Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 1 (Chân trời sáng tạo): Nước Nga và Liên Xô từ năm 1918 đến năm 1945

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 1: Nước Nga và Liên Xô từ năm 1918 đến năm 1945

1. Tình hình nước Nga Xô viết trước khi Liên Xô thành lập (1918-1922)

+ Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Mười năm 1917, quân đội 14 đế quốc đã câu kết với các thế lực phản cách mạng trong nước mở cuộc tấn công vũ trang vào nước Nga Xô viết.

- Trong bối cảnh đó, chính quyền Xô viết xây dựng lực lượng quân đội đông đảo và thực hiện chính sách Cộng sản thời chiến (1919). Đến năm 1920, cuộc chiến đấu chống thù trong giặc ngoài của nhân dân Nga Xô viết về cơ bản kết thúc thắng lợi.

- Tháng 3/1921, Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện Chính sách kinh tế mới (NEP) do Lê-nin đề xướng, với những nội dung cơ bản như:

+ Bãi bỏ chế độ trưng thu lương thực thừa và thay thể bằng chính sách thu thuế lương thực;

+ Thực hiện tự do buôn bán;

+ Cho phép tư nhân được mở các xí nghiệp nhỏ, khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga,…

=> Nhờ thực hiện Chính sách kinh tế mới, nước Nga Xô viết đã từng bước vượt qua khủng hoảng, phục hồi kinh tế và đời sống nhân dân được cải thiện.

- Tháng 12-1922, Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết (gọi tắt là Liên Xô) được thành lập, gồm bốn nước Nga, Bê-lô-rút-xi-a, U-crai-na và Ngoại Cáp-ca-dơ.

2. Liên xô từ năm 1922 đến năm 1945

- Những thành tựu của Liên Xô trong giai đoạn 1922 – 1945:

+ Về kinh tế:

▪ Công nghiệp nặng của Liên Xô đứng thứ nhất châu Âu và đứng hàng thứ hai trên thế giới, vượt Anh, Pháp, Đức (1937).

▪ Hoàn thành tập thể hóa nông nghiệp và cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp.

+ Về văn hóa-giáo dục:

▪ Xoá bỏ nạn mù chữ, phổ cập giáo dục Tiểu học Giáo trên toàn quốc và giáo dục Trung học cơ sở ở các dục thành phố.

▪ Đạt nhiều thành tựu trên các lĩnh vực khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.

+ Về xã hội:

▪ Xoá bỏ các giai cấp bóc lột, thành lập khối liên minh công-nông vững chắc, nền tảng của xã hội Xô viết.

▪ Xây dựng thành công nền văn hoá mới xã hội chủ nghĩa, đạt được nhiều thành tựu trên các lĩnh vực văn học, nghệ thuật.

- Hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô:

+ Mất cân đối giữa công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ, giữa công nghiệp và nông nghiệp;

+ Vi phạm nguyên tắc tự nguyện trong tập thể hoá nông nghiệp,...

Trắc nghiệm: Nước Nga và Liên Xô từ năm 1918 đến năm 1945

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Từ năm 1925, Liên Xô xây dựng chủ nghĩa nhằm mục tiêu chủ yếu nào?

A. Xây dựng mô hình nhà nước mới cho các nước Đông Âu.

B. Chặn đứng âm mưu chống phá của các thế lực thù địch.

C. Chạy đua vũ trang với Mỹ và các nước tư bản phương Tây.

D. Xây dựng đất nước Liên Xô vững mạnh về mọi mặt.

Câu 2. Yêu cầu thống nhất trên cơ sở nhà nước của các nước Cộng hoà Xô viết đặt ra trong bối cảnh nào?

A. Nước Nga bị lôi kéo vào Chiến tranh thế giới thứ nhất.

B. Chính sách kinh tế mới đã hoàn thành thắng lợi.

C. Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ và lan rộng.

D. Nước Nga hoà bình, đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Câu 3. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925-1941) có hạn chế nào?

A. Nền kinh tế đất nước chưa có tích lũy trong nội bộ.

B. Nền kinh tế mất cân đối, phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài.

C. Chưa áp dụng những thành tựu khoa học công nghệ.

D. Thiếu dẫn chủ trong quá trình tập thể hóa nông nghiệp.

Câu 4. Chuyển đổi nền kinh tế Nga từ kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường là nội dung của

A. Luận cương tháng Tư của Lênin.

B. Chính sách kinh tế mới.

C. Chính sách cộng sản thời chiến

D. Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa.

Câu 5. Đến năm 1940, xã hội Liên Xô chỉ còn lại giai cấp công nhân, nông dân tập thể và tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa đã chứng tỏ điều gì?

A. Sự bình đẳng ở Liên Xô đã bị xóa bỏ.

B. Quá trình nông thôn hóa đã hoàn thành.

C. Văn hóa xã hội chủ nghĩa đang phát triển.

D. Giai cấp bóc lột ở Liên Xô bị xóa bỏ.

Câu 6. Đến năm 1941, nội dung nào là thành tựu tiêu biểu về giáo dục của Liên Xô?

A. 100% dân số có trình độ đại học, cao đẳng.

B. Hoàn thành phổ cập trung học phổ thông.

C. Phủ sóng mạng lưới 4G ở các trường học.

D. Xây dựng hệ thống giáo dục thống nhất.

Câu 7. Nội dung nào thể hiện chính sách tiến bộ của nước Nga Xô viết sau khi đánh tan giặc ngoại xâm và nội phản?

A. Xóa bỏ những bất công trong xã hội.

B. Thi hành chế độ lao động bắt buộc.

C. Rút ra khỏi cuộc chiến tranh thế giới.

D. Trưng thu lương thực thừa của nông dân.

Câu 8. Đến năm 1922, nước Nga Xô viết và các nước Cộng hòa Xô viết đồng minh bình đẳng chủ yếu về

A. kinh tế.

B. quân sự.

C. văn hoá.

D. chính trị.

Câu 9. Nguyên nhân nào dẫn đến thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài của đất nước Xô viết?

A. Sự ủng hộ và giúp đỡ của nhân dân yêu chuộng hoà bình thế giới.

B. Sự suy yếu của các nước đế quốc sau Chiến tranh thế giới thứ nhất.

C. Sự đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các nước cộng hoà Xô viết.

D. Những kết quả tích cực được thừa hưởng sau chiến tranh đế quốc.

Câu 10. Sự kiện nào đã mở đường cho sự ra đời của Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết?

A. Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc năm 1918.

B. Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười năm 1917.

C. Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ năm 1914.

D. Thắng lợi của Cách mạng tháng Hai năm 1917.

Câu 11. Chính sách kinh tế mới của nước Nga năm 1921 không có nội dung nào sau đây?

A. Bãi bỏ chế độ trưng thu lương thực thừa của nông dân.

B. Xóa bỏ cơ chế kinh tế thị trường, quan liên bao cấp.

C. Tư bản nước ngoài được khuyến khích đầu tư vào Nga.

D. Tư nhân được mở các xí nghiệp nhỏ để kinh doanh.

Câu 12. Tư tưởng chỉ đạo của Lênin trong việc thành lập Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết không có nội dung nào?

A. Xây dựng một cộng đồng anh em giữa các dân tộc.

B. Quyền dân tộc tự quyết của các dân tộc.

C. Sự bình đẳng về mọi mặt giữa các dân tộc.

D. Xoá bỏ tình trạng chia cắt lãnh thổ kéo dài.

Câu 13. Đến năm 1940, ngành kinh tế nào giữ có tổng sản phẩm kinh tế lớn nhất ở Liên Xô?

A. Thủ công nghiệp.

B. Nông nghiệp

C. Thương nghiệp.

D. Công nghiệp.

Câu 14. Trong quá trình thực hiện Chính sách kinh tế mới, Liên Xô đã

A. sử dụng vốn, kỹ thuật của tư bản nước ngoài.

B. xây dựng nền kinh tế quan liêu, bao cấp.

C. xóa bỏ các thành phần kinh tế tư nhân.

D. xác lập sự độc quyền của kinh tế nhà nước.

Câu 15. Tình hình nước Nga và các nước Cộng hòa Xô viết đồng minh từ sau Cách mạng tháng Mười đến trước khi thống nhất có đặc điểm nào sau đây?

A. Có sự đồng đều về kinh tế, văn hoá.

B. Vẫn trong tình trạng nông nghiệp lạc hậu.

C. Bị các nước tư bản âm mưu chống phá.

D. Tồn tại sự bất bình đẳng về chính trị.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Đọc đoạn tư liệu sau đây:

“…Trong hoàn cảnh ấy, từ mùa hè năm 1919, Chính quyền Xô viết đã quyết định thi hành Chính sách cộng sản thời chiến với các nội dung sau: Nhà nước nắm độc quyền lúa mì, cấm tự do buôn bán lúa mì. Từ tháng 01/1919 ban hành chế độ trưng thu lương thực thừa đối với nông sản với nguyên tắc: không thu của người nghèo, thu vừa phải của trung nông, và thu nhiều của phú nông…”.

(Ngô Minh Oanh, 100 năm Cách mạng tháng Mười Nga và Chủ nghĩa xã hội: Từ hiện thực đến quy luật lịch sử, Nxb Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh, tr.32)

a. Theo đoạn tư liệu trên, Chính sách cộng sản thời chiến được Nhà nước Liên Xô ban hành vào năm 1919.

b. Đoạn tư liệu trên phản ánh nội dung của Chính sách cộng sản thời chiến trên lĩnh vực kinh tế nông nghiệp.

c. Theo chính sách Cộng sản thời chiến, nông dân được tự do sử dụng lương thực sau khi đã đóng thuế cho nhà nước.

d. Chính quyền Xô viết thực hiện chính sách trưng thu lương thực thừa một cách linh hoạt, phù hợp.