Lý thuyết Lịch sử 8 (Kết nối tri thức) Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 - 1896

Lý thuyết Lịch sử 8 Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 - 1896

A. Lý thuyết Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 - 1896

1. Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương

a) Phong trào Cần vương bùng nổ

- Hiệp ước Pa-tơ-nốt đánh dấu việc thực dân Pháp xâm lược nước ta hoàn thành.

- Tôn Thất Thuyết và phái chủ chiến phản công không thành công, buộc vua Hàm Nghi rời khỏi kinh thành Huế ra Tân Sở.

- Tôn Thất Thuyết ban bố Dụ Cần vương, khởi đầu phong trào Cần vương kéo dài đến cuối thế kỉ XIX.

b) Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu

* Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892):

Nghĩa quân do Nguyễn Thiện Thuật chỉ huy chiến đấu áp dụng chiến thuật du kích tại vùng Bãi Sậy, nhưng thất bại cuối năm 1892.

* Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896):

- Phan Đình Phùng là lãnh đạo chính của cuộc khởi nghĩa ở huyện Hương Khê và miền Tây Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, cùng với các tướng lĩnh tài ba như Cao Thắng.

- Cuộc khởi nghĩa diễn ra qua hai giai đoạn:

+ Giai đoạn 1 (1885-1888): Xây dựng lực lượng và căn cứ chiến đấu. Nghĩa quân chế tạo súng trường.

+ Giai đoạn 2 (1888-1896): Chiến đấu quyết liệt với sự chỉ huy thống nhất, đẩy lui nhiều cuộc hành quân của địch. Thực dân Pháp bao vây, cô lập nghĩa quân, mở nhiều cuộc tấn công quy mô vào Ngàn Trươi. Khởi nghĩa suy yếu dần rồi tan rã sau khi chủ tướng Phan Đình Phùng mất.

* Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887):

- Căn cứ chính thuộc huyện Nga Sơn (tỉnh Thanh Hoá), gồm Ba làng Mậu Thịnh, Thượng Thọ, Mĩ Khê.

- Lãnh đạo chủ chốt là Phạm Bành và Đinh Công Tráng. Nghĩa quân gồm cả người Kinh, Mường, Thái.

- Tháng 1 - 1887, Pháp tấn công quy mô vào căn cứ. Nghĩa quân mở đường máu rút lên Mã Cao và chiến đấu thêm một thời gian nữa trước khi tan rã.

2. Khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1884 – 1913)

- Năm 1884, cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế dưới sự lãnh đạo của Đề Nắm và Đề Thám bùng nổ, với mục tiêu bảo vệ đất đai và cuộc sống tự do.

- Nghĩa quân chiến thắng nhiều trận càn của quân Pháp, mở rộng địa bàn đến Phủ Lạng Thương và tỉnh Bắc Giang.

- Sau các lần giảng hoà, thực dân Pháp tấn công quy mô, làm suy yếu và tan rã cuộc khởi nghĩa.

-Khởi nghĩa Yên Thế là cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất ở Việt Nam thời kì cận đại.

B. Trắc nghiệm Lịch sử 8 Kết nối tri thức Bài 18 (có đáp án)

Câu 1: Nguyên nhân bùng nổ của phong trào Cần vương cuối thế kỉ XIX là?

A. Nhân dân Việt Nam và phái chủ chiến trong triều đình nêu cao ý chí giành lại độc lập dân tộc

B. Sau thất bại trong cuộc phản công tại Kinh thành Huế của phái chủ chiến (5/7/1885), Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở (Quảng Trị)

C. Tôn Thất Thuyết thay mặt vua ban dụ Cần vương, kêu gọi toàn dân khởi nghĩa giúp vua cứu nước

D. Cả ba đáp án trên đều đúng

Đáp án đúng: D

Giải thích:

Nguyên nhân bùng nổ của phong trào Cần vương cuối thế kỉ XIX là do nhân dân Việt Nam và phái chủ chiến trong triều đình nêu cao ý chí giành lại độc lập dân tộc; Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở (Quảng Trị) và thay mặt vua ban dụ Cần vương, kêu gọi toàn dân khởi nghĩa giúp vua cứu nước.

Câu 2: Phong trào Cần vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX có gì đặc biệt?

A. Diễn ra sôi nổi với hàng trăm cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ

B. Nổ ra trên phạm vi rộng lớn, nhất là ở Bắc Kì và Trung Kì

C. Cả hai đáp án trên đều đúng

D. Đáp án khác

Đáp án đúng: C

Giải thích:

Phong trào Cần vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX diễn ra sôi nổi với hàng trăm cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ và nổ ra trên phạm vi rộng lớn, nhất là ở Bắc Kì và Trung Kì.

Câu 3: Đặc điểm chung của ba cuộc khởi nghĩa Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê là?

A. Làm tiêu hao một bộ phận sinh lực quân Pháp

B. Góp phần làm chậm quá trình bình định quân sự của thực dân Pháp ở Việt Nam

C. Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các phong trào đấu tranh yêu nước sau này

D. Cả ba đáp án trên đều đúng

Đáp án đúng: D

Giải thích:

Đặc điểm chung của ba cuộc khởi nghĩa Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê là đã tiêu hao một bộ phận sinh lực quân Pháp; góp phần làm chậm quá trình bình định quân sự của thực dân Pháp ở Việt Nam và để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các phong trào đấu tranh yêu nước sau này.

Câu 4: Lực lượng lãnh đạo của khởi nghĩa Yên Thế là?

A. Các thủ lĩnh nông dân có uy tín, được nghĩa quân bầu lên.

B. Nông dân

C. Các trí thức yêu nước

D. Các văn thân, sĩ phu yêu nước

Đáp án đúng: B

Câu 5: Lực lượng lãnh đạo của phong trào Cần Vương là?

A. Nông dân

B. Các trí thức yêu nước

C. Các văn thân, sĩ phu yêu nước

D. Đáp án khác

Đáp án đúng: B

C. Sơ đồ tư duy Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 - 1896

Trắc nghiệm Lịch sử 8 Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 - 1896

Câu 1. Người đứng đầu trong phái chủ chiến của triều đình Huế là

A. Phan Thanh Giản.

B. Nguyễn Trường Tộ.

C. Tôn Thất Thuyết.

D. Phan Đình Phùng.

Câu 2. Đêm mùng 4 rạng sáng ngày 5/7/1885 diễn ra sự kiện nào dưới đây?

A. Tôn Thất Thuyết lấy danh vua Hàm Nghi, xuống chiếu Cần vương.

B. Phái chủ chiến tấn công Pháp ở tòa Khâm sứ và Đồn Mang Cá.

C. Triều đình nhà Nguyễn kí với Pháp Hiệp ước Pa-tơ-nốt.

D. Vua Hàm Nghi bị Pháp bắt và đưa đi đày ở An-giê-ri.

Câu 3. Nhân vật lịch sử nào được đề cập đến trong câu đố dân gian sau:

“Vua nào chính trực anh hào,

Đứng ra lãnh đạo phong trào Cần vương?”

A. Vua Khải Định.

B. Vua Hàm Nghi.

C. Vua Duy Tân.

D. Vua Đồng Khánh.

Câu 4. Ở Việt Nam, trong những năm 1885 - 1896 đã diễn ra

A. phong trào Cần vương.

B. khởi nghĩa Yên Bái.

C. phong trào Duy tân.

D. khởi nghĩa Thái Nguyên.

Câu 5. Cuộc khởi nghĩa nào dưới đây thuộc phong trào Cần vương ở Việt Nam cuối thế kỉ XIX?

A. Yên Thế.

B. Ba Đình.

C. Yên Bái.

D. Thái Nguyên.

Câu 6. Cuộc khởi nghĩa nào dưới đây không thuộc phong trào Cần vương ở Việt Nam cuối thế kỉ XIX?

A. Ba Đình.

C. Hương Khê.

C. Yên Bái.

D. Bãi Sậy.

Câu 7. Nội dung nào sau đây không phản ánh đúng nguyên nhân thất bại của phong trào Cần vương (1885 - 1896)?

A. Pháp có ưu thế hơn về vũ khí, kĩ thuật, phương tiện chiến tranh.

B. Các cuộc khởi nghĩa trong phong trào nổ ra lẻ tẻ, thiếu sự liên kết.

C. Phong trào không nhận được sự ủng hộ của quần chúng nhân dân.

D. Thiếu giai cấp tiên tiến lãnh đạo và đường lối đấu tranh đúng đắn.

Câu 8. Cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy (1883 - 1892) đặt dưới sự lãnh đạo của ai?

A. Đinh Gia Quế và Nguyễn Thiện Thuật.

B. Phạm Bành và Đinh Công Tráng.

C. Đề Nắm và Hoàng Hoa Thám.

D. Phan Đình Phùng và Cao Thắng.

Câu 9. Nhận xét nào dưới đây đúng về cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy (1883 - 1892)?

A. Giành thắng lợi, lật đổ được ách thống trị của thực dân Pháp.

B. Góp phần làm chậm quá trình bình định của thực dân Pháp.

C. Có thời gian tồn tại dài nhất trong phong trào Cần vương.

D. Tự phát, không chịu sự chi phối của chiếu Cần vương.

Câu 10. Căn cứ chính của cuộc khởi nghĩa Ba Đình (1886 - 1887) được đặt tại địa phương nào?

A. Huyện Nghi Lộc (tỉnh Nghệ An).

B. Huyện Hương Sơn (tỉnh Hà Tĩnh).

C. Huyện Tiên Du (tỉnh Bắc Ninh).

D. Huyện Nga Sơn (tỉnh Thanh Hóa).

Câu 11. Cuộc khởi nghĩa Ba Đình (1886 - 1887) đã

A. buộc Pháp từ bỏ dã tâm xâm lược Việt Nam.

B. làm tiêu hao một bộ phận sinh lực quân Pháp.

C. làm chậm quá trình xâm lược Việt Nam của Pháp.

D. làm thất bại kế hoạch bình định Việt Nam của Pháp.

Câu 12. Anh hùng dân tộc nào được đề cập đến trong câu đố dân gian sau:

“Đố ai ngang dọc vẫy vùng

Vụ Quang khởi nghĩa, hợp cùng văn thân

Cần vương nổi tiếng xa gần

Tinh thần kháng địch bội phần lên cao?”

A. Nguyễn Thiện Thuật.

B. Hoàng Hoa Thám.

C. Phan Đình Phùng.

D. Đinh Công Tráng.

Câu 13. Hoạt động chủ yếu của nghĩa quân Hương Khê trong những năm 1885 - 1888 là gì?

A. Tập trung lực lượng đánh thực dân Pháp.

B. Chuẩn bị lực lượng, xây dựng cơ sở chiến đấu.

C. Xây dựng hệ thống chiến lũy kiên cố để chiến đấu.

D. Chặn đánh các đoàn xe vận tải của thực dân Pháp.

Câu 14. Nhân vật lịch sử nào được đề cập đến trong câu đố dân gian sau:

“Năm xưa Yên Thế khởi binh,

Hùm thiêng một cõi chiến chinh vang lừng?”

A. Nguyễn Hữu Huân.

B. Hoàng Hoa Thám.

C. Phan Đình Phùng.

D. Nguyễn Trung Trực.

Câu 15. Năm 1884, tại Yên Thế (Bắc Giang) một cuộc khởi nghĩa nông dân đã bùng nổ dưới sự lãnh đạo của Đề Nắm, sau đó là Đề Thám, với mục tiêu chủ yếu là

A. chống chính sách bình định của Pháp, giữ đất, giữ làng.

B. giúp vua Hàm Nghi chống pháp, giành lại độc lập dân tộc.

C. chống lại cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp.

D. hưởng ứng lời kêu gọi của vua Hàm Nghi trong dụ Cần vương.

Câu 16. Khởi nghĩa Yên Thế (1884 - 1913) và các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần vương (1885 - 1896) có điểm tương đồng về

A. khuynh hướng đấu tranh.

B. xuất thân người lãnh đạo.

D. phương hướng đấu tranh.

C. phạm vi hoạt động.

Câu 17. Cuộc khởi nghĩa nông dân nào lớn nhất và kéo dài nhất trong phong trào chống Pháp cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX?

A. khởi nghĩa Ba Đình.

B. khởi nghĩa Yên Thế.

C. khởi nghĩa Bãi Sậy.

D. khởi nghĩa Hương Khê.

Câu 18. So với các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần vương (1885 - 1896), khởi nghĩa Yên Thế (1884 - 1913) có sự khác biệt về

A. lực lượng chủ yếu.

B. phương pháp đấu tranh.

C. kết quả đấu tranh.

D. xuất thân người lãnh đạo.

Câu 19. Phái chủ chiến tổ chức cuộc phản công quân Pháp tại kinh thành Huế (tháng 7/1885) dựa trên cơ sở nào?

A. Lực lượng quân Pháp chốt giữ tại Kinh thành Huế rất mỏng.

B. Phái chủ chiến nhận được sự hậu thuẫn của chính quyền Mãn Thanh.

C. Ý chí của nhân dân yêu nước và quan lại chủ chiến tại các địa phương.

D. Thực dân Pháp suy yếu, thế và lực của phái chủ chiến ngày càng lớn mạnh.

Câu 20. Tôn Thất Thuyết thay mặt vua Hàm Nghi hạ chiếu Cần vương khi đang ở đâu?

A. Sơn phòng Tân sở (Quảng Trị).

B. Căn cứ Ba Đình (Thanh Hóa).

C. Đồn Mang Cá (Huế).

D. Kinh đô Huế.

Xem thêm các bài lý thuyết Lịch sử 8 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết tại:

Lý thuyết Bài 14: Trung Quốc và Nhật Bản từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

Lý thuyết Bài 15: Ấn Độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

Lý thuyết Bài 16: Việt Nam dưới thời Nguyễn (nửa đầu thế kỉ XIX)

Lý thuyết Bài 17: Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược từ năm 1858 đến năm 1884

Lý thuyết Bài 19: Phong trào yêu nước chống Pháp ở Việt Nam

Xem thêm tài liệu Lịch sử lớp 8:

Trắc nghiệm Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 - 1896 lớp 8

Giải Lịch sử 8 Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 - 1896

Giải SBT Lịch sử 8 Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 - 1896

Giáo án Bài Phong trào kháng chiến chống Pháp trong những năm 1885 - 1896 lớp 8