Viên chức có được phép thành lập doanh nghiệp không mới nhất 2025
1. Viên chức có được phép thành lập doanh nghiệp không mới nhất 2025
Viên chức không được phép thành lập doanh nghiệp.
Theo khoản 2 Điều 17 Luật doanh nghiệp 2020 quy định tổ chức, cá nhân không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam như sau:
- Cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân sử dụng tài sản nhà nước để thành lập doanh nghiệp kinh doanh thu lợi riêng cho cơ quan, đơn vị mình;
- Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của Luật cán bộ, công chức và Luật viên chức;
- Sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam; sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp, công nhân công an trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân Việt Nam, trừ người được cử làm đại diện theo ủy quyền để quản lý phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp hoặc quản lý tại doanh nghiệp nhà nước;
- Cán bộ lãnh đạo, quản lý nghiệp vụ trong doanh nghiệp nhà nước theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 88 của Luật doanh nghiệp 2020, trừ người được cử làm đại diện theo ủy quyền để quản lý phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp khác;
- Người chưa thành niên; người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người bị mất năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; tổ chức không có tư cách pháp nhân;
- Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định; các trường hợp khác theo quy định của Luật phá sản, Luật phòng chống, tham nhũng.
- Tổ chức là pháp nhân thương mại bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định theo quy định của Bộ luật hình sự.
Như vậy, viên chức không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam, chỉ được góp vốn nhưng không tham gia quản lý, điều hành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã, bệnh viện tư, trường học tư và tổ chức nghiên cứu khoa học tư, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
2. Viên chức là gì?
Theo Khoản 1 Điều 2 Luật Viên chức năm 2010:
1. Viên chức quản lý là người được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập và được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý.
Như vậy, viên chức có đặc điểm sau:
- Vị trí việc làm: Là công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý tương ứng; là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức để tuyển dụng, sử dụng, quản lý viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập (căn cứ Điều 7 Luật Viên chức).
- Đơn vị sự nghiệp công lập: Là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý Nhà nước (theo Điều 9 Luật Viên chức).
- Chế độ hợp đồng: Hiện nay, viên chức được ký một trong hai loại hợp đồng làm việc: Không xác định thời hạn và xác định thời hạn. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Viên chức, 02 loại hợp đồng này được quy định như sau:
- Hợp đồng làm việc xác định thời hạn: Là hợp đồng hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian từ 12 - 60 tháng;
- Hợp đồng làm việc không xác định thời hạn: Là hợp đồng hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.
3. Tổng hợp các quyền và nghĩa vụ của viên chức mới nhất 2025
3.1. Quyền của viên chức
Theo Mục 1 Chương II Luật Viên chức 2010, viên chức có các quyền sau đây:
|
Nhóm quyền |
Nội dung chi tiết |
|
1. Quyền về hoạt động nghề nghiệp |
- Được pháp luật bảo vệ trong hoạt động nghề nghiệp - Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ - Được bảo đảm điều kiện làm việc, được cung cấp thông tin - Được quyết định chuyên môn trong phạm vi nhiệm vụ - Được từ chối công việc trái pháp luật - Được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật |
|
2. Quyền về tiền lương và chế độ liên quan |
- Được trả lương tương xứng với vị trí việc làm, chức danh - Hưởng phụ cấp, chính sách ưu đãi tại vùng đặc biệt hoặc trong lĩnh vực đặc thù - Hưởng tiền làm thêm giờ, làm đêm, công tác phí, tiền thưởng - Được xét nâng lương theo quy định |
|
3. Quyền về nghỉ ngơi |
- Nghỉ hàng năm, nghỉ lễ, nghỉ việc riêng theo quy định - Được thanh toán nếu không nghỉ hết ngày phép - Được gộp phép 2–3 năm tại vùng khó khăn nếu có yêu cầu - Được nghỉ hưởng lương theo ngành nghề đặc thù - Được nghỉ không hưởng lương khi có lý do chính đáng và được đồng ý |
|
4. Quyền về hoạt động kinh doanh, làm việc ngoài giờ |
- Được hành nghề ngoài giờ nếu không bị pháp luật cấm - Được ký hợp đồng vụ việc nếu hoàn thành nhiệm vụ và được sự đồng ý của đơn vị - Được góp vốn nhưng không tham gia điều hành doanh nghiệp, tổ chức tư nhân (trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành cho phép) |
|
5. Các quyền khác |
- Được khen thưởng, tôn vinh, tham gia hoạt động xã hội - Hưởng chính sách ưu đãi về nhà ở - Được tạo điều kiện học tập trong và ngoài nước - Nếu bị thương hoặc chết do nhiệm vụ, được xét chế độ như thương binh hoặc liệt sĩ |
3.2. Nghĩa vụ của viên chức
Theo Mục 2 Chương II Luật Viên chức 2010, viên chức có các nghĩa vụ sau đây:
|
Nhóm nghĩa vụ |
Nội dung chi tiết |
|
1. Nghĩa vụ chung |
- Chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước - Sống lành mạnh, trung thực, gương mẫu - Có ý thức tổ chức, kỷ luật, tuân thủ nội quy, quy chế đơn vị - Bảo vệ bí mật nhà nước, sử dụng hiệu quả tài sản công - Tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp, thực hiện quy tắc ứng xử |
|
2. Nghĩa vụ trong hoạt động nghề nghiệp |
- Thực hiện nhiệm vụ đúng thời gian, bảo đảm chất lượng - Phối hợp tốt với đồng nghiệp - Tuân thủ sự phân công công tác - Học tập, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ - Khi phục vụ nhân dân: phải lịch sự, tôn trọng, hợp tác; không gây phiền hà - Chịu trách nhiệm về hoạt động nghề nghiệp - Thực hiện nghĩa vụ khác theo quy định pháp luật |
|
3. Nghĩa vụ của viên chức quản lý |
- Chỉ đạo, tổ chức nhiệm vụ đúng chức trách, thẩm quyền - Thực hiện dân chủ, giữ gìn đoàn kết, đạo đức trong đơn vị - Chịu trách nhiệm về hoạt động của viên chức thuộc quyền - Quản lý hiệu quả tài chính, nhân lực, cơ sở vật chất - Tổ chức phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí |
4. Viên chức không được làm 6 điều nào theo Luật Viên chức mới nhất 2025?
Tại Điều 19 Luật Viên chức 2010, những việc viên chức không được làm bao gồm:
- (1) Trốn tránh trách nhiệm, thoái thác công việc hoặc nhiệm vụ được giao; gây bè phái, mất đoàn kết; tự ý bỏ việc; tham gia đình công.
- (2) Sử dụng tài sản của cơ quan, tổ chức, đơn vị và của nhân dân trái với quy định của pháp luật.
- (3) Phân biệt đối xử dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo dưới mọi hình thức.
- (4) Lợi dụng hoạt động nghề nghiệp để tuyên truyền chống lại chủ trương đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước hoặc gây phương hại đối với thuần phong, mỹ tục, đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân và xã hội.
- (5) Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác trong khi thực hiện hoạt động nghề nghiệp.
- (6) Những việc khác viên chức không được làm theo quy định của Luật phòng, chống tham nhũng 2018, Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí 2013 và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
5. Các câu hỏi thường gặp
5.1. Giáo viên là công chức hay viên chức?
Giáo viên có thể là công chức hoặc viên chức, tùy thuộc vào nơi làm việc và vị trí công tác cụ thể. Cụ thể:
- Giáo viên là công chức nếu họ công tác tại các cơ quan hành chính nhà nước, ví dụ như giáo viên làm việc tại các cơ quan quản lý giáo dục cấp bộ, sở, phòng giáo dục trong vai trò quản lý, chuyên viên. Những người này được tuyển dụng theo quy định về công chức.
- Giáo viên là viên chức nếu họ đang giảng dạy tại các trường công lập như mầm non, tiểu học, THCS, THPT. Đây là trường hợp phổ biến nhất hiện nay. Giáo viên làm việc theo chế độ hợp đồng không xác định thời hạn (sau khi đã qua thời gian thử việc) và hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập.
Tóm lại, hầu hết giáo viên trong các trường học công lập là viên chức, chỉ những người làm việc trong cơ quan nhà nước với vị trí hành chính mới là công chức.
5.2. Hiệu trưởng là công chức hay viên chức?
Hiệu trưởng trường công lập là viên chức, không phải công chức. Theo quy định của Luật Viên chức và các văn bản hướng dẫn, hiệu trưởng là người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập (tức là trường học công lập), do đó thuộc diện viên chức quản lý. Họ được bổ nhiệm theo nhiệm kỳ và hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập – giống như giáo viên.
5.3. Hiểu thế nào là đơn vị sự nghiệp công lập?
Căn cứ khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức 2010, đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.
5.4. Phân biệt viên chức với công chức dễ hiểu mới nhất
Theo các quy định hiện hành tại Luật Viên chức 2010 và Luật Cán bộ, công chức 2008, công chức và viên chức có thể phân biệt với nhau dựa trên một số tiêu chí như sau:
|
Tiêu chí |
Công chức |
Viên chức |
|
Khái niệm chung |
Là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ trong cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập, nằm trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách hoặc quỹ lương đơn vị sự nghiệp. |
Là người làm việc theo vị trí việc làm tại đơn vị sự nghiệp công lập, được tuyển dụng theo chế độ hợp đồng làm việc, có thể giữ chức vụ quản lý có thời hạn. |
|
Nơi làm việc |
Cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các tổ chức trên; cơ quan thuộc Quân đội, Công an không phải sĩ quan. |
Đơn vị sự nghiệp công lập do Nhà nước hoặc tổ chức chính trị, chính trị - xã hội thành lập, có tư cách pháp nhân và cung cấp dịch vụ công. |
|
Chế độ tuyển dụng |
Tuyển dụng vào biên chế, bổ nhiệm vào ngạch công chức. |
Ký hợp đồng làm việc (xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn). |
|
Quan hệ làm việc |
Là quan hệ công vụ, mang tính pháp lý công quyền, chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật về công chức. |
Là quan hệ lao động đặc thù trong khu vực sự nghiệp công lập, dưới hình thức hợp đồng làm việc. |
|
Chế độ hợp đồng |
Không áp dụng hợp đồng lao động; làm việc theo biên chế. |
Có thể ký hợp đồng xác định thời hạn (12–60 tháng) hoặc không xác định thời hạn. |
|
Chế độ lương, phụ cấp |
Hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập nếu là công chức quản lý. |
Hưởng lương từ nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập, có thể kèm phụ cấp chức vụ quản lý. |
|
Vị trí việc làm |
Gắn với chức danh, ngạch công chức theo phân cấp hành chính hoặc chuyên môn. |
Gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập. |
|
Chức vụ quản lý |
Có thể giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong cơ quan nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp. |
Có thể được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn và hưởng phụ cấp chức vụ quản lý. |
5.5. Phân loại viên chức được thực hiện như thế nào?
Căn cứ Điều 3 Nghị định 115/2020/NĐ-CP, phân loại viên chức dựa trên 02 tiêu chí sau đây:
- Theo chức trách, nhiệm vụ, viên chức được phân loại như sau:
- Viên chức quản lý là người được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập và được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý;
- Viên chức không giữ chức vụ quản lý là người chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn nghiệp vụ theo chức danh nghề nghiệp trong đơn vị sự nghiệp công lập.
- Theo trình độ đào tạo, viên chức được phân loại như sau:
- Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp có yêu cầu trình độ đào tạo tiến sĩ;
- Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp có yêu cầu trình độ đào tạo thạc sĩ;
- Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp có yêu cầu trình độ đào tạo đại học;
- Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp có yêu cầu trình độ đào tạo cao đẳng;
- Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp có yêu cầu trình độ đào tạo trung cấp.
