Thu nhập là gì? Thu nhập và lương khác nhau như thế nào?

1. Thu nhập là gì? Thu nhập và lương khác nhau như thế nào?

1.1. Thu nhập là gì?

Thu nhập là giá trị tài chính mà một cá nhân, tổ chức hoặc nền kinh tế nhận được trong một khoảng thời gian nhất định, phát sinh từ các hoạt động lao động, kinh doanh, đầu tư hoặc nguồn khác. Thu nhập có thể đến từ nhiều hình thức khác nhau, trong đó phổ biến nhất bao gồm:

• Tiền lương, tiền công: Khoản thu từ việc làm công, cung cấp sức lao động cho doanh nghiệp hoặc tổ chức.

• Lợi nhuận từ kinh doanh: Khoản thu phát sinh từ việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc vận hành một cơ sở kinh doanh.

• Thu nhập từ cho thuê tài sản: Khoản tiền nhận được khi cho thuê nhà cửa, phương tiện hoặc các loại tài sản khác.

• Đầu tư tài chính: Lợi nhuận có được từ việc sở hữu cổ phiếu, trái phiếu, hoặc các hình thức đầu tư tài chính khác.

• Thừa kế và quà tặng: Tài sản hoặc tiền bạc được nhận từ người khác thông qua thừa kế hoặc biếu tặng

1.2. Thu nhập và lương khác nhau như thế nào?

Sự khác biệt giữa thu nhập và tiền lương:

• Thu nhập là tổng hợp tất cả các khoản tiền hoặc giá trị tài chính mà cá nhân hoặc doanh nghiệp nhận được từ nhiều nguồn như lao động, kinh doanh, đầu tư, cho thuê tài sản, thừa kế, v.v.

• Tiền lương chỉ là một bộ phận trong tổng thu nhập, phản ánh khoản tiền mà một người nhận được khi làm việc cho người khác, thông qua việc cung cấp sức lao động trong một khoảng thời gian nhất định.

2. Thu nhập quốc dân là gì? Cách tính thu nhập quốc dân đơn giản dễ hiểu

2.1. Thu nhập quốc dân là gì?

Tổng thu nhập quốc dân (Gross National Income - GNI) là một chỉ tiêu kinh tế dùng để đo lường toàn bộ thu nhập mà một quốc gia tạo ra trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm. Chỉ số này phản ánh sức mạnh kinh tế tổng thể của quốc gia, bao gồm giá trị toàn bộ hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong nước (GDP), cộng với thu nhập ròng từ nước ngoài (chẳng hạn như lãi vay, cổ tức), sau khi đã trừ các khoản thanh toán tương ứng ra nước ngoài.

GNI thể hiện tổng thu nhập từ các yếu tố sản xuất như lao động, vốn, tài nguyên thiên nhiên, đất đai và năng lực quản lý. Cấu thành của GNI bao gồm:

• Chi tiêu tiêu dùng cá nhân: Tổng giá trị chi tiêu của các hộ gia đình cho hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng.

• Tổng đầu tư của khu vực dân cư: Bao gồm đầu tư vào nhà ở, cơ sở hạ tầng, thiết bị sản xuất và các loại tài sản cố định khác.

• Chi tiêu chính phủ: Các khoản chi của nhà nước cho dịch vụ công, an ninh, y tế, giáo dục và phúc lợi xã hội.

• Thu nhập ròng từ tài sản ở nước ngoài: Thu nhập từ đầu tư và tài sản tại nước ngoài, sau khi đã trừ các khoản thanh toán cho nước ngoài.

• Cán cân thương mại (xuất - nhập khẩu): Giá trị xuất khẩu ròng, tức là giá trị hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu trừ đi giá trị nhập khẩu.

2.2. Cách tính thu nhập quốc dân đơn giản dễ hiểu

Công thức tính thu nhập quốc dân (Gross National Income - GNI) là:

GNI = GDP + Thu nhập ròng từ nước ngoài

Trong đó:

• GDP (Gross Domestic Product): Tổng sản phẩm quốc nội, tức là tổng giá trị của tất cả hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong nước.
• Thu nhập ròng từ nước ngoài: Bao gồm thu nhập từ lao động và đầu tư của công dân trong nước ở nước ngoài, trừ đi thu nhập của người nước ngoài trong nước.

Công thức chi tiết hơn có thể được viết như sau:

GNI = GDP + (Thu nhập từ lao động và đầu tư ở nước ngoài - Thu nhập của người nước ngoài trong nước)

• Ví dụ: Giả sử một quốc gia có các số liệu kinh tế sau trong một năm: GDP: 500 tỷ USD; thu nhập từ lao động và đầu tư ở nước ngoài: 50 tỷ USD; thu nhập của người nước ngoài trong nước: 30 tỷ USD

Công thức tính GNI là:

GNI = GDP + (Thu nhập từ lao động và đầu tư ở nước ngoài - Thu nhập của người nước ngoài trong nước)

Áp dụng các số liệu vào công thức:

GNI = 500 tỷ USD+ (50 tỷ USD - 30 tỷ USD) = 500 tỷ USD + 20 tỷ USD = 520 tỷ USD

Vậy Tổng thu nhập quốc dân (GNI) của quốc gia này là 520 tỷ USD.

3. Thu nhập ròng là gì? Cách tính thu nhập ròng nhanh chóng chính xác

3.1. Thu nhập ròng là gì?

Thu nhập ròng, hay lợi nhuận ròng, là dòng cuối cùng trong báo cáo thu nhập của công ty. Nó được tính bằng cách trừ chi phí, lãi suất và thuế khỏi tổng doanh thu. Thu nhập ròng cũng có thể đề cập đến thu nhập trước thuế của một cá nhân sau khi trừ các khoản khấu trừ và thuế khỏi tổng thu nhập.

3.2. Cách tính thu nhập ròng nhanh chóng chính xác

Cách tính chung của thu nhập ròng là:

Thu nhập ròng = Tổng doanh thu – Tổng các chi phí

Trong đó:

• Tổng doanh thu: Là tổng số lượng tiền thu về khi thực hiện một hoạt động tài chính và các khoản tiền thu về bất thường khác của doanh nghiệp.
• Tổng các chi phí: Là tổng cộng tất cả lượng tiền từ vốn hàng hóa, chi phí khấu hao, chi phí quảng cáo, chi phí vận hành và tất cả các chi phí liên quan đến hoạt động tài chính này.

4. Thu nhập bằng hiện vật là gì và gồm những loại nào?

Thu nhập bằng hiện vật là một hình thức thu nhập không phải bằng tiền mặt, mà người lao động nhận được dưới dạng hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ hoặc lợi ích vật chất khác từ người sử dụng lao động. Đây là phần thu nhập bổ sung cho lương bằng tiền và có thể được quy đổi thành giá trị tiền tệ để tính thuế hoặc phúc lợi xã hội.

Các loại thu nhập bằng hiện vật thường gặp bao gồm nhiều hình thức khác nhau, phổ biến nhất là hàng hóa hoặc sản phẩm do doanh nghiệp cung cấp cho người lao động. Ví dụ, nhân viên làm việc trong công ty sản xuất sữa có thể được nhận sữa hàng tháng như một phần thu nhập.

• Ngoài ra, người lao động cũng có thể được hưởng các dịch vụ miễn phí hoặc với giá ưu đãi, như nhà ở do công ty cấp miễn phí hoặc với giá thấp hơn thị trường, xe đưa đón, dịch vụ y tế, ăn uống hay giải trí do công ty tài trợ.
• Một hình thức thu nhập khác là cổ phần hoặc cổ phiếu thưởng, trong đó người lao động được nhận cổ phiếu hoặc quyền mua cổ phiếu ưu đãi từ doanh nghiệp.
• Bên cạnh đó, còn có các khoản chi mang tính cá nhân như quà tặng có giá trị (vào các dịp sinh nhật, lễ Tết, cưới hỏi), khoản đóng học phí cho con của người lao động, hoặc các chuyến du lịch, nghỉ mát do công ty tổ chức.

Tất cả những khoản này đều góp phần làm phong phú thêm thu nhập của người lao động ngoài tiền lương chính thức.

5. Thu nhập khác của doanh nghiệp là gì? Cần lưu ý gì khi lập báo cáo tài chính?

5.1. Thu nhập khác của doanh nghiệp là gì?

Mục 3 Chuẩn mực kế toán số 14 Ban hành và công bố theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC có giải thích về thu nhập khác của doanh nghiệp như sau:

03. Các thuật ngữ trong chuẩn mực này được hiểu như sau:

Doanh thu: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.

Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn.

Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu.

Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán.

Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng.

Thu nhập khác: Là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu.

Giá trị hợp lý: Là giá trị tài sản có thể trao đổi hoặc giá trị một khoản nợ được thanh toán một cách tự nguyện giữa các bên có đầy đủ hiểu biết trong sự trao đổi ngang giá.

Theo đó, thu nhập khác được hiểu là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu.

5.2. Những lưu ý khi trình bày báo cáo tài chính doanh nghiệp có phát sinh các khoản thu nhập khác

Tại Mục 34 Chuẩn mực kế toán số 14 Ban hành và công bố theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC quy định như sau:

34. Trong báo cáo tài chính, doanh nghiệp phải trình bày:

(a) Chính sách kế toán được áp dụng trong việc ghi nhận doanh thu bao gồm phương pháp xác định phần công việc đã hoàn thành của các giao dịch về cung cấp dịch vụ;

(b) Doanh thu của từng loại giao dịch và sự kiện:

- Doanh thu bán hàng;

- Doanh thu cung cấp dịch vụ;

- Tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia.

(c) Doanh thu từ việc trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ theo từng loại hoạt động trên.

(d) Thu nhập khác, trong đó trình bày cụ thể các khoản thu nhập bất thường.

Như vậy, khi trình bày báo cáo tài chính doanh nghiệp có phát sinh các khoản thu nhập khác thì cần đảm bảo trình bày cụ thể các khoản thu nhập bất thường.

Lưu ý:

Chuẩn mực kế toán số 14 Ban hành và công bố theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC áp dụng trong kế toán các khoản doanh thu và thu nhập khác phát sinh từ các giao dịch và nghiệp vụ sau:

• (1) Bán hàng: Bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào;
• (2) Cung cấp dịch vụ: Thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một hoặc nhiều kỳ kế toán;
• (3) Tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia.

Tiền lãi: Là số tiền thu được phát sinh từ việc cho người khác sử dụng tiền, các khoản tương đương tiền hoặc các khoản còn nợ doanh nghiệp, như: Lãi cho vay, lãi tiền gửi, lãi đầu tư trái phiếu, tín phiếu, chiết khấu thanh toán...;

Tiền bản quyền: Là số tiền thu được phát sinh từ việc cho người khác sử dụng tài sản, như: Bằng sáng chế, nhãn hiệu thương mại, bản quyền tác giả, phần mềm máy vi tính...;

Cổ tức và lợi nhuận được chia: Là số tiền lợi nhuận được chia từ việc nắm giữ cổ phiếu hoặc góp vốn.

• (5) Các khoản thu nhập khác ngoài các giao dịch và nghiệp vụ tạo ra doanh thu kể trên (Nội dung các khoản thu nhập khác quy định tại đoạn 30).

Chuẩn mực này không áp dụng cho kế toán các khoản doanh thu và thu nhập khác được quy định ở các chuẩn mực kế toán khác.

6. Doanh nghiệp cần nộp thuế TNDN với 23 khoản thu nhập khác nào?

Thu nhập khác chịu thuế thu nhập doanh nghiệp được quy định tại Điều 7 Thông tư 78/2014/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 96/2015/TT-BTC, Thông tư 151/2014/TT-BTC) bao gồm các khoản thu nhập sau:

• (1) Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán theo hướng dẫn tại Chương IV Thông tư 78/2014/TT-BTC.
• (2) Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản theo hướng dẫn tại Chương V Thông tư 78/2014/TT-BTC.
• (3) Thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư; chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư; chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản theo quy định của pháp luật.
• (4) Thu nhập từ quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản bao gồm cả tiền thu về bản quyền dưới mọi hình thức trả cho quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản; thu nhập về quyền sở hữu trí tuệ; thu nhập từ chuyển giao công nghệ theo quy định của pháp luật.
• Thu nhập từ tiền bản quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ được xác định bằng tổng số tiền thu được trừ (-) giá vốn hoặc chi phí tạo ra quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ được chuyển giao, trừ (-) chi phí duy trì, nâng cấp, phát triển quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ được chuyển giao và các khoản chi được trừ khác.
• (5) Thu nhập từ cho thuê tài sản dưới mọi hình thức.

Thu nhập từ cho thuê tài sản được xác định bằng doanh thu từ hoạt động cho thuê tài sản trừ (-) các khoản chi: chi phí khấu hao, duy tu, sửa chữa, bảo dưỡng tài sản, chi phí thuê tài sản để cho thuê lại (nếu có) và các chi được trừ khác có liên quan đến việc cho thuê tài sản.

• (6) Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản, thanh lý tài sản (trừ bất động sản), các loại giấy tờ có giá khác.

Khoản thu nhập này được xác định bằng (=) doanh thu thu được từ việc chuyển nhượng tài sản, thanh lý tài sản trừ (-) giá trị còn lại của tài sản chuyển nhượng, thanh lý tại thời điểm chuyển nhượng, thanh lý và các khoản chi phí được trừ liên quan đến việc chuyển nhượng, thanh lý tài sản.

• (7) Thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn bao gồm cả tiền lãi trả chậm, lãi trả góp, phí bảo lãnh tín dụng và các khoản phí khác trong hợp đồng cho vay vốn.
  • Trường hợp khoản thu từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn phát sinh cao hơn các khoản chi trả lãi tiền vay theo quy định, sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại tính vào thu nhập khác khi xác định thu nhập chịu thuế.
  • Trường hợp khoản thu từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn phát sinh thấp hơn các khoản chi trả lãi tiền vay theo quy định, sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại giảm trừ vào thu nhập sản xuất kinh doanh chính khi xác định thu nhập chịu thuế.
• (8) Thu nhập từ hoạt động bán ngoại tệ: bằng tổng số tiền thu từ bán ngoại tệ trừ (-) tổng giá mua của số lượng ngoại tệ bán ra.
• (9) Thu nhập từ chênh lệch tỷ giá, được xác định cụ thể như sau:

Trong năm tính thuế doanh nghiệp có chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ và chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại các khoản nợ phải trả có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính, thì:

• • Khoản chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ liên quan trực tiếp đến doanh thu, chi phí của hoạt động sản xuất kinh doanh chính của doanh nghiệp được tính vào chi phí hoặc thu nhập của hoạt động sản xuất kinh doanh chính của doanh nghiệp.

Khoản chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ không liên quan trực tiếp đến doanh thu, chi phí của hoạt động sản xuất kinh doanh chính của doanh nghiệp, nếu phát sinh lỗ chênh lệch tỷ giá tính vào chi phí tài chính, nếu phát sinh lãi chênh lệch tỷ giá tính vào thu nhập khác khi xác định thu nhập chịu thuế.

• • Lãi chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ cuối năm tài chính được bù trừ với lỗ chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ cuối năm tài chính.

Sau khi bù trừ lãi hoặc lỗ chênh lệch tỷ giá liên quan trực tiếp đến doanh thu, chi phí của hoạt động sản xuất kinh doanh chính của doanh nghiệp được tính vào thu nhập hoặc chi phí của hoạt động sản xuất kinh doanh chính của doanh nghiệp.

Lãi hoặc lỗ chênh lệch tỷ giá không liên quan trực tiếp đến doanh thu, chi phí của hoạt động sản xuất kinh doanh chính của doanh nghiệp được tính vào thu nhập khác hoặc chi phí tài chính khi xác định thu nhập chịu thuế

Đối với khoản nợ phải thu và khoản cho vay có gốc ngoại tệ phát sinh trong kỳ, chênh lệch tỷ giá hối đoái được tính vào chi phí được trừ hoặc thu nhập là khoản chênh lệch giữa tỷ giá tại thời điểm phát sinh thu hồi nợ hoặc thu hồi khoản cho vay với tỷ giá tại thời điểm ghi nhận khoản nợ phải thu hoặc khoản cho vay ban đầu.

Các khoản chênh lệch tỷ giá nêu trên không bao gồm chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại số dư cuối năm là: tiền mặt, tiền gửi, tiền đang chuyển, các khoản nợ phải thu có gốc ngoại tệ.

• (10) Khoản nợ khó đòi đã xóa nay đòi được.
• (11) Khoản nợ phải trả không xác định được chủ nợ.
• (12) Thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh của những năm trước bị bỏ sót phát hiện ra.
• (13) Trường hợp doanh nghiệp có khoản thu về tiền phạt, tiền bồi thường do bên đối tác vi phạm hợp đồng hoặc các khoản thưởng do thực hiện tốt cam kết theo hợp đồng phát sinh cao hơn khoản chi tiền phạt, tiền bồi thường do vi phạm hợp đồng (các khoản phạt này không thuộc các khoản tiền phạt về vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính), sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại tính vào thu nhập khác.

Trường hợp doanh nghiệp có khoản thu về tiền phạt, tiền bồi thường do bên đối tác vi phạm hợp đồng hoặc các khoản thưởng do thực hiện tốt cam kết theo hợp đồng phát sinh thấp hơn khoản chi tiền phạt, tiền bồi thường do vi phạm hợp đồng (các khoản phạt này không thuộc các khoản tiền phạt về vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính), sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại tính giảm trừ vào thu nhập khác. Trường hợp đơn vị trong năm không phát sinh thu nhập khác thì được giảm trừ vào thu nhập hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các khoản thu về tiền phạt, tiền bồi thường nêu trên không bao gồm các khoản tiền phạt, tiền bồi thường được ghi giảm giá trị công trình trong giai đoạn đầu tư.

• (14) Chênh lệch do đánh giá lại tài sản theo quy định của pháp luật để góp vốn, để điều chuyển tài sản khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập,chuyển đổi loại hình doanh nghiệp (trừ trường hợp cổ phần hóa, sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp 100% vốn nhà nước), được xác định cụ thể như sau:
  • Chênh lệch tăng hoặc giảm do đánh giá lại tài sản là phần chênh lệch giữa giá trị đánh giá lại với giá trị còn lại của tài sản ghi trên sổ sách kế toán và tính một lần vào thu nhập khác (đối với chênh lệch tăng) hoặc giảm trừ thu nhập khác (đối với chênh lệch giảm) trong kỳ tính thuế khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp tại doanh nghiệp có tài sản đánh giá lại.
  • Chênh lệch tăng hoặc giảm do đánh giá lại giá trị quyền sử dụng đất để: góp vốn (mà doanh nghiệp nhận giá trị quyền sử dụng đất được phân bổ dần giá trị đất vào chi phí được trừ), điều chuyển khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, góp vốn vào các dự án đầu tư xây dựng nhà, hạ tầng để bán tính một lần vào thu nhập khác (đối với chênh lệch tăng) hoặc giảm trừ thu nhập khác (đối với chênh lệch giảm) trong kỳ tính thuế khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp tại doanh nghiệp có quyền sử dụng đất đánh giá lại.

Riêng chênh lệch tăng do đánh giá lại giá trị quyền sử dụng đất góp vốn vào doanh nghiệp để hình thành tài sản cố định thực hiện sản xuất kinh doanh mà doanh nghiệp nhận giá trị quyền sử dụng đất không được trích khấu hao và không được phân bổ dần giá trị đất vào chi phí được trừ thì phần chênh lệch này được tính dần vào thu nhập khác của doanh nghiệp có quyền sử dụng đất đánh giá lại trong thời gian tối đa không quá 10 năm bắt đầu từ năm giá trị quyền sử dụng đất được đem góp vốn. Doanh nghiệp phải có thông báo số năm doanh nghiệp phân bổ vào thu nhập khác khi nộp hồ sơ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp của năm bắt đầu kê khai khoản thu nhập này (năm có đánh giá lại giá trị quyền sử dụng đất đem góp vốn).

Trường hợp sau khi góp vốn, doanh nghiệp tiếp tục thực hiện chuyển nhượng vốn góp bằng giá trị quyền sử dụng đất (bao gồm cả trường hợp chuyển nhượng vốn góp trước thời hạn lỗ năm) thì thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng vốn góp bằng giá trị quyền sử dụng đất phải tính và kê khai nộp thuế theo thu nhập chuyển nhượng bất động sản.

Chênh lệch do đánh giá lại giá trị quyền sử dụng đất bao gồm: Đối với quyền sử dụng đất lâu dài là chênh lệch giữa giá trị đánh giá lại và giá trị của quyền sử dụng đất ghi trên sổ sách kế toán; Đối với quyền sử dụng đất có thời hạn là chênh lệch giữa giá trị đánh giá lại và giá trị còn lại chưa phân bổ của quyền sử dụng đất.

• • Doanh nghiệp nhận tài sản góp vốn, nhận tài sản điều chuyển khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp được trích khấu hao hoặc phân bổ dần vào chi phí theo giá đánh giá lại (trừ trường hợp giá trị quyền sử dụng đất không được trích khấu hao hoặc phân bổ vào chi phí theo quy định).
• (15) Quà biếu, quà tặng bằng tiền, bằng hiện vật; thu nhập nhận được bằng tiền, bằng hiện vật từ các nguồn tài trợ; thu nhập nhận được từ các khoản hỗ trợ tiếp thị, hỗ trợ chi phí, chiết khấu thanh toán, thưởng khuyến mại và các khoản hỗ trợ khác. Các khoản thu nhập nhận được bằng hiện vật thì giá trị của hiện vật được xác định bằng giá trị của hàng hóa, dịch vụ tương đương tại thời điểm nhận.
• (16) Các khoản tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác doanh nghiệp nhận được từ các tổ chức, cá nhân theo thỏa thuận, hợp đồng phù hợp với pháp luật dân sự do doanh nghiệp bàn giao lại vị trí đất cũ để di dời cơ sở sản xuất kinh doanh sau khi trừ các khoản chi phí liên quan như chi phí di dời (chi phí vận chuyển, lắp đặt), giá trị còn lại của tài sản cố định và các chi phí khác (nếu có).

Riêng các khoản tiền, tài sản, lợi ích vật chất doanh nghiệp nhận được theo chính sách của Nhà nước, được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt để di dời cơ sở sản xuất thì thực hiện quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật có liên quan.

• (17) Các khoản trích trước vào chi phí nhưng không sử dụng hoặc sử dụng không hết theo kỳ hạn trích lập mà doanh nghiệp không hạch toán điều chỉnh giảm chi phí; khoản hoàn nhập dự phòng bảo hành công trình xây dựng.
• (18) Các khoản thu nhập liên quan đến việc tiêu thụ hàng hóa, cung cấp dịch vụ không tính trong doanh thu như: thưởng giải phóng tàu nhanh, tiền thưởng phục vụ trong ngành ăn uống, khách sạn sau khi đã trừ các khoản chi phí để tạo ra khoản thu nhập đó.
• (19) Thu nhập về tiêu thụ phế liệu, phế phẩm sau khi đã trừ chi phí thu hồi và chi phí tiêu thụ, được xác định cụ thể như sau:
  • Trường hợp doanh nghiệp phát sinh khoản thu nhập từ bán phế liệu, phế phẩm được tạo ra trong quá trình sản xuất của các sản phẩm đang được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thì khoản thu nhập này được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Trường hợp doanh nghiệp phát sinh khoản thu nhập từ bán phế liệu, phế phẩm được tạo ra trong quá trình sản xuất của các sản phẩm không được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thì khoản thu nhập này được tính vào thu nhập khác.
• (20) Khoản tiền hoàn thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu của hàng hóa đã thực xuất khẩu, thực nhập khẩu phát sinh ngay trong năm quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp thì được tính giảm trừ chi phí trong năm quyết toán đó.

Trường hợp khoản tiền hoàn thuế xuất, nhập khẩu của hàng hóa đã thực xuất khẩu, thực nhập khẩu phát sinh của các năm quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp trước thì tính vào thu nhập khác của năm quyết toán phát sinh khoản thu nhập.

Khoản thu nhập này liên quan trực tiếp đến lĩnh vực sản xuất kinh doanh đang được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thì khoản thu nhập này được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.

Khoản thu nhập này không liên quan trực tiếp lĩnh vực sản xuất kinh doanh được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thì khoản thu nhập này được tính vào thu nhập khác.

• (21) Các khoản thu nhập từ các hoạt động góp vốn cổ phần, liên doanh, liên kết kinh tế trong nước được chia từ thu nhập trước khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.
• (22) Trường hợp doanh nghiệp thực hiện tiếp nhận thêm thành viên góp vốn mới theo quy định của pháp luật mà số tiền thành viên góp vốn mới bỏ ra cao hơn giá trị phần vốn góp của thành viên đó trong tổng số vốn điều lệ của doanh nghiệp thì xử lý như sau:
• Nếu khoản chênh lệch cao hơn này được xác định là thuộc sở hữu của doanh nghiệp, bổ sung vào nguồn vốn kinh doanh thì không tính vào thu nhập chịu thuế để tính thuế thu nhập doanh nghiệp của doanh nghiệp nhận vốn góp.

Nếu khoản chênh lệch cao hơn này được chia cho các thành viên góp vốn cũ thì khoản chênh lệch này là thu nhập của các thành viên góp vốn cũ.

• (23) Các khoản thu nhập khác theo quy định của pháp luật.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Những nguồn thu nhập phổ biến là gì?

Các nguồn thu nhập phổ biến bao gồm tiền lương, lợi nhuận từ kinh doanh, thu nhập từ cho thuê tài sản, lợi nhuận từ đầu tư và thu nhập từ thừa kế hoặc quà tặng.

7.2. Thu nhập có khác gì so với tiền lương?

Thu nhập là tổng hợp tất cả các khoản tiền nhận được từ nhiều nguồn khác nhau, trong khi tiền lương chỉ là một phần của thu nhập, thể hiện khoản tiền nhận được từ việc cung cấp sức lao động.

7.3. Thu nhập từ đầu tư có đặc điểm gì?

Thu nhập từ đầu tư là lợi nhuận thu được từ các khoản đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản hoặc các công cụ tài chính khác. Loại thu nhập này có thể thay đổi theo sự biến động của thị trường và các yếu tố kinh tế.

7.4. Chi tiêu tiêu dùng cá nhân ảnh hưởng thế nào đến thu nhập quốc dân?

Chi tiêu tiêu dùng cá nhân là một phần trong tổng thu nhập quốc dân, vì đây là khoản chi tiêu mà các hộ gia đình dành cho hàng hóa và dịch vụ. Khi chi tiêu tiêu dùng tăng, nó thường thúc đẩy sản xuất và tăng trưởng kinh tế.