Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 11 (Chân trời sáng tạo): Nước Mỹ và các nước Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 11: Nước Mỹ và các nước Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

1. Nước Mỹ từ năm 1945 đến năm 1991

a) Tình hình kinh tế

- Nước Mỹ bước ra khỏi chiến tranh với ít tổn thất, nhưng thu được nhiều lợi nhuận từ chiến tranh nên nền kinh tế có điều kiện phát triển.

- Thời kì hoàng kim của nền kinh tế Mỹ kết thúc vào năm 1973, khi cuộc khủng hoảng năng lượng bùng phát.

- Nhờ việc cấu trúc lại nền kinh tế, từ giữa thập niên 90 của thế ki XX, nền kinh tế Mỹ dần dần phục hồi.

b) Tình hình chính trị

- Đối nội:

+ Nước Mỹ vẫn duy trì nền dân chủ tư sản với chế độ hai đảng thay nhau cầm quyền (Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hoà).

+ Mỹ thực hiện chính sách đối nội nhất quán nhằm mục tiêu phát triển kinh tế, ổn định xã hội; đồng thời, ngăn chặn, đàn áp phong trào đấu tranh của các lực lượng tiến bộ ở trong nước.

+ Nước Mỹ phải đối mặt với nhiều khó khăn, như: chênh lệch giàu – nghèo; tình trạng phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính còn phổ biến…

- Đối ngoại:

+ Mỹ tập trung triển khai Chiến lược toàn cầu nhằm chống phá các nước xã hội chủ nghĩa, đàn áp phong trào giải phóng dân tộc và thực hiện tham vọng làm bá chủ thế giới.

+ Lôi kéo các nước nhận viên trợ, thành lập các khối quân sự và thiết lập chính quyền tay sai thân Mỹ ở nhiều quốc gia trên thế giới.

+ Từ những năm 70 của thế kỉ XX, Mỹ tìm cách cải thiện quan hệ với Liên Xô bằng việc hạn chế chạy đua vũ trang, với Trung Quốc.

+ Năm 1989, Mỹ và Liên Xô cùng tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh.

2. Các nước Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

a) Tình hình kinh tế

- Giai đoạn 1945-1950:

+ Khôi phục kinh tế, nhận viện trợ của Mỹ (khoảng 13 tỉ USD) theo kế hoạch Mác-san; năm 1950, kinh tế phục hồi, đạt mức trước chiến tranh.

+ Lệ thuộc chặt chẽ vào Mỹ

- Giai đoạn 1950-1973:

+ Tăng trưởng cao, vươn lên trở thành một trong ba trung tâm kinh tế tài chính của thế giới.

+ Xuất hiện xu hướng liên kết: thành lập Cộng đồng Than-Thép châu Âu (1951) Cộng đồng Kinh tế Châu Âu (1957)…

- Giai đoạn 1973-1991:

+ Tăng trưởng thấp, nhưng vẫn là một trong những trung tâm kinh tế-tài chính của thế giới.

+ Thông qua quyết định xây dựng thị trường tiền tệ với đồng tiền chung duy nhất (Ơ-rô) (1991)

b) Tình hình chính trị

- Giai đoạn 1945-1950:

+ Củng cố, tăng cường chính quyền của giai cấp tư sản.

+ Liên minh chặt chẽ với Mỹ, tham gia khối NATO

+ Khôi phục sự thống trị tại các thuộc địa cũ

- Giai đoạn 1950-1973:

+ Tiếp tục liên minh chặt chẽ với Mỹ (tiêu biểu là Anh)

+ Tìm cách giảm bớt sự lệ thuộc vào Mỹ (tiêu biểu là Pháp)

- Giai đoạn 1973-1991: Thúc đẩy liên kết chính trị, đặt nền móng cho quá trình nhất thể hoá Tây Âu với thoả thuận về việc thành lập Liên minh châu Âu-EU (1991).

Trắc nghiệm: Nước Mỹ và các nước Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh vị thế kinh tế nổi bật của Mỹ ngay sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

A. Mỹ chi phối mọi khía cạnh của nền kinh tế thế giới.

B. Vươn lên chiếm ưu thế tuyệt đối trong các nước tư bản.

C. Kinh tế Mĩ dẫn dầu thế giới trên tất cả các lĩnh vực.

D. Từng bước phát triển thành trung tâm tài chính thế giới.

Câu 2. Sang thế kỷ XXI, quốc gia nào có tiềm lực kinh tế, quân sự lớn mạnh nhất Tây Âu?

A. Anh.

B. Đức.

C. Pháp.

D. Italia.

Câu 3. Mĩ, Anh, Pháp đã tích cực giúp đỡ nước nào khôi phục và phát triển kinh tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

A. Cộng hòa Ba Lan.

B. Cộng hòa Dân chủ Đức.

C. Cộng hòa Liên bang Đức.

D. Cộng hòa I-ta-lia.

Câu 4. Nội dung nào phản ánh hạn chế của nền kinh tế Mĩ sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

A. Phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu từ các nước thế giới thứ ba.

B. Sự vơi cạn nhanh chóng của các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

C. Sự phát triển luôn đi cùng những khủng hoảng, suy thoái.

D. Kinh tế có sự mất cân đối giữa các ngành, các vùng kinh tế

Câu 5. Việc thực hiện kế hoạch Mácsan (6/1947) của Mỹ đưa đến hệ quả nào sau đây?

A. Nền kinh tế của các nước Tây Âu được phục hồi.

B. Hình thành liên minh kinh tế giữa Mỹ và Tây Âu.

C. Tạo nên sự đồng thuận về kinh tế giữa Tây Âu và Đông Âu.

D. Trở thành các trung tâm kinh tế - tài chính thế giới.

Câu 6. Từ năm 1950 đến năm 1991, sự vươn lên của Tây Âu và Nhật Bản đã có ảnh hưởng nào sau đây đối với Mỹ?

A. Giá trị sản xuất công nghiệp giảm.

B. Mất vị trí số một thế giới về kinh tế.

C. Phải thay đổi chiến lược toàn cầu.

D. Vị thế kinh tế thế giới bị suy giảm.

Câu 7. Nội dung nào là đặc điểm nổi bật trong chính sách đối ngoại của Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1973?

A. Liên minh chặt chẽ với Mỹ.

B. Xung đột quân sự với các nước Đông Âu.

C. Cải thiện quan hệ với Liên Xô.

D. Bóc lột nhân dân các nước thuộc địa.

Câu 8. Với sự ra đời của khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) 4/1949), tình hình châu Âu có đặc điểm nổi bật nào sau đây?

A. Châu Âu chia thành hai vùng đối lập.

B. Đảm bảo an ninh tuyệt đối trong khu vực.

C. Căng thẳng dẫn đến chạy đua vũ trang.

D. Xung đột quân sự trực tiếp kéo dài.

Câu 9. Điểm giống nhau của Liên minh châu Âu và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á là

A. tạo ra một tổ chức hùng mạnh về quân sự để tăng sức cạnh tranh.

B. tạo ra một tổ chức liên minh kinh tế chính trị lớn nhất hành tinh.

C. xây dựng một tổ chức liên kết vững mạnh để phát triển kinh tế.

D. xây dựng một khối liên kết kinh tế sử dụng một đồng tiền chung.

Câu 10. Nước Mỹ giàu lên trong Chiến tranh thế giới thứ hai không xuất phát từ nguyên nhân nào sau đây?

A. Bán vũ khí cho các nước tham chiến.

B. Tham gia tiêu diệt Nhật ở châu Á.

C. Có điều kiện hoà bình để phát triển sản xuất.

D. Không bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Câu 11. Theo Hiến pháp của nước Mĩ, hai đảng thay nhau cầm quyền nhằm đảm bảo quyền lợi cho giai cấp nào?

A. Giai cấp độc tài phát xít.

B. Giai cấp tư sản.

C. Đại địa chủ ở miền Nam.

D. Tư sản ở miền Bắc.

Câu 12. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, về đối ngoại, Mỹ đã thực hiện chính sách nào sau đây?

A. Thành lập các liên minh kinh tế trên phạm vi thế giới.

B. Giải quyết những bất đồng mâu thuẫn về thuộc địa.

C. Phổ biến thành tựu khoa học công nghệ đến các nước.

D. Thiết lập chính quyền tai sai thân Mỹ ở nhiều quốc gia.

Câu 13. Từ năm 1947, Mỹ thực hiện kế hoạch Mácsan đã tác động như thế nào tới cục diện các nước Đông Âu và Tây Âu?

A. Tạo nên sự phân chia đối lập về kinh tế và chính trị.

B. Mở đầu cho sự hình thành cục diện Chiến tranh lạnh.

C. Tạo nên cục diện đối lập về chính trị giữa hai khối.

D. Mở màn cho quá trình hợp tác, đối thoại về kinh tế.

Câu 14. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, để tập hợp lực lượng chống lại Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa, Mỹ đã

A. thực hiện kế hoạch Mác-san, thành lập NATO.

B. thành lập Liên minh châu Âu ở Tây Âu.

C. thành lập khối quân sự SEATO ở Đông Nam Á.

D. thành lập Liên minh vì tiến bộ ở Mĩ Latinh.

Câu 15. Tổ chức liên kết kinh tế đầu tiên ở Tây Âu được thành lập trong những năm 50 của thế kỉ XX là

A. Cộng đồng than - thép châu Âu.

B. Cộng đồng châu Âu.

C. Liên minh châu Âu.

D. Cộng đồng năng lượng nguyên tử châu Âu.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Đọc đoạn tư liệu sau đây:

“Trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, Mỹ sử dụng kinh tế như một phương thức lôi kéo một số nước đứng về phía Mỹ, tránh để những nước này rơi vào vòng ảnh hưởng của phe xã hội chủ nghĩa, điển hình là Kế hoạch Mácsan cùng các chương trình viện trợ cho Nhật Bản, Hàn Quốc. Kế hoạch Mácsan hay còn gọi là "Chương trình Phục hưng Châu Âu" được đánh giá là một trong những dự án thành công nhât trong lịch sử chính sách đối ngoại Mỹ. Trong đó, Mỹ đã sử dụng tiềm năng kinh tế, lợi thế về kinh tế để tác động vào chính sách đối ngoại của các quốc gia khác và qua đó đạt được mục tiêu chính sách đối ngoại của mình”.

(Trần Thị Vinh, Tác động của nhân tố kinh tế đến chính sách đối ngoại của Mỹ: Lịch sử và hiện tại, Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Tập 6, Số 1 (2020), tr.1-18)

a. Đoạn tư liệu trên phản ánh liên minh kinh tế giữa Mỹ và các nước Tây Âu sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

b. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ dựa trên sức mạnh kinh tế để thực hiện chính sách đối ngoại.

c. Kế hoạch Mácsan đã thực hiện viện trợ kinh tế của Mỹ đối với Nhật Bản và Hàn Quốc.

d. Một trong những thành công trong chính sách đối ngoại của Mỹ là thực hiện kế hoạch Mácsan.