Định mức lao động là gì? Cách xác định định mức lao động thế nào mới nhất
Định mức lao động là gì? Cách xác định định mức lao động thế nào mới nhất

1. Định mức lao động là gì?

Theo Điều 3 Thông tư 07/2020/TT-BLĐTBXH, định mức lao động là một trong bốn yếu tố cơ bản cấu thành nên định mức kinh tế - kỹ thuật trong giáo dục nghề nghiệp. Hiểu một cách đơn giản, định mức kinh tế - kỹ thuật là tổng lượng nhân lực, thiết bị, vật tư và cơ sở vật chất cần sử dụng để đào tạo một người học đạt được các tiêu chuẩn, tiêu chí do cơ quan có thẩm quyền quy định.

Cụ thể, định mức kinh tế - kỹ thuật gồm bốn phần:

  • Định mức lao động: Là thời gian và công sức cần thiết của người giảng dạy (theo chuyên môn, nghiệp vụ) để giúp một học viên hoàn thành chương trình đào tạo đạt chuẩn.

  • Định mức thiết bị: Là thời gian sử dụng các thiết bị đào tạo cần thiết cho từng nghề hoặc ngành học để đào tạo một người học.

  • Định mức vật tư: Là lượng nguyên vật liệu cần dùng để phục vụ cho việc đào tạo một người học.

  • Định mức cơ sở vật chất: Là diện tích và thời gian sử dụng các khu vực học tập như phòng học lý thuyết, khu thực hành, thực tập… mà một học viên cần dùng trong suốt quá trình học.

Như vậy, định mức lao động là phần thể hiện công sức trực tiếp của người lao động trong quá trình giảng dạy, tính theo chuyên môn và khối lượng cần thiết để đào tạo một học viên đạt chuẩn đầu ra.

2. Cách xác định định mức lao động thế nào mới nhất

Theo Điều 93 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có trách nhiệm xây dựng định mức lao động làm cơ sở để tuyển dụng, sử dụng lao động, thỏa thuận mức lương và trả lương cho người lao động. Việc xây dựng định mức lao động cần đảm bảo:

  • Phù hợp với cấp bậc công việc hoặc chức danh, trình độ đào tạo của người lao động.

  • Đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật của máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ.

  • Tuân thủ các tiêu chuẩn lao động và tổ chức sản xuất hợp lý.

3. Người lao động có được tham gia ý kiến về định mức lao động không?

Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 44 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, người lao động hoàn toàn có quyền tham gia ý kiến về việc xây dựng, sửa đổi hoặc bổ sung định mức lao động.

Cụ thể, người lao động được góp ý không chỉ về nội dung liên quan đến nội quy, quy chế hay quyền lợi của mình, mà còn có thể tham gia vào quá trình xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động. Ngoài ra, họ cũng được quyền đề xuất các giải pháp giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất, cải thiện điều kiện làm việc, bảo vệ môi trường, và phòng chống cháy nổ.

Người lao động có thể bày tỏ ý kiến theo nhiều cách, như:

  • Góp ý trực tiếp tại hội nghị người lao động, trong các buổi đối thoại tại nơi làm việc;

  • Gửi ý kiến thông qua tổ chức công đoàn hoặc nhóm đại diện người lao động;

  • Gửi góp ý bằng văn bản, hoặc theo hình thức phù hợp khác mà pháp luật không cấm.

Tóm lại, người lao động có vai trò quan trọng trong việc tham gia ý kiến về định mức lao động và nhiều vấn đề khác liên quan đến quyền lợi của mình.

Người lao động có được tham gia ý kiến về định mức lao động không?
Người lao động có được tham gia ý kiến về định mức lao động không?

4. Cách xác định định mức lao động trong định mức kinh tế - kỹ thuật

Khi xác định định mức lao động trong khuôn khổ định mức kinh tế - kỹ thuật, có thể áp dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp khác nhau. Cụ thể, theo Điều 7 Thông tư 07/2020/TT-BLĐTBXH, các phương pháp bao gồm:

  • Phương pháp thống kê tổng hợp: Dựa trên số liệu thống kê từ các năm trước (ít nhất 3 năm liên tục) và thực tế đào tạo tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp để xây dựng định mức. Số liệu phải đáng tin cậy và hợp pháp.

  • Phương pháp tiêu chuẩn: Dựa trên các tiêu chuẩn và quy định hiện hành để xác định mức tiêu hao cho từng công việc chi tiết, từ đó tính toán và xây dựng định mức.

  • Phương pháp phân tích thực nghiệm: Đây là phương pháp khảo sát, thực nghiệm theo từng quy trình để phân tích và tính toán các yếu tố cấu thành định mức. Phương pháp này được sử dụng khi không thể xác định định mức qua hai phương pháp trên, hoặc khi cần kiểm nghiệm thực tế.

5. Công thức tính định mức lao động

Căn cứ Điều 8 Thông tư 07/2020/TT-BLĐTBXH quy định định mức lao động được xác định dựa trên công thức:

Định mức lao động = Định mức lao động trực tiếp + Định mức lao động gián tiếp

  • Định mức lao động trực tiếp: Là thời gian giảng dạy lý thuyết và thực hành.

  • Định mức lao động gián tiếp: Là phần thời gian quản lý, phục vụ, được tính theo tỷ lệ phần trăm của lao động trực tiếp.

Ngoài ra, định mức thiết bị cũng phải được xác định rõ, bao gồm loại thiết bị, thông số kỹ thuật và thời gian sử dụng. Các thiết bị phục vụ cho quản lý, phục vụ lao động gián tiếp không được tính trong định mức thiết bị.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1 Định mức lao động có vai trò gì đối với người lao động và doanh nghiệp?

  • Đối với người lao động: Định mức lao động là cơ sở để tính lương, đảm bảo công bằng và minh bạch trong việc trả lương cho lao động. Nó cũng giúp người lao động có mục tiêu rõ ràng trong công việc.

  • Đối với doanh nghiệp: Định mức lao động giúp doanh nghiệp xác định được năng suất lao động, từ đó cải thiện hiệu quả sản xuất, tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất lao động.

6.2 Có phải doanh nghiệp nào cũng phải xây dựng định mức lao động không?

Có. Mọi doanh nghiệp đều cần xác định định mức lao động để đảm bảo quá trình sản xuất, công việc diễn ra hiệu quả, hợp lý và phù hợp với các quy định pháp luật về lao động.

6.3 Định mức lao động có thay đổi theo ngành nghề không?

Có. Định mức lao động sẽ khác nhau giữa các ngành nghề và các công việc cụ thể. Các yếu tố như tính chất công việc, công nghệ sử dụng, trình độ lao động và yêu cầu công việc sẽ ảnh hưởng đến định mức lao động.