Thu nhập bằng hiện vật là gì và gồm những loại nào?
Thu nhập bằng hiện vật là gì và gồm những loại nào?

1. Thu nhập bằng hiện vật là gì và gồm những loại nào?

Thu nhập bằng hiện vật là một hình thức thu nhập không phải bằng tiền mặt, mà người lao động nhận được dưới dạng hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ hoặc lợi ích vật chất khác từ người sử dụng lao động. Đây là phần thu nhập bổ sung cho lương bằng tiền và có thể được quy đổi thành giá trị tiền tệ để tính thuế hoặc phúc lợi xã hội.

Các loại thu nhập bằng hiện vật thường gặp bao gồm nhiều hình thức khác nhau, phổ biến nhất là hàng hóa hoặc sản phẩm do doanh nghiệp cung cấp cho người lao động. Ví dụ, nhân viên làm việc trong công ty sản xuất sữa có thể được nhận sữa hàng tháng như một phần thu nhập.

  • Ngoài ra, người lao động cũng có thể được hưởng các dịch vụ miễn phí hoặc với giá ưu đãi, như nhà ở do công ty cấp miễn phí hoặc với giá thấp hơn thị trường, xe đưa đón, dịch vụ y tế, ăn uống hay giải trí do công ty tài trợ.
  • Một hình thức thu nhập khác là cổ phần hoặc cổ phiếu thưởng, trong đó người lao động được nhận cổ phiếu hoặc quyền mua cổ phiếu ưu đãi từ doanh nghiệp.
  • Bên cạnh đó, còn có các khoản chi mang tính cá nhân như quà tặng có giá trị (vào các dịp sinh nhật, lễ Tết, cưới hỏi), khoản đóng học phí cho con của người lao động, hoặc các chuyến du lịch, nghỉ mát do công ty tổ chức.

Tất cả những khoản này đều góp phần làm phong phú thêm thu nhập của người lao động ngoài tiền lương chính thức.

Quy định mới về việc quy đổi thu nhập chịu thuế TNCN là hiện vật năm 2025
Quy định mới về việc quy đổi thu nhập chịu thuế TNCN là hiện vật năm 2025

2. Quy định mới về việc quy đổi thu nhập chịu thuế TNCN là hiện vật năm 2025

Theo khoản 2 Điều 6 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 quy định như sau:

Quy đổi thu nhập chịu thuế ra Đồng Việt Nam
...
2.Thu nhập chịu thuế nhận được không bằng tiền phải được quy đổi ra Đồng Việt Nam theo giá thị trường của sản phẩm, dịch vụ đó hoặc sản phẩm, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh thu nhập.

Như vậy, đối với thu nhập chịu thuế TNCN là hiện vật thì được quy đổi ra Đồng Việt Nam theo giá thị trường của hiện vật đó hoặc của hiện vật cùng loại/tương đương tại thời điểm phát sinh thu nhập.

Các khoản thu nhập khác chịu thuế thu nhập doanh nghiệp
Các khoản thu nhập khác chịu thuế thu nhập doanh nghiệp

3. Các khoản thu nhập khác chịu thuế thu nhập doanh nghiệp

Các khoản thu nhập khác chịu thuế thu nhập doanh nghiệp theo Điều 7 Thông tư 78/2014/TT-BTC (sửa đổi tại Thông tư 96/2015/TT-BTC và Thông tư 151/2014/TT-BTC) như sau:

  • Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán theo hướng dẫn tại Chương IV Thông tư 78/2014/TT-BTC.
  • Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản theo hướng dẫn tại Chương V Thông tư 78/2014/TT-BTC.
  • Thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư; chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư; chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản theo quy định của pháp luật.
  • Thu nhập từ quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản bao gồm cả tiền thu về bản quyền dưới mọi hình thức trả cho quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản; thu nhập về quyền sở hữu trí tuệ; thu nhập từ chuyển giao công nghệ theo quy định của pháp luật.

Thu nhập từ tiền bản quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ được xác định bằng tổng số tiền thu được trừ (-) giá vốn hoặc chi phí tạo ra quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ được chuyển giao, trừ (-) chi phí duy trì, nâng cấp, phát triển quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ được chuyển giao và các khoản chi được trừ khác.

  • Thu nhập từ cho thuê tài sản dưới mọi hình thức.

Thu nhập từ cho thuê tài sản được xác định bằng doanh thu từ hoạt động cho thuê tài sản trừ (-) các khoản chi: chi phí khấu hao, duy tu, sửa chữa, bảo dưỡng tài sản, chi phí thuê tài sản để cho thuê lại (nếu có) và các chi được trừ khác có liên quan đến việc cho thuê tài sản.

  • Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản, thanh lý tài sản (trừ bất động sản), các loại giấy tờ có giá khác.

Khoản thu nhập này được xác định bằng (=) doanh thu thu được từ việc chuyển nhượng tài sản, thanh lý tài sản trừ (-) giá trị còn lại của tài sản chuyển nhượng, thanh lý tại thời điểm chuyển nhượng, thanh lý và các khoản chi phí được trừ liên quan đến việc chuyển nhượng, thanh lý tài sản.

  • Thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn bao gồm cả tiền lãi trả chậm, lãi trả góp, phí bảo lãnh tín dụng và các khoản phí khác trong hợp đồng cho vay vốn.
    • Trường hợp khoản thu từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn phát sinh cao hơn các khoản chi trả lãi tiền vay theo quy định, sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại tính vào thu nhập khác khi xác định thu nhập chịu thuế.
    • Trường hợp khoản thu từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn phát sinh thấp hơn các khoản chi trả lãi tiền vay theo quy định, sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại giảm trừ vào thu nhập sản xuất kinh doanh chính khi xác định thu nhập chịu thuế.
  • Thu nhập từ hoạt động bán ngoại tệ: bằng tổng số tiền thu từ bán ngoại tệ trừ (-) tổng giá mua của số lượng ngoại tệ bán ra.
  • Thu nhập từ chênh lệch tỷ giá.
  • Khoản nợ khó đòi đã xóa nay đòi được.
  • Khoản nợ phải trả không xác định được chủ nợ.
  • Thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh của những năm trước bị bỏ sót phát hiện ra.
  • Trường hợp doanh nghiệp có khoản thu về tiền phạt, tiền bồi thường do bên đối tác vi phạm hợp đồng hoặc các khoản thưởng do thực hiện tốt cam kết theo hợp đồng phát sinh cao hơn khoản chi tiền phạt;

Tiền bồi thường do vi phạm hợp đồng (các khoản phạt này không thuộc các khoản tiền phạt về vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính), sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại tính vào thu nhập khác.

Trường hợp doanh nghiệp có khoản thu về tiền phạt, tiền bồi thường do bên đối tác vi phạm hợp đồng hoặc các khoản thưởng do thực hiện tốt cam kết theo hợp đồng phát sinh thấp hơn khoản chi tiền phạt;

Tiền bồi thường do vi phạm hợp đồng (các khoản phạt này không thuộc các khoản tiền phạt về vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính), sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại tính giảm trừ vào thu nhập khác.

Trường hợp đơn vị trong năm không phát sinh thu nhập khác thì được giảm trừ vào thu nhập hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các khoản thu về tiền phạt, tiền bồi thường nêu trên không bao gồm các khoản tiền phạt, tiền bồi thường được ghi giảm giá trị công trình trong giai đoạn đầu tư.

  • Chênh lệch do đánh giá lại tài sản theo quy định của pháp luật để góp vốn, để điều chuyển tài sản khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập,chuyển đổi loại hình doanh nghiệp (trừ trường hợp cổ phần hóa, sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp 100% vốn nhà nước),
  • Quà biếu, quà tặng bằng tiền, bằng hiện vật; thu nhập nhận được bằng tiền, bằng hiện vật từ các nguồn tài trợ; thu nhập nhận được từ các khoản hỗ trợ tiếp thị, hỗ trợ chi phí, chiết khấu thanh toán, thưởng khuyến mại và các khoản hỗ trợ khác.

Các khoản thu nhập nhận được bằng hiện vật thì giá trị của hiện vật được xác định bằng giá trị của hàng hóa, dịch vụ tương đương tại thời điểm nhận.

  • Các khoản tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác doanh nghiệp nhận được từ các tổ chức, cá nhân theo thỏa thuận, hợp đồng phù hợp với pháp luật dân sự do doanh nghiệp bàn giao lại vị trí đất cũ để di dời cơ sở sản xuất kinh doanh sau khi trừ các khoản chi phí liên quan như chi phí di dời (chi phí vận chuyển, lắp đặt), giá trị còn lại của tài sản cố định và các chi phí khác (nếu có).

Riêng các khoản tiền, tài sản, lợi ích vật chất doanh nghiệp nhận được theo chính sách của Nhà nước, được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt để di dời cơ sở sản xuất thì thực hiện quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật có liên quan.

  • Các khoản trích trước vào chi phí nhưng không sử dụng hoặc sử dụng không hết theo kỳ hạn trích lập mà doanh nghiệp không hạch toán điều chỉnh giảm chi phí; khoản hoàn nhập dự phòng bảo hành công trình xây dựng.
  • Các khoản thu nhập liên quan đến việc tiêu thụ hàng hóa, cung cấp dịch vụ không tính trong doanh thu như: thưởng giải phóng tàu nhanh, tiền thưởng phục vụ trong ngành ăn uống, khách sạn sau khi đã trừ các khoản chi phí để tạo ra khoản thu nhập đó.
  • Thu nhập về tiêu thụ phế liệu, phế phẩm sau khi đã trừ chi phí thu hồi và chi phí tiêu thụ, được xác định cụ thể như sau:
    • Trường hợp doanh nghiệp phát sinh khoản thu nhập từ bán phế liệu, phế phẩm được tạo ra trong quá trình sản xuất của các sản phẩm đang được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thì khoản thu nhập này được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.
    • Trường hợp doanh nghiệp phát sinh khoản thu nhập từ bán phế liệu, phế phẩm được tạo ra trong quá trình sản xuất của các sản phẩm không được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thì khoản thu nhập này được tính vào thu nhập khác.
  • Khoản tiền hoàn thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu của hàng hóa đã thực xuất khẩu, thực nhập khẩu phát sinh ngay trong năm quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp thì được tính giảm trừ chi phí trong năm quyết toán đó.

Trường hợp khoản tiền hoàn thuế xuất, nhập khẩu của hàng hóa đã thực xuất khẩu, thực nhập khẩu phát sinh của các năm quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp trước thì tính vào thu nhập khác của năm quyết toán phát sinh khoản thu nhập.

Khoản thu nhập này liên quan trực tiếp đến lĩnh vực sản xuất kinh doanh đang được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thì khoản thu nhập này được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.

Khoản thu nhập này không liên quan trực tiếp lĩnh vực sản xuất kinh doanh được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thì khoản thu nhập này được tính vào thu nhập khác.

  • Các khoản thu nhập từ các hoạt động góp vốn cổ phần, liên doanh, liên kết kinh tế trong nước được chia từ thu nhập trước khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Trường hợp doanh nghiệp thực hiện tiếp nhận thêm thành viên góp vốn mới theo quy định của pháp luật mà số tiền thành viên góp vốn mới bỏ ra cao hơn giá trị phần vốn góp của thành viên đó trong tổng số vốn điều lệ của doanh nghiệp thì xử lý như sau:

Nếu khoản chênh lệch cao hơn này được xác định là thuộc sở hữu của doanh nghiệp, bổ sung vào nguồn vốn kinh doanh thì không tính vào thu nhập chịu thuế để tính thuế thu nhập doanh nghiệp của doanh nghiệp nhận vốn góp.

Nếu khoản chênh lệch cao hơn này được chia cho các thành viên góp vốn cũ thì khoản chênh lệch này là thu nhập của các thành viên góp vốn cũ.

  • Các khoản thu nhập khác theo quy định của pháp luật.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Các hình thức thu nhập bằng hiện vật phổ biến là gì?

Các hình thức thu nhập bằng hiện vật phổ biến bao gồm hàng hóa (sản phẩm công ty cung cấp cho người lao động), dịch vụ miễn phí hoặc ưu đãi (như nhà ở, xe đưa đón, dịch vụ y tế), và các lợi ích khác như cổ phần, quà tặng, học phí cho con cái, hay các chuyến du lịch do công ty tài trợ.

4.2. Thu nhập bằng hiện vật có tác động gì đến tiền lương của người lao động?

Thu nhập bằng hiện vật là phần bổ sung cho tiền lương của người lao động. Mặc dù không phải tiền mặt, nhưng nó vẫn mang lại giá trị tương đương và có thể quy đổi thành tiền để tính toán trong thuế thu nhập cá nhân hoặc các phúc lợi xã hội. Điều này giúp người lao động hưởng lợi thêm ngoài mức lương cơ bản.

4.3. Cổ phần thưởng có được xem là thu nhập bằng hiện vật không?

Có, cổ phần thưởng hoặc quyền mua cổ phiếu ưu đãi từ doanh nghiệp là một hình thức thu nhập bằng hiện vật. Đây là quyền lợi mà người lao động nhận được dưới dạng cổ phiếu hoặc phần trăm sở hữu trong công ty, mang lại giá trị vật chất và có thể gia tăng theo sự phát triển của doanh nghiệp.

4.4. Thu nhập bằng hiện vật có ảnh hưởng đến thuế thu nhập cá nhân không?

Thu nhập bằng hiện vật sẽ được quy đổi ra tiền để tính thuế thu nhập cá nhân. Các khoản thu nhập bằng hiện vật như quà tặng, cổ phần, hay các khoản trợ cấp cũng có thể chịu thuế nếu chúng đạt giá trị nhất định theo quy định của pháp luật.