Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội gồm những gì?

1. Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội gồm những gì?

Công dân có quyền tham gia vào quản lý nhà nước và đời sống xã hội thông qua nhiều hình thức như: quyền bình đẳng trước pháp luật; quyền bầu cử và ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp; quyền tham gia trưng cầu ý dân do Nhà nước tổ chức; quyền khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật; quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền hội họp, v.v. Việc thực hiện các quyền này phải tuân theo quy định của pháp luật.

Ví dụ: Người dân có thể gửi đơn tố cáo đến cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi tham nhũng; tích cực đi bầu cử để lựa chọn người đại diện xứng đáng vào các cơ quan quyền lực nhà nước; hoặc chủ động cập nhật thông tin về chính sách, pháp luật mới để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.

2. Quản lý nhà nước là gì? Nội dung quản lý nhà nước gồm những gì?

2.1. Quản lý nhà nước là gì?

Hiện nay trong Hiến pháp 2013 các văn bản pháp luật không có định nghĩa cụ thể cho quản lý nhà nước, tuy nhiên có thể tham khảo các nội dung sau để hiểu hơn về khái niệm quản lý nhà nước:

Theo từ điển luật học giải thích về quản lý nhà nước như sau:

"Quản lý nhà nước

Là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước thực hiện nhằm xác lập một trật tự ổn định, phát triển xã hội theo những mục tiêu mà tầng lớp cầm quyền theo đuổi.

Bao gồm toàn bộ hoạt động của cả bộ máy nhà nước từ lập pháp, hành pháp đến tư pháp vận hành như một thực thể thống nhất.

Chấp hành, điều hành, quản lý hành chính do cơ quan hành pháp thực hiện đảm bảo bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước."

2.2. Nội dung quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước, theo nghĩa hẹp, là hoạt động điều hành, hướng dẫn bằng pháp luật và quản lý hành chính do các cơ quan hành pháp thực hiện, dựa trên quyền lực cưỡng chế của nhà nước. Quá trình này diễn ra liên tục, từ việc xác định mục tiêu đến thu nhận kết quả, tạo thành một chu trình quản lý khép kín.

Chủ thể của quản lý nhà nước là cá nhân hoặc cơ quan có thẩm quyền, được phép nhân danh nhà nước để điều hành và áp dụng pháp luật như một công cụ quản lý. Đối tượng quản lý là toàn bộ cơ quan, tổ chức, cá nhân trong xã hội, thuộc mọi lĩnh vực hoạt động đời sống và trong phạm vi lãnh thổ quốc gia.

Khác với quản lý nội bộ của tổ chức hay cộng đồng tự quản, quản lý nhà nước mang tính bắt buộc và bao trùm. Tính điều chỉnh ở đây thể hiện qua việc nhà nước sử dụng hệ thống pháp luật để kiểm soát và điều hành xã hội.

3. Các nguyên tắc quản lý nhà nước mới nhất năm 2025

Hiện nay có 05 nguyên tắc quản lý nhà nước như sau:

• (1) Nguyên tắc tuân thủ pháp luật: Đây là nguyên tắc cơ bản của quản lý nhà nước. Theo nguyên tắc này, mọi hoạt động quản lý nhà nước đều phải được thực hiện trên cơ sở pháp luật. Các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức quản lý nhà nước có trách nhiệm tuân thủ các quy định của pháp luật trong hoạt động quản lý nhà nước.
• (2) Nguyên tắc thống nhất: Nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước phải được thực hiện thống nhất từ trung ương đến địa phương, bảo đảm sự chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước cấp trên đối với cơ quan nhà nước cấp dưới. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo cho hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện một cách đồng bộ, hiệu quả, tránh chồng chéo, mâu thuẫn.
• (3) Nguyên tắc chủ động, sáng tạo: Nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước phải được thực hiện một cách chủ động, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn và điều kiện cụ thể của từng địa phương, lĩnh vực. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo cho hoạt động quản lý nhà nước đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội.
• (4) Nguyên tắc công khai, minh bạch: Nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước phải được thực hiện một cách công khai, minh bạch, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo cho hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện một cách dân chủ, công bằng, minh bạch.
• (5) Nguyên tắc dân chủ: Nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước phải được thực hiện theo nguyên tắc dân chủ, bảo đảm sự tham gia của nhân dân vào quá trình quản lý nhà nước. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo cho hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện một cách phù hợp với ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân là gì?

Đó là quyền công dân được trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần xây dựng, giám sát và quản lý hoạt động của bộ máy nhà nước và đời sống xã hội theo quy định của pháp luật.

4.2. Công dân có thể thực hiện quyền tham gia quản lý nhà nước bằng những hình thức nào?

Công dân có thể thực hiện thông qua bầu cử, ứng cử, tham gia trưng cầu ý dân, khiếu nại, tố cáo, góp ý kiến xây dựng pháp luật, và các hoạt động giám sát xã hội.

4.3. Vì sao quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội lại quan trọng?

Vì nó thể hiện vai trò làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền, minh bạch và vì lợi ích chung.

4.4. Việc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân có ý nghĩa gì?

Giúp người dân chọn ra người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình trong cơ quan quyền lực nhà nước.