Hối phiếu đòi nợ là gì? 2 loại hối phiếu theo quy định mới nhất 2025

1. Hối phiếu đòi nợ là gì?

Tại Khoản 2 Điều 4 Luật Các công cụ chuyển nhượng 2005 quy định:

“Hối phiếu đòi nợ (giấy đòi nợ/ giấy đòi tiền) được hiểu là giấy tờ có giá do người ký phát lập, yêu cầu người bị ký phát thanh toán không điều kiện một số tiền xác định khi có yêu cầu hoặc vào một thời điểm nhất định trong tương lai cho người thụ hưởng.”

Theo quy định trên, những chủ thể có liên quan đến hoạt động tranh chấp và thanh toán bao gồm:

• Người ký phát là người lập và ký phát hành hối phiếu, séc
• Người bị ký phát là người có trách nhiệm thanh toán số tiền ghi trên hối phiếu đòi nợ, sec
• Người thụ hưởng: bao gồm những người sau đây
  • Người được nhận thanh toán số tiền ghi trên công cụ chuyển nhượng theo chỉ định của người ký phát, người phát hành;
  • Người nhận chuyển nhượng công cụ chuyển nhượng theo các hình thức chuyển nhượng quy định tại Luật này;
  • Người cầm giữ công cụ chuyển nhượng có ghi trả cho người cầm giữ.

2. 02 loại hối phiếu theo quy định mới nhất 2025

Theo quy định pháp luật thương mại hiện hành và cập nhật mới nhất đến năm 2025, hối phiếu là một công cụ thanh toán và tín dụng phổ biến trong hoạt động thương mại, đặc biệt trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và giao dịch tài chính. Dựa trên tính chất yêu cầu và phương thức thanh toán, hối phiếu được chia thành hai loại chính:

• Hối phiếu đòi nợ (Bill of Exchange)

Là loại hối phiếu do người bán (người ký phát) lập ra yêu cầu người mua (người bị ký phát) thanh toán một số tiền xác định vào một thời điểm nhất định trong tương lai hoặc ngay khi xuất trình.

• • Đặc điểm:
    • Là mệnh lệnh thanh toán không điều kiện
    • Có thể chuyển nhượng cho bên thứ ba
    • Thường sử dụng trong thương mại quốc tế và trong thanh toán tín dụng chứng từ
  • Vai trò:
    • Đảm bảo quyền lợi của người bán
    • Là chứng từ trong bộ hồ sơ thanh toán ngân hàng
    • Có thể được chiết khấu tại ngân hàng để nhận tiền trước hạn
• Hối phiếu nhận nợ (Promissory Note)

Là văn bản cam kết do người vay (người lập hối phiếu) ký phát, trong đó cam kết sẽ thanh toán một số tiền cụ thể cho người thụ hưởng vào một ngày đã định trong tương lai.

• • Đặc điểm:
    • Là lời hứa trả nợ (không phải mệnh lệnh như hối phiếu đòi nợ)
    • Có tính pháp lý như một hợp đồng vay nợ
    • Được dùng phổ biến trong giao dịch tín dụng, vay vốn cá nhân hoặc giữa doanh nghiệp
  • Vai trò:
    • Thể hiện nghĩa vụ thanh toán rõ ràng
    • Có thể là căn cứ khởi kiện nếu người lập không thực hiện nghĩa vụ trả nợ

3. Hối phiếu đòi nợ do ai ký phát lập theo quy định?

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Các công cụ chuyển nhượng 2005 như sau:

Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ sau đây được hiểu như sau:

1. Công cụ chuyển nhượng là giấy tờ có giá ghi nhận lệnh thanh toán hoặc cam kết thanh toán không điều kiện một số tiền xác định vào một thời điểm nhất định.

2. Hối phiếu đòi nợ là giấy tờ có giá do người ký phát lập, yêu cầu người bị ký phát thanh toán không điều kiện một số tiền xác định khi có yêu cầu hoặc vào một thời điểm nhất định trong tương lai cho người thụ hưởng.

Theo đó, hối phiếu đòi nợ là giấy tờ có giá do người ký phát lập, yêu cầu người bị ký phát thanh toán không điều kiện một số tiền xác định khi có yêu cầu hoặc vào một thời điểm nhất định trong tương lai cho người thụ hưởng.

Như vậy, có thể thấy rằng hối phiếu đòi nợ sẽ do người ký phát lập.

4. Nội dung của hối phiếu đòi nợ là gì?

Tại Khoản 1 Điều 16 Luật các công cụ chuyển nhượng năm 2005 có quy định về nội dung của hối phiếu để đòi nợ. Theo đó, sẽ bao gồm những nội dung cơ bản sau:

• Trên mặt trước của hối phiếu có ghi “Hối phiếu đòi nợ”;
• Yêu cầu thanh toán không điều kiện một số tiền xác định;
• Thời hạn thanh toán;
• Địa điểm thanh toán;
• Tên đối với tổ chức hoặc họ, tên đối với cá nhân, địa chỉ của người bị ký phát;
• Tên tổ chức hoặc họ tên đối với cá nhân của người thụ hưởng được người ký phát chỉ định hoặc yêu cầu thanh toán theo lệnh của người thụ hưởng hoặc yêu cầu thanh toán cho người cầm giữ;
• Địa điểm và ngày ký phát;
• Tên đối với tổ chức hoặc họ, tên đối với cá nhân, địa chỉ và chữ ký của người ký phát.

Như vậy, ngoài những nội dung anh đã trình bày trên, trong nội dung của hối phiếu đòi nợ, anh cần ghi thêm:

• Tên của hối phiếu
• Yêu cầu thanh toán trong trường hợp nhất định
• Tên của người thụ hưởng
• Tên, chữ ký và địa chỉ của người ký phát
• Địa điểm ký phát
• Ngày ký phát

5. Quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan đến hối phiếu đòi nợ mới nhất 2025

Theo quy định mới nhất đến năm 2025, hối phiếu đòi nợ là một chứng từ cam kết thanh toán được sử dụng phổ biến trong các giao dịch thương mại và tài chính. Ba bên chính liên quan đến hối phiếu đòi nợ bao gồm: người ký phát (drawer), người bị ký phát (drawee) và người thụ hưởng (payee). Mỗi bên đều có những quyền và nghĩa vụ pháp lý cụ thể nhằm đảm bảo tính minh bạch và an toàn cho giao dịch.

• Người ký phát (Drawer)
  • Quyền:
    • Yêu cầu người bị ký phát thanh toán đúng thời hạn cho người thụ hưởng.
    • Chuyển nhượng hối phiếu cho bên thứ ba (nếu chưa thanh toán).
  • Nghĩa vụ:
    • Lập và ký phát hành hối phiếu đúng mẫu, đầy đủ thông tin theo quy định.
    • Bảo đảm hối phiếu có giá trị pháp lý và chịu trách nhiệm nếu người bị ký phát từ chối thanh toán (trừ trường hợp miễn truy đòi).
• Người bị ký phát (Drawee)
  • Quyền:
    • Xác minh tính hợp pháp và nội dung của hối phiếu trước khi chấp nhận thanh toán.
    • Có quyền từ chối thanh toán nếu phát hiện có gian lận, sai sót hoặc vi phạm điều khoản.
  • Nghĩa vụ:
    • Thanh toán đúng số tiền và thời hạn ghi trên hối phiếu nếu đã chấp nhận ký nhận.
    • Chịu trách nhiệm pháp lý nếu từ chối thanh toán không có lý do hợp lệ.
• Người thụ hưởng (Payee)
  • Quyền:
    • Nhận thanh toán đầy đủ và đúng hạn từ người bị ký phát hoặc bên có nghĩa vụ trả.
    • Chuyển nhượng quyền thụ hưởng cho bên thứ ba qua hành vi ký hậu (endorsement).
  • Nghĩa vụ:
    • Xuất trình hối phiếu đúng thời hạn theo quy định để được thanh toán.
    • Bảo quản và xuất trình bản gốc hối phiếu trong giao dịch.

Trong thực tiễn, quyền và nghĩa vụ còn mở rộng cho các bên nhận chuyển nhượng, ngân hàng bảo lãnh hoặc bên chiết khấu hối phiếu. Việc tuân thủ đầy đủ các quyền và nghĩa vụ theo quy định pháp luật giúp đảm bảo giá trị pháp lý của hối phiếu đòi nợ, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan trong giao dịch.

6. Những câu hỏi thường gặp

6.2. Hối phiếu đòi nợ là gì và có vai trò như thế nào trong giao dịch thương mại?

Hối phiếu đòi nợ (Bill of Exchange) là một loại chứng từ thanh toán do người bán (người ký phát) lập ra, yêu cầu người mua (người bị ký phát) phải thanh toán một số tiền nhất định cho người thụ hưởng tại một thời điểm xác định trong tương lai. Đây là công cụ quan trọng trong thương mại, đặc biệt là trong xuất nhập khẩu, giúp đảm bảo nghĩa vụ thanh toán, hạn chế rủi ro tín dụng và tạo điều kiện để người bán có thể chiết khấu, chuyển nhượng hối phiếu để thu tiền sớm.

6.3. Hối phiếu đòi nợ có thể chuyển nhượng được không?

Có, hối phiếu đòi nợ là công cụ có thể chuyển nhượng. Người thụ hưởng ban đầu có thể ký hậu (ký chuyển nhượng) hối phiếu cho bên thứ ba, qua đó chuyển quyền nhận tiền và các quyền pháp lý liên quan. Đây là điểm mạnh của hối phiếu, giúp tăng tính thanh khoản và linh hoạt trong các giao dịch tài chính, thương mại. Tuy nhiên, việc chuyển nhượng cần tuân thủ đúng quy định về hình thức và thời hạn để đảm bảo giá trị pháp lý.