Hiểu thế nào là đơn vị sự nghiệp công lập?
1. Hiểu thế nào là đơn vị sự nghiệp công lập?
Căn cứ khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức 2010:
1. Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.
Như vậy, đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.
2. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thế nào?
Theo Khoản 2 Điều 9 Luật Viên chức 2010, đơn vị sự nghiệp công lập bao gồm:
- Đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự (sau đây gọi là đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ);
- Đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự (sau đây gọi là đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ).
3. Viên chức là gì?
Theo Khoản 1 Điều 2 Luật Viên chức năm 2010:
1. Viên chức quản lý là người được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập và được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý.
Như vậy, viên chức có đặc điểm sau:
- Vị trí việc làm: Là công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý tương ứng; là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức để tuyển dụng, sử dụng, quản lý viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập (căn cứ Điều 7 Luật Viên chức).
- Đơn vị sự nghiệp công lập: Là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý Nhà nước (theo Điều 9 Luật Viên chức).
- Chế độ hợp đồng: Hiện nay, viên chức được ký một trong hai loại hợp đồng làm việc: Không xác định thời hạn và xác định thời hạn. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Viên chức, 02 loại hợp đồng này được quy định như sau:
- Hợp đồng làm việc xác định thời hạn: Là hợp đồng hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian từ 12 - 60 tháng;
- Hợp đồng làm việc không xác định thời hạn: Là hợp đồng hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.
4. Viên chức có các quyền và nghĩa vụ nào?
4.1. Quyền của viên chức
Theo Mục 1 Chương II Luật Viên chức 2010, viên chức có các quyền sau đây:
|
Nhóm quyền |
Nội dung chi tiết |
|
1. Quyền về hoạt động nghề nghiệp |
- Được pháp luật bảo vệ trong hoạt động nghề nghiệp - Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ - Được bảo đảm điều kiện làm việc, được cung cấp thông tin - Được quyết định chuyên môn trong phạm vi nhiệm vụ - Được từ chối công việc trái pháp luật - Được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật |
|
2. Quyền về tiền lương và chế độ liên quan |
- Được trả lương tương xứng với vị trí việc làm, chức danh - Hưởng phụ cấp, chính sách ưu đãi tại vùng đặc biệt hoặc trong lĩnh vực đặc thù - Hưởng tiền làm thêm giờ, làm đêm, công tác phí, tiền thưởng - Được xét nâng lương theo quy định |
|
3. Quyền về nghỉ ngơi |
- Nghỉ hàng năm, nghỉ lễ, nghỉ việc riêng theo quy định - Được thanh toán nếu không nghỉ hết ngày phép - Được gộp phép 2–3 năm tại vùng khó khăn nếu có yêu cầu - Được nghỉ hưởng lương theo ngành nghề đặc thù - Được nghỉ không hưởng lương khi có lý do chính đáng và được đồng ý |
|
4. Quyền về hoạt động kinh doanh, làm việc ngoài giờ |
- Được hành nghề ngoài giờ nếu không bị pháp luật cấm - Được ký hợp đồng vụ việc nếu hoàn thành nhiệm vụ và được sự đồng ý của đơn vị - Được góp vốn nhưng không tham gia điều hành doanh nghiệp, tổ chức tư nhân (trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành cho phép) |
|
5. Các quyền khác |
- Được khen thưởng, tôn vinh, tham gia hoạt động xã hội - Hưởng chính sách ưu đãi về nhà ở - Được tạo điều kiện học tập trong và ngoài nước - Nếu bị thương hoặc chết do nhiệm vụ, được xét chế độ như thương binh hoặc liệt sĩ |
4.2. Nghĩa vụ của viên chức
Theo Mục 2 Chương II Luật Viên chức 2010, viên chức có các nghĩa vụ sau đây:
|
Nhóm nghĩa vụ |
Nội dung chi tiết |
|
1. Nghĩa vụ chung |
- Chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước - Sống lành mạnh, trung thực, gương mẫu - Có ý thức tổ chức, kỷ luật, tuân thủ nội quy, quy chế đơn vị - Bảo vệ bí mật nhà nước, sử dụng hiệu quả tài sản công - Tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp, thực hiện quy tắc ứng xử |
|
2. Nghĩa vụ trong hoạt động nghề nghiệp |
- Thực hiện nhiệm vụ đúng thời gian, bảo đảm chất lượng - Phối hợp tốt với đồng nghiệp - Tuân thủ sự phân công công tác - Học tập, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ - Khi phục vụ nhân dân: phải lịch sự, tôn trọng, hợp tác; không gây phiền hà - Chịu trách nhiệm về hoạt động nghề nghiệp - Thực hiện nghĩa vụ khác theo quy định pháp luật |
|
3. Nghĩa vụ của viên chức quản lý |
- Chỉ đạo, tổ chức nhiệm vụ đúng chức trách, thẩm quyền - Thực hiện dân chủ, giữ gìn đoàn kết, đạo đức trong đơn vị - Chịu trách nhiệm về hoạt động của viên chức thuộc quyền - Quản lý hiệu quả tài chính, nhân lực, cơ sở vật chất - Tổ chức phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí |
5. Các câu hỏi thường gặp
5.1. Đơn vị sự nghiệp công lập có tư cách pháp nhân không?
Có. Đây là tổ chức có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật.
5.2. Đơn vị sự nghiệp công lập có chức năng gì?
Chức năng chính là cung cấp dịch vụ công trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, khoa học, văn hóa…, đồng thời phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước.
5.3. Có mấy loại đơn vị sự nghiệp công lập theo mức độ tự chủ?
Có 2 loại:
- Đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ hoàn toàn
- Đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ hoàn toàn
5.4. Đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ là gì?
Là đơn vị có quyền tự quyết toàn diện về nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy và nhân sự.
5.5. Đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ là gì?
Là đơn vị chưa có toàn quyền trong các lĩnh vực nêu trên, vẫn phụ thuộc vào sự quản lý, điều phối từ cấp trên.
5.6. Viên chức quản lý là ai?
Viên chức quản lý là người được cơ quan có thẩm quyền bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn trong đơn vị sự nghiệp công lập. Họ có trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc nhất định, đồng thời được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý. Đây là nhóm viên chức vừa thực hiện chức năng chuyên môn, vừa đảm nhiệm vai trò lãnh đạo, quản trị nội bộ.
5.7. Viên chức không giữ chức vụ quản lý là ai?
Đây là những viên chức chỉ đảm nhiệm công việc chuyên môn, nghiệp vụ theo đúng chức danh nghề nghiệp được phân công, không tham gia vào công tác điều hành hoặc quản lý. Họ tập trung thực hiện các nhiệm vụ kỹ thuật, chuyên môn hoặc nghiệp vụ trong lĩnh vực chuyên trách của đơn vị mình.
