Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 2 (Chân trời sáng tạo): Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 2: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

1. Phong trào cách mạng (1918-1923) và sự thành lập Quốc tế Cộng sản

a) Phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu

- Do hậu quả nặng nề của Chiến tranh thế giới thứ nhất và tác động của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, vào những năm 1918-1923, một phong trào cách mạng đã bùng nổ ở hầu khắp các nước tư bản châu Âu.

+ Ở Đức:

▪ Ngày 9/11/1918, công nhân và các tầng lớp nhân dân ở Béc-lin nổi dậy đấu tranh, lật đổ chế độ quân chủ. Tuy nhiên, sau đó, chính quyền rơi vào tay giai cấp tư sản.

▪ Tháng 12-1918, Đảng Cộng sản Đức được thành lập.

▪ Trong những năm 1919-1923, phong trào cách mạng chống lại giai cấp tư sản vẫn tiếp diễn nhưng thất bại.

+ Phong trào cách mạng cũng phát triển mạnh ở các nước châu Âu như: Hung-ga-ri, Anh, Pháp,...

▪ Ở Anh, từ năm 1919 đến năm 1921, đã có tới 6,5 triệu người bãi công.

▪ Ở Pháp, phong trào bãi công của công nhân chuyển thành cao trào cách mạng, với cuộc tổng bãi công lớn nhất nổ ra nhân ngày Quốc tế Lao động (1-5-1920) lôi cuốn hơn 1 triệu người tham gia.

- Qua phong trào, nhiều Đảng Cộng sản được thành lập như: Đảng Cộng sản Hung-ga-ri (1918), Đảng Cộng sản Pháp (1920), Đảng Cộng sản Anh (1920), Đảng Cộng sản Ita-li-a (1921),...

b) Sự thành lập Quốc tế Cộng sản

- Sự ra đời:

+ Sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đã đặt ra yêu cầu cần phải có một tổ chức quốc tế để lãnh đạo.

+ Những hoạt động tích cực của V. I. Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích Nga.

=> Tháng 3/ 1919, Quốc tế Cộng sản (còn gọi là Quốc tế thứ ba) được thành lập ở Mát-xcơ-va.

- Hoạt động chính: Trong thời gian tồn tại (1919-1943), Quốc tế Cộng sản đã tiến hành 7 kì đại hội, để ra đường lối cho từng thời kì phát triển của cách mạng thế giới, trở thành tổ chức quốc tế của giai cấp công nhân và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.

- Năm 1943, do sự thay đổi của tình hình thế giới, Quốc tế Cộng sản tuyên bố tự giải tán.

2. Cuộc đại suy thoái kinh tế (1929-1933)

- Nguyên nhân của đại suy thoái kinh tế: Trong những năm 1924-1929, kinh tế ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ, sản xuất tăng lên nhanh chóng. Nhưng do sản xuất ồ ạt, nhu cầu và sức mua của thị trưởng không có sự tăng lên tương ứng, làm cho hàng hoá trở nên ế thừa và dẫn tới suy thoái trong sản xuất.

- Biểu hiện:

+ Tháng 10/1929, cuộc đại suy thoái kinh tế bùng nổ ở Mỹ, sau đó lan rộng ra toàn thế giới tư bản chủ nghĩa, diễn ra trên tất cả các lĩnh vực (tài chính, công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp…).

+ Khủng hoảng kéo dài gần 4 năm, trầm trọng nhất là năm 1932.

3. Sự hình thành chủ nghĩa phát xít ở châu Âu

- Cuộc đại suy thoái kinh tế những năm 1929-1933 đã tàn phá nặng nề nền kinh tế các nước tư bản ở châu Âu. Một số nước như Anh, Pháp… đã tìm cách thoát ra khỏi khủng hoảng bằng các cải cách kinh tế-xã hội. Trong khi đó, Đức và Italia lại đầy mạnh nỗ lực phát xít hoá bộ máy nhà nước và tăng cường chính sách tái vũ trang phục vụ ý đồ gây chiến tranh, đề “phân chia lại thế giới.

+ Tại Italia, chủ nghĩa phát xít hình thành từ sớm. Năm 1919, B. Mút-xô-li-ni thành lập Đảng Quốc gia phát xít. Năm 1922, hàng chục nghìn đội viên phát xít tiến quân chiếm Rô-ma, gây áp lực buộc nhà vua phải dưa Mút-xô-li-ni lên làm Thủ tướng. Năm 1925, chế độ độc tài phát xít được thiết lập, quyền lực tập trung vào B. Mút-xô-li-ni.

+ Tại Đức, tháng 1-1933, A. Hit-le, lãnh tụ của Đảng Quốc xã, được bổ nhiệm làm Thủ tướng. Tháng 8-1934, A. Hit-le trở thành Quốc trưởng, xoá bỏ nền cộng hoà, thiết lập chế độ độc tài, tái vũ trang đất nước, chuẩn bị chiến tranh.

+ Năm 1936, liên minh phát xít Đức – Italia ra đời.

4. Nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918-1939)

- 1918 – 1924, kinh tế Mỹ phát triển nhanh chóng nhưng xen kẽ với khủng hoảng, suy thoái nhẹ. Trong xã hội, tình trạng bất công xã hội, thất nghiệp, thu nhập thấp và phân biệt chủng tộc đối với người da đen vẫn thường xuyên xảy ra.

- 1924 – 1929, kinh tế Mỹ thực sự bước vào giai đoạn phồn vinh, đưa nước Mỹ trở thành trung tâm công nghiệp, thương mại, tài chính quốc tế; tình hình chính trị - xã hội tương đối ổn định.

- 1929 - 1933, Mỹ lâm vào đại suy thoái khiến sản lượng công nghiệp suy giảm nghiêm trọng, hàng nghìn ngân hàng, công ty công nghiệp và thương mại bị phá sản; hàng triệu người bị thất nghiệp, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn.

- Từ 1932, sau khi lên cầm quyền, Tổng thống P. Ru-dơ-ven đã thực hiện “Chính sách mới” (được gọi là Thoả thuận mới) nhằm giải quyết hậu quả của đại suy thoái.

Trắc nghiệm: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Trong những năm 30 của thế kỉ XX, chính đảng nào nắm quyền ở Mỹ?

A. Đảng Cộng hòa.

B. Đảng Tự do.

C. Đảng Dân chủ.

D. Đảng Bảo thủ.

Câu 2. Khẩu hiệu: “Vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” đã

A. xác định chính xác kẻ thù chính của phong trào cách mạng thế giới.

B. chỉ ra phương pháp đấu tranh đúng đắn cho các dân tộc thuộc địa.

C. trở thành khẩu hiệu duy nhất đúng của trong lịch sử cách mạng thế giới.

D. thể hiện sự quan tâm của Quốc tế Cộng sản tới phong trào ở thuộc địa.

Câu 3. Nội dung nào sau đây phản ánh đặc điểm nổi bật của kinh tế các nước tư bản giai đoạn 1929 - 1933?

A. Phát triển với tốc độ cao.

B. Phát triển chững lại.

C. Lâm vào khủng hoảng.

D. Có sự phục hồi và phát triển.

Câu 4. Bản chất của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933 là

A. cuộc khủng hoảng năng lượng.

B. cuộc khủng hoảng thiếu.

C. cuộc khủng hoảng tài chính.

D. cuộc khủng hoảng thừa.

Câu 5. Nội dung nào sau đây phản ánh tác động của Quốc tế Cộng sản trong quá trình tồn tại?

A. Thúc đẩy sự ra đời của một loạt đảng cộng sản ở các nước trên thế giới.

B. Liên minh với các tổ chứa quốc tế của tư sản để chống chủ nghĩa phát xít.

C. Góp phần làm cho cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai chậm bùng nổ.

D. Quyết định tới sự thắng thế của khuynh hướng vô sản trên toàn thế giới.

Câu 6. Phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu (1918-1923) nhằm thực hiện mục tiêu nào chủ yếu sau đây?

A. Xóa bỏ sự phân chia giai cấp và phân hóa bất bình đẳng.

B. Ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh phát xít trên thế giới.

C. Tiến hành cải cách ruộng đất triệt để để xóa bỏ địa chủ.

D. Đòi quyền lợi về kinh tế và chính trị cho công nhân.

Câu 7. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933?

A. Sản xuất phát triển mạnh mẽ nên không đủ nguồn cung nguyên liệu.

B. Các nước tư bản quá chạy theo lợi thuận, sản xuất hàng hóa ồ ạt.

C. Thuộc địa đã phân chia xong nên không còn thị trường tiêu thụ hàng hóa.

D. Công nhân tổ chức bãi công liên miên làm cho sản xuất bị đình trệ.

Câu 8. Đảng Cộng sản nước nào sau đây không được ra đời trong phong trào cách mạng ở châu Âu (1918-1923)

A. Hunggari.

B. Anbani.

C. Italia.

D. Anh.

Câu 9. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, nền công nghiệp Mỹ phát triển nhờ tác động của nhân tố nào sau đây?

A. Nguồn nguyên liệu rẻ từ các nước thuộc địa.

B. Các nước châu Âu cần nhiều hàng hóa Mỹ.

C. Cuộc chiến tranh ở Triều Tiên và Việt Nam.

D. Cuộc đấu tranh của công nhân và nông dân Mỹ.

Câu 10. Trong những năm 20 của thế kỉ XX, chính sách đối nội nhất quán của các đời Tổng thống Mỹ là

A. thỏa hiệp với giai cấp công nhân.

B. nới lỏng chính sách cại trị ở thuộc địa.

C. xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc.

D. đề cao sự phồn vinh của nền kinh tế.

Câu 11. Trong những năm 20 của thế kỉ XX, chính đảng nào nắm quyền ở Mỹ?

A. Đảng Tự do.

B. Đảng Dân chủ.

C. Đảng Bảo thủ.

D. Đảng Cộng hòa.

Câu 12. Phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu (1918-1923) không có điểm chung nào sau đây?

A. Tấn công vào thành trì của chủ nghĩa đế quốc.

B. Hình thức đấu tranh chủ yếu là bãi công.

C. Đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Quốc tế II.

D. Xuất hiện các mục tiêu đấu tranh chính trị.

Câu 13. Nội dung nào sau đây không phản ánh đúng tình hình kinh tế của các nước tư bản trong những năm 1929 - 1933?

A. Công nghiệp suy giảm, nhà máy đóng cửa.

B. Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa bị xóa bỏ.

C. Thương nghiệp bị đình trệ, hàng hóa ế thừa.

D. Ngân hàng và tài chính lâm vào tình trạng tê liệt.

Câu 14. Năm 1924, Nguyễn Ái Quốc được Quốc tế Cộng sản cử làm

A. cán bộ Ban phương Đông.

B. Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương.

C. thầy giáo trường Quốc tế Lênin.

D. trưởng ban liên lạc phương Đông.

Câu 15. Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa do V.I.Lê-nin dự thảo được thông qua tại

A. Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản (1920).

B. Đại hội lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp (1920).

C. Đại hội lần thứ II của Quốc tế Cộng sản (1920).

D. Đại hội thành lập tổ chức Quốc tế Cộng sản (1919).

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Đọc đoạn tư liệu sau đây:

“Ở trong nước, các nước tư bản chủ nghĩa đều phải đối phó với cao trào cách mạng rộng lớn của giai cấp công nhân và nhân dân lao động do hậu quả của cuộc chiến tranh và do ảnh hưởng của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga. Cao trào cách mạng 1918 - 1923 đã đạt đến đỉnh cao chưa từng có. Tình thế cách mạng đã hình thành ở nhiều nước châu Âu như Đức, Hunggari, Italia và nhiều nước khác. Khủng hoảng chính trị xã hội, khủng hoảng kinh tế cùng với những bất lợi về mặt đối ngoại, khiến cho cơ sở của CNTB ở châu Âu trong giai đoạn sau chiến tranh (1918 - 1923) thực sự ở trong tình trạng không ổn định”.

(Nguyễn Anh Thái, Lịch sử thế giới hiện đại, Nxb Giáo dục, 2006, tr.76)

a. Đoạn tư liệu phản ánh những khó khăn của các nước tư bản châu Âu giai đoạn 1918 - 1923.

b. Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 đã tác động mạnh đến tinh thần đấu tranh của nhân dân châu Âu.

c. Cao trào cách mạng 1918 - 1923 đã làm nền chính trị châu Âu khủng hoảng, đưa đến sự ra đời của các nước cộng hòa.

d. Đức, Hunggari, Italia và nhiều nước khác đã tiến lên một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.