Cá nhân kinh doanh là gì? Phương pháp tính thuế với cá nhân kinh doanh mới nhất 2025?

1. Cá nhân kinh doanh là gì? Phương pháp tính thuế với cá nhân kinh doanh mới nhất 2025?

1.1. Cá nhân kinh doanh là gì?

Tại khoản 1 Điều 2 Thông tư 40/2021/TT-BTC có đưa ra định nghĩa về cá nhân kinh doanh như sau:

Cá nhân kinh doanh là cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc tất cả các lĩnh vực, ngành nghề sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật, bao gồm cả một số trường hợp sau:

• Hành nghề độc lập trong những lĩnh vực, ngành nghề được cấp giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật.
• Hoạt động đại lý bán đúng giá đối với đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, đại lý bán hàng đa cấp của cá nhân trực tiếp ký hợp đồng với doanh nghiệp xổ số, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp bán hàng đa cấp.
• Hợp tác kinh doanh với tổ chức.
• Sản xuất, kinh doanh nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, nuôi trồng, đánh bắt thủy sản không đáp ứng điều kiện được miễn thuế theo quy định của pháp luật về thuế GTGT, thuế TNCN.
• Hoạt động thương mại điện tử, bao gồm cả trường hợp cá nhân có thu nhập từ sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số theo quy định của pháp luật về thương mại điện tử.

1.2. Phương pháp tính thuế với cá nhân kinh doanh mới nhất 2025

Từ ngày 01/6/2025, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ cần lưu ý những quy định mới về nghĩa vụ thuế.

Dưới đây là hướng dẫn cách tính thuế hộ kinh doanh nhỏ lẻ 2025 mới nhất:

• Bước 1: Xác định phương pháp nộp thuế

Theo quy định hiện hành tại Thông tư 40/2021/TT-BTC, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể nộp thuế theo phương pháp kê khai, phương pháp khai thuế theo từng lần phát sinh và phương pháp khoán.

Đồng thời, theo khoản 1 Điều 11 Nghị định 123/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/6/2025 thì hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế thay cho phương pháp khoán thuế.

Bên cạnh đó tại khoản 6 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 cũng quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ 01/01/2026

Theo đó, từ ngày 01/6/2025 sẽ bỏ phương pháp khoán thuế đối hộ kinh doanh có doanh thu hằng năm từ 1 tỷ trở lên và từ 01/01/2026 sẽ bỏ phương pháp khoán thuế hoàn toàn.

Do đó, khi bỏ thuế khoán, cá nhân kinh doanh có thể lựa chọn nộp thuế theo phương pháp kê khai hoặc phương pháp khai thuế theo từng lần phát sinh tuỳ theo hình thức kinh doanh.

Cụ thể, phương pháp kê khai áp dụng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh quy mô lớn; và hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chưa đáp ứng quy mô lớn nhưng lựa chọn nộp thuế theo phương pháp kê khai.

Phương pháp khai thuế theo từng lần phát sinh áp dụng đối với cá nhân kinh doanh không thường xuyên và không có địa điểm kinh doanh cố định. Kinh doanh không thường xuyên được xác định tùy theo đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh của từng lĩnh vực, ngành nghề và do cá nhân tự xác định để lựa chọn phương pháp khai thuế theo hướng dẫn. Địa điểm kinh doanh cố định là nơi cá nhân tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh như: địa điểm giao dịch, cửa hàng, cửa hiệu, nhà xưởng, nhà kho, bến, bãi hoặc địa điểm tương tự khác.

• Bước 2: Xác định số thuế phải nộp

Theo khoản 3 Điều 10 Thông tư 40/2021/TT-BTC quy định căn cứ tính thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh là doanh thu tính thuế và tỷ lệ thuế tính trên doanh thu.

(1) Doanh thu tính thuế

Doanh thu tính thuế GTGT và doanh thu tính thuế TNCN đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh là doanh thu bao gồm thuế (trường hợp thuộc diện chịu thuế) của toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ, bao gồm cả các khoản thưởng, hỗ trợ đạt doanh số, khuyến mại, chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, chi hỗ trợ bằng tiền hoặc không bằng tiền; các khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội, phí thu thêm được hưởng theo quy định; các khoản bồi thường vi phạm hợp đồng, bồi thường khác (chỉ tính vào doanh thu tính thuế TNCN); doanh thu khác mà hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được hưởng không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

(2) Tỷ lệ thuế tính trên doanh thu

• Tỷ lệ thuế tính trên doanh thu gồm tỷ lệ thuế GTGT và tỷ lệ thuế TNCN áp dụng chi tiết đối với từng lĩnh vực, ngành nghề theo hướng dẫn tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 40/2021/TT-BTC.
• Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hoạt động nhiều lĩnh vực, ngành nghề thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện khai và tính thuế theo tỷ lệ thuế tính trên doanh thu áp dụng đối với từng lĩnh vực, ngành nghề. Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không xác định được doanh thu tính thuế của từng lĩnh vực, ngành nghề hoặc xác định không phù hợp với thực tế kinh doanh thì cơ quan thuế thực hiện ấn định doanh thu tính thuế của từng lĩnh vực, ngành nghề theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

(3) Xác định số thuế phải nộp

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT

Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

Trong đó:

• Doanh thu tính thuế GTGT và doanh thu tính thuế TNCN theo hướng dẫn tại khoản (1) .
• Tỷ lệ thuế GTGT và tỷ lệ thuế TNCN theo hướng dẫn tại Phụ lục I ban hành kèm Thông tư 40/2021/TT-BTC.

2. Trường hợp nào cá nhân kinh doanh cần phải đăng ký kinh doanh?

Trường hợp cá nhân kinh doanh là cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh được quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP thì không cần phải đăng ký kinh doanh.

Trường hợp cá nhân kinh doanh là thương nhân hoặc cá nhân khác hoạt động có liên quan đến thương mại nhưng không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP thì phải đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.

3. Cá nhân kinh doanh có phải đóng thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng không?

Cá nhân kinh doanh thuộc tất cả các lĩnh vực, ngành nghề sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật thuộc diện phải nộp thuế giá trị gia tăng.

Một số trường hợp ngoại lệ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng bao gồm:

• Cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống.
• Cá nhân trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, nuôi trồng, đánh bắt thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường chưa chế biến thành sản phẩm khác.

Như vậy, cá nhân kinh doanh cũng là một thành phần kinh tế trong xã hội nhưng không cần phải đăng ký kinh doanh. Trường hợp cá nhân kinh doanh vẫn phải nộp các loại thuế, lệ phí bao gồm: lệ phí môn bài, thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Làm thế nào để bắt đầu một doanh nghiệp cá nhân?

Để bắt đầu một doanh nghiệp cá nhân, bạn cần xác định ý tưởng kinh doanh, nghiên cứu thị trường, lập kế hoạch kinh doanh chi tiết, và đăng ký kinh doanh. Hãy chắc chắn rằng bạn có nguồn vốn đủ để duy trì hoạt động trong thời gian đầu. Việc chọn lựa một mô hình kinh doanh phù hợp, như kinh doanh online, cửa hàng vật lý, hay dịch vụ tự do, cũng rất quan trọng.

4.2. Kinh doanh cá nhân có những ưu điểm gì so với việc mở công ty lớn?

Kinh doanh cá nhân giúp bạn dễ dàng kiểm soát mọi hoạt động của doanh nghiệp, có sự linh hoạt trong việc ra quyết định và không cần phải chia sẻ lợi nhuận với bất kỳ ai. Ngoài ra, việc bắt đầu kinh doanh cá nhân thường ít phức tạp hơn về mặt pháp lý và tài chính so với việc thành lập một công ty lớn.

4.3. Doanh nghiệp cá nhân có thể phát triển lớn mạnh không?

Doanh nghiệp cá nhân có thể phát triển mạnh nếu bạn biết cách quản lý tài chính, nâng cao chất lượng sản phẩm/dịch vụ và duy trì mối quan hệ tốt với khách hàng. Tuy nhiên, để đạt được quy mô lớn, bạn cần phải cân nhắc việc mở rộng đội ngũ nhân sự và có thể cần thay đổi mô hình kinh doanh để phù hợp hơn với yêu cầu thị trường.

4.4. Những thách thức lớn khi kinh doanh cá nhân là gì?

Những thách thức lớn khi kinh doanh cá nhân bao gồm quản lý tài chính, đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp lớn và việc duy trì sự ổn định trong doanh thu. Bạn cũng có thể gặp khó khăn trong việc xây dựng một hệ thống khách hàng trung thành và cần phải đối mặt với rủi ro tài chính cá nhân khi kinh doanh gặp khó khăn.