Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 12 (Chân trời sáng tạo): Mỹ La-tinh từ năm 1945 đến năm 1991

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 12: Mỹ La-tinh từ năm 1945 đến năm 1991

1. Tình hình chung của các nước Mỹ La-tinh từ năm 1945 đến năm 1991

- Từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình chính trị nổi bật ở các nước Mỹ La-tinh là cuộc đấu tranh chống lại chế độ độc tài quân sự và sự can thiệp của Mỹ.

+ Sau thành công của cách mạng Cu-ba (1959), từ những năm 1960, phong trào chống chế độ độc tài quân sự, diễn ra mạnh mẽ ở Ni-ca-ra-goa; En Xa-va-do; Bô-li-vi-a; Vê-nê-du-ê-la; Chi-lê,... Mỹ La-tinh được mệnh danh là "Lục địa bùng cháy".

+ Kết quả là chính quyền độc tài phản động ở nhiều nước bị lật đổ; chính quyền dân chủ được thành lập, tiến hành các chính sách cải cách tiến bộ.

- Sau khi giành độc lập, các nước Mỹ La-tinh bước vào thời kì xây dựng và phát triển kinh tế. Tuy đạt được nhiều thành tựu nhưng các nước Mỹ La-tinh cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn, như:

+ Kinh tế phát triển không ổn định. Đầu những năm 1980, các nước lâm vào suy thoái, khủng hoảng, nợ nước ngoài tăng cao, lạm phát,...

+ Người dân thường xuyên phải đối mặt với tình trạng khan hiếm hàng hoá, giá cả cao, thất nghiệp, khoảng cách giàu nghèo trong xã hội ngày càng lớn…

2. Cách mạng Cu-ba và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội

♦ Cách mạng Cu-ba

- Cu-ba là nước đi tiên phong trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở Mỹ La-tinh.

- Diễn biến chính của cách mạng Cu-ba

+ Tháng 3-1952, Chế độ độc tài quân sự của tướng Ba-ti-xta do Mỹ trợ giúp được thiết lập.

+ Tháng 7-1953, Luật sư Phi-đen Cát-xtơ-rô lãnh đạo 135 thanh niên yêu nước tấn công pháo đài Môn-ca-đa nhưng thất bại.

+ Năm 1955, Phi-đen Cát-xtơ-rô bị trục xuất, phải chuyển sang Mê-hi-cô hoạt động. Tại đây, Phi-đen thành lập một tổ chức cách mạng lấy tên là Phong trào 26-7 để xây dựng lực lượng, huấn luyện quân sự.

+ Tháng 11-1956, Phi-đen Cát-xtơ-rô cùng 81 chiến sĩ yêu nước trên tàu Gran-ma trở về Cu-ba, lập căn cứ địa và phát triển lực lượng.

+ Cuối năm 1958, Nghĩa quân tổng công kích xuống đồng bằng, giải phóng các đô thị và nhiều vùng ở nông thôn.

+ Ngày 1-1-1959, Nghĩa quân tiến về Thủ đô La Ha-ba-na. Chế độ độc tài Ba-ti-xta bị lật đổ. Cách mạng giành thắng lợi, nước Cộng hoà Cu-ba được thành lập

♦ Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội

- Từ năm 1961, Cu-ba tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội và đạt được nhiều thành tựu to lớn trên các lĩnh vực.

+ Về kinh tế: từ một nền nông nghiệp độc canh (trồng mía), nền công nghiệp đơn nhất (khai thác mỏ) với kĩ thuật lạc hậu, Cu-ba đã xây dựng được công nghiệp chế tạo máy móc, năng lượng; nền nông nghiệp đa canh (trồng rau quả, thuốc lá, chăn nuôi,...) từng bước cơ giới hoá.

+ Về văn hóa - xã hội: đời sống của người dân không ngừng được cải thiện. Giáo dục phát triển đạt mức cao nhất khu vực Mỹ La-tinh. Mạng lưới chăm sóc y tế, số lượng bác sĩ,... phát triển vượt bậc…

Trắc nghiệm: Mỹ La-tinh từ năm 1945 đến năm 1991

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Quốc gia nào ở châu Mỹ không đấu tranh chống chế độ độc tài thân Mỹ sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

A. Bôlivia.

B. Côlômbia .

C. Canada.

D. Vênêxuêla.

Câu 2. Hình thức đấu tranh chủ yếu được nhân dân Mỹ Latinh sử dụng trong phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc sau năm 1945 là

A. đấu tranh chính trị.

B. khởi nghĩa từng phần.

C. chiến tranh du kích.

D. đấu tranh vũ trang.

Câu 3. Quyền lợi của các tầng lớp nhân dân lao động Cuba từ năm 1976 được thể chế hóa trong

A. Cương lĩnh xây dựng đất nước.

B. Tuyên ngôn nhân quyền.

C. Hiến pháp.

D. Tuyên ngôn độc lập.

Câu 4. Kẻ thù chủ yếu của nhân dân các nước Mỹ Latinh sau Chiến tranh thế giới thứ hai là

A. chủ nghĩa thực dân cũ.

B. chính quyền độc tài thân Mỹ.

C. chế độ phân biệt chủng tộc.

D. giai cấp địa chủ phong kiến.

Câu 5. Giai cấp lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc ở các nước Mỹ Latinh sau Chiến tranh thế giới thứ hai là

A. giai cấp địa chủ.

B. giai cấp tư sản.

C. giai cấp vô sản.

D. giai cấp nông dân.

Câu 6. Từ tháng 11 năm 1956, Phi đen Cátxtơrô cùng các chiến sĩ yêu nước trở về Cuba để

A. lập căn cứ địa và phát triển lực lượng.

B. chuẩn bị thành lập phong trào 26/7.

C. thành lập chính quyền mới của nhân dân.

D. tấn công vào trại lính Môncađa.

Câu 7. Nội dung nào sau đây không phải là nguyên tắc hoạt động của tổ chức ASEAN?

A. Hợp tác, phát triển có hiệu quả về kinh tế, văn hóa.

B. Cùng nhau tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ.

C. Tăng cường mở rộng quan hệ đối ngoại.

D. Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.

Câu 8. Quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội của Trung Quốc đã nhận được sự ủng hộ và giúp đỡ của quốc gia nào sau đây?

A. Nhật Bản.

B. Triều Tiên.

C. Việt Nam.

D. Liên Xô.

Câu 9. Từ năm 1972, mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc có đặc điểm nào sau đây?

A. Hòa bình, trung lập.

B. Đối đầu căng thẳng.

C. Căng thẳng kéo dài.

D. Trở nên hòa dịu hơn.

Câu 10. Vào thập niên 60 - 80 của thế kỉ XX, Mỹ La-tinh được gọi là “Lục địa bùng cháy" vì

A. phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân diễn ra sôi nổi.

B. cuộc nội chiến giữa các đảng phái đối lập diễn ra quyết liệt.

C. phong trào chống chế độ độc tài thân Mỹ diễn ra sôi nôi.

D. có sự tham gia của đông đảo lực lượng binh linh.

Câu 11. Nội dung nào là ý nghĩa quốc tế của sự ra đời nước Cộng hòa Cu-ba năm 1959?

A. Buộc Mỹ phải công nhận độc lập và rút quân khỏi các nước Mỹ Latinh.

B. Mở đầu thời kì sụp đổ của chủ nghĩa thực dân trên toàn thế giới.

C. Tăng cường và mở rộng trận địa của chủ nghĩa xã hội trên thế giới.

D. Đánh bại hoàn toàn chủ nghĩa thực dân kiểu mới ở Mỹ Latinh.

Câu 12. Tổ chức cách mạng nào do Phi-đen Ca-xtơ-rô thành lập năm 1955 nhằm tập hợp các chiến sĩ yêu nước ở Cu-ba, chuẩn bị cho cuộc chiến đấu mới?

A. Phong trào 26-7.

B. Đảng Cộng sản.

C. Tổ chức thống nhất châu Mỹ.

D. Liên minh vì tiến bộ.

Câu 13. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng thành tựu của Cuba trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội từ năm 1961 đến năm 1991?

A. Đời sống của người dân không ngừng được cải thiện.

B. Giáo dục phát triển đạt mức cao nhất khu vực Mỹ Latinh.

C. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt mức cao nhất Mỹ Latinh.

D. Mạng lưới chăm sóc y tế, số lượng bác sĩ phát triển vượt bậc.

Câu 14. Nội dung nào phản ánh chính sách của chính quyền Mỹ trước sự ra đời của nước Cộng hòa Cuba năm 1959?

A. Ủng hộ, giúp đỡ.

B. Bao vây, cấm vận.

C. Hợp tác cùng, phát triển.

D. Đẩy mạnh xâm lược.

Câu 15. Nước nào giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài thân Mỹ năm 1959?

A. Bra-zin.

B. Cu-ba.

C. Hai-ti.

D. Vê-nê-xuê-la.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Cho đoạn tư liệu sau:

“Vào cuối thập niên 50 của thế kỉ XX, phong trào giải phóng dân tộc đã lan sang Mĩ Latinh với thắng lợi mở đầu là cuộc cách mạng Cuba ngày 1-1-1959. Mĩ Latinh không còn là "sân sau" yên ổn của Mĩ nữa. Cách mạng Cuba trở thành lá cờ đầu của phong trào đấu tranh chống chế độ độc tài, đòi dân chủ và đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân mới của Mĩ”.

(Đỗ Thanh Bình, Lịch sử phong trào giải phóng dân tộc thế kỷ XX: Một cách tiếp cận, Nxb Đại học Sư phạm, 2010, tr.167)

a. Phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh trở thành lá cờ đầu trong phong trào cách mạng thế giới thế kỷ XX.

b. Mỹ đã chịu thất bại đầu tiên ở Cuba trong quá trình biến Mỹ Latinh trở thành sân sau của Mỹ.

c. Cách mạng Cuba đã mở ra một thời kỳ đấu tranh mới cho phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh.

d. Thắng lợi của cách mạng Cuba buộc Mỹ phải chuyển sang thực hiện loại hình chiến tranh xâm lược khác.