Quy định về thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự mới nhất 2025

1. Quy định về thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự mới nhất 2025

Thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự theo Điều 153 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 như sau:

• (1) Cơ quan điều tra quyết định khởi tố vụ án hình sự đối với tất cả vụ việc có dấu hiệu tội phạm, trừ những vụ việc do cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử đang thụ lý, giải quyết quy định tại (2), (3) và (4) mục này.
• (2) Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra ra quyết định khởi tố vụ án hình sự trong trường hợp quy định tại Điều 164 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 đối với cơ quan của Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư và các cơ quan khác.
• (3) Viện kiểm sát ra quyết định khởi tố vụ án hình sự trong trường hợp:
  • Viện kiểm sát hủy bỏ quyết định không khởi tố vụ án hình sự của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra;
  • Viện kiểm sát trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố;
  • Viện kiểm sát trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm hoặc theo yêu cầu khởi tố của Hội đồng xét xử.
• (4) Hội đồng xét xử ra quyết định khởi tố hoặc yêu cầu Viện kiểm sát khởi tố vụ án hình sự nếu qua việc xét xử tại phiên tòa mà phát hiện có việc bỏ lọt tội phạm.

2. Căn cứ khởi tố vụ án hình sự

Khởi tố vụ án hình sự có thể được hiểu là hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng xác định có sự việc phạm tội để tiến hành điều tra phát hiện tội phạm. Đây là một giai đoạn tố tụng độc lập, mở đầu các hoạt động điều tra.

Theo Điều 143 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác định dấu hiệu tội phạm dựa trên những căn cứ:

• Tố giác của cá nhân;
• Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân;
• Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng;
• Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước;
• Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm;
• Người phạm tội tự thú.

3. Căn cứ không khởi tố vụ án hình sự

Căn cứ không khởi tố vụ án hình sự theo Điều 157 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 như sau:

• Không có sự việc phạm tội;
• Hành vi không cấu thành tội phạm;
• Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự;
• Người mà hành vi phạm tội của họ đã có bản án hoặc quyết định đình chỉ vụ án có hiệu lực pháp luật;
• Đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự;
• Tội phạm đã được đại xá;
• Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết, trừ trường hợp cần tái thẩm đối với người khác;
• Tội phạm theo quy định pháp luật mà bị hại hoặc người đại diện của bị hại không yêu cầu khởi tố.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Người dân có thể yêu cầu khởi tố vụ án hình sự không?

Có. Người dân có thể tố giác tội phạm hoặc yêu cầu khởi tố bằng cách gửi đơn hoặc cung cấp thông tin cho cơ quan công an, viện kiểm sát hoặc tòa án. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xác minh và nếu có dấu hiệu tội phạm, sẽ tiến hành khởi tố vụ án.

4.2. Khởi tố vụ án khác gì với khởi tố bị can?

• Khởi tố vụ án là bước khởi đầu của quá trình tố tụng hình sự nhằm làm rõ hành vi phạm tội.

• Khởi tố bị can là việc xác định một người cụ thể có dấu hiệu phạm tội và bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

4.3. Có được rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự không?

Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt theo quy định tại Điều 155 và 157 BLTTHS, nếu tội phạm thuộc trường hợp chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại thì bị hại có thể rút yêu cầu, và vụ án có thể không được tiếp tục giải quyết. Tuy nhiên, nếu là tội phạm nghiêm trọng trở lên, thì không thể rút yêu cầu khởi tố.

4.4. Nếu bị oan do khởi tố sai, có được bồi thường không?

Có. Nếu một người bị khởi tố sai (không có hành vi phạm tội) và được đình chỉ điều tra, họ có quyền yêu cầu bồi thường theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.