanh toán hợp pháp trên lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Như vậy, theo quy định trên ngoài ngân hàng Nhà nước ra thì không có bất cứ cơ quan nào có thẩm quyền phát hành tiền giấy, tiền kim loại của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

4.2. Đổi tiền lẻ hợp pháp ở đâu?

Theo Điều 12 Thông tư 25/2013/TT-NHNN quy định về ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước như sau:

Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước

"1. Thực hiện thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho các tổ chức, cá nhân.

2. Niêm yết công khai mẫu tiêu biểu và quy định thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông của Ngân hàng Nhà nước tại nơi giao dịch.

3. Ngân hàng Nhà nước chi nhánh hướng dẫn, kiểm tra việc thu, đổi, tuyển chọn tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nước trên địa bàn."

Theo quy định hiện nay thì chỉ có ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước là được phép đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông

Trên thực tế thì các ngân hàng đều có hoạt động hỗ trợ khách hàng đổi tiền cũ sang tiền mới, đổi tiền lẻ... và việc đổi tiền lẻ tại các ngân hàng là miễn phí

4.3. Các bước đổi tiền lẻ tại ngân hàng như thế nào?

Khi đổi tiền lẻ tại các ngân hàng về cơ bản sẽ gồm các bước sau:

• Bước 1: Đến quầy giao dịch của ngân hàng.
• Bước 2: Nộp chứng minh nhân dân/Căn cước công dân cho nhân viên ngân hàng.
• Bước 3: Yêu cầu đổi tiền lẻ và ghi rõ số tiền cần đổi.
• Bước 4: Nhân viên ngân hàng sẽ kiểm tra số tiền và đổi tiền lẻ cho bạn.
• Bước 5: Kiểm tra kỹ số lượng và mệnh giá tiền lẻ trước khi rời khỏi quầy.

Lưu ý:

• • Nên đổi tiền lẻ trước những dịp cao điểm như Tết Nguyên Đán để tránh tình trạng hết tiền lẻ.
  • Nên chọn ngân hàng uy tín để đổi tiền lẻ để tránh bị đổi tiền giả.

4.4. Đổi tiền Việt sang ngoại tệ ở đâu hợp pháp?

Việc đổi tiền Việt sang ngoại tệ hợp pháp được thực hiện tại hai địa điểm sau:

1. Tại các tổ chức tín dụng được phép — bao gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Căn cứ theo Khoản 1 Điều 1 Pháp lệnh sửa đổi Pháp lệnh ngoại hối năm 2013, đây là những đơn vị được phép kinh doanh và cung ứng dịch vụ ngoại hối theo quy định của pháp luật.

2. Tại các tổ chức kinh tế được ngân hàng ủy quyền làm đại lý đổi ngoại tệ — theo Điều 3 Nghị định 89/2016/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 1 Nghị định 23/2023/NĐ-CP), tổ chức tín dụng được phép có thể ủy quyền cho doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc tổ chức kinh tế khác làm đại lý đổi ngoại tệ. Tuy nhiên, các tổ chức này chỉ được hoạt động sau khi được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận đăng ký đại lý đổi ngoại tệ, theo quy định tại Điều 4 Nghị định 89/2016/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 16/2019/NĐ-CP).

Tóm lại, chỉ nên đổi tiền tại ngân hàng được phép hoặc các đại lý đổi ngoại tệ đã được ngân hàng ủy quyền và được Ngân hàng Nhà nước cấp phép, để đảm bảo hợp pháp và an toàn.

4.5. Đổi tiền rách ở cây xăng có đúng quy định không?

Tại khoản 2 Điều 2 Thông tư 25/2013/TT-NHNN cũng chỉ rõ đơn vị thu đổi bao gồm: Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nước. Do đó, cần mang tiền Việt Nam bị rách ra các ngân hàng để đổi chứ không mang đến cây xăng.

4.6. Có tối thiểu bao nhiêu tờ tiền rách mới được đi đổi tại Ngân hàng?

Khoản 1 Điều 6 Thông tư 25/2013/TT-NHNN quy định về đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông, như sau:

Đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 4 Thông tư 25/2013/TT-NHNN, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, đơn vị thu đổi có trách nhiệm thực hiện việc thu, đổi ngay cho khách hàng có nhu cầu, không hạn chế số lượng, không yêu cầu thủ tục giấy tờ.

Có thể thấy, khi khách có nhu cầu đổi tiền thì Ngân hàng phải đổi ngay và không hạn chế số lượng hay yêu cầu thủ tục giấy tờ. Do đó, 01 tờ vẫn có thể đổi được.