Có được phép chuyển giao công nợ cho bên thứ ba không?

1. Có được phép chuyển giao công nợ cho bên thứ ba không?

• Theo quy định tại Điều 370 Bộ luật Dân sự 2015, việc chuyển giao nghĩa vụ được hiểu là: Một bên đang có nghĩa vụ (ví dụ như trả nợ) có thể chuyển giao nghĩa vụ đó cho người khác – gọi là người thế nghĩa vụ – nếu được bên có quyền (người cho vay hoặc chủ nợ) đồng ý. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nghĩa vụ không được phép chuyển giao, ví dụ như nghĩa vụ mang tính cá nhân (liên quan đến nhân thân) hoặc pháp luật có quy định cấm chuyển giao.
• Khi việc chuyển giao được chấp thuận, người nhận nghĩa vụ sẽ trở thành người có nghĩa vụ mới, tức là họ sẽ thay mặt người ban đầu để thực hiện các nghĩa vụ đã thỏa thuận – như thanh toán tiền nợ chẳng hạn.

Nói cách khác, việc chuyển giao công nợ cho bên thứ ba chỉ được thực hiện khi có sự đồng ý từ cả ba bên: bên chuyển giao (người nợ cũ), bên nhận nghĩa vụ (người thứ ba) và bên có quyền (chủ nợ). Sau khi thỏa thuận xong, người nhận nghĩa vụ sẽ có trách nhiệm thanh toán khoản nợ như đã cam kết.

2. Khi nào nghĩa vụ trả nợ chấm dứt?

Theo quy định tại Điều 372 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ trả nợ sẽ chấm dứt trong những trường hợp sau:

• Khi khoản nợ đã được thanh toán đầy đủ, nghĩa vụ được hoàn thành.

• Hai bên thỏa thuận chấm dứt nghĩa vụ, không còn ràng buộc nhau nữa.

• Bên có quyền (chủ nợ) chủ động miễn nghĩa vụ trả nợ cho bên còn nợ.

• Hai bên thống nhất thay nghĩa vụ ban đầu bằng một nghĩa vụ khác.

• Khoản nợ được bù trừ với nghĩa vụ khác giữa hai bên, không cần thanh toán bằng tiền.

• Khi bên có quyền và bên có nghĩa vụ trở thành một, nghĩa vụ tự nhiên mất đi (ví dụ hai công ty sáp nhập).

• Thời hiệu yêu cầu trả nợ đã hết, theo quy định của pháp luật.

• Người vay (là cá nhân) qua đời, hoặc pháp nhân (doanh nghiệp) chấm dứt tồn tại mà nghĩa vụ đó không được chuyển giao cho ai khác.

• Chủ nợ chết hoặc giải thể, và quyền yêu cầu nợ không thuộc về người thừa kế hay tổ chức kế thừa.

• Trong trường hợp khoản nợ liên quan đến vật đặc định (duy nhất) mà vật đó không còn, thì nghĩa vụ có thể chuyển thành nghĩa vụ khác hoặc chấm dứt.

• Ngoài ra, còn có các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

3. Công nợ có phải nợ công hay không?

Công nợ là một thuật ngữ thường dùng trong lĩnh vực doanh nghiệp, dùng để chỉ khoản tiền mà một cá nhân hoặc doanh nghiệp đang còn nợ do phát sinh từ giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ nhưng chưa thanh toán ngay tại thời điểm giao dịch. Thay vào đó, khoản tiền này sẽ được thanh toán vào kỳ sau – theo thỏa thuận giữa hai bên. Nói đơn giản, công nợ là “tiền chưa trả” phát sinh từ các giao dịch kinh doanh.

Trong khi đó, nợ công là khái niệm thuộc lĩnh vực tài chính nhà nước và được quy định cụ thể trong Luật Quản lý nợ công năm 2017. Nợ công bao gồm ba loại chính:

• Nợ Chính phủ: Là các khoản vay trong nước và quốc tế được ký kết hoặc phát hành dưới danh nghĩa Nhà nước hoặc Chính phủ.

• Nợ được Chính phủ bảo lãnh: Là khoản nợ do doanh nghiệp nhà nước hoặc ngân hàng chính sách vay, nhưng có sự bảo lãnh của Chính phủ.

• Nợ chính quyền địa phương: Là các khoản vay do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đứng tên thực hiện.

Từ hai khái niệm trên có thể thấy rõ: công nợ và nợ công là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Công nợ mang tính chất giao dịch giữa các cá nhân hoặc doanh nghiệp, trong khi nợ công là vấn đề liên quan đến tài chính quốc gia, do các cơ quan nhà nước thực hiện và chịu trách nhiệm.

4. Khi nào doanh nghiệp cần xác nhận công nợ?

Xác nhận công nợ là bước được thực hiện sau khi các bên đã đối chiếu số liệu liên quan đến các khoản nợ với nhau. Mục đích chính là để làm rõ tình hình tài chính giữa các bên khi có phát sinh giao dịch và các khoản nợ qua lại. Khi đó, các bên thường lập biên bản xác nhận công nợ nhằm thống nhất số liệu, đối trừ công nợ nếu có, và xác nhận số tiền còn phải thanh toán.

• Đối với doanh nghiệp, việc lập biên bản xác nhận công nợ thường do bộ phận kế toán thực hiện để kiểm tra xem các khoản phải thu, phải trả với khách hàng hoặc nhà cung cấp đã được thanh toán đúng theo hợp đồng hay chưa.
• Nói cách khác, khi cần làm rõ hoặc xác nhận lại chính xác số nợ giữa doanh nghiệp với đối tác, giữa hai bên liên quan, thì việc lập biên bản xác nhận công nợ sau quá trình đối chiếu là cần thiết để đảm bảo sự minh bạch và tránh phát sinh tranh chấp về sau.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1 Giấy xác nhận công nợ có bắt buộc không?

Không bắt buộc theo luật, nhưng đây là tài liệu rất quan trọng trong thực tế, nhất là khi đối chiếu công nợ định kỳ hoặc làm việc với kiểm toán, thuế, hoặc xử lý tranh chấp.

5.2 Khi nào cần lập giấy xác nhận công nợ?

Bạn nên lập giấy xác nhận công nợ trong các trường hợp:

• Cuối tháng/quý/năm để đối chiếu số liệu với đối tác;

• Trước khi tất toán công nợ;

• Khi có sự chênh lệch giữa hai bên về số dư công nợ;

• Khi cần làm rõ trách nhiệm thanh toán của bên nợ.

5.3 Giấy xác nhận công nợ có giá trị pháp lý không?

Có. Nếu được lập đúng quy trình, có đầy đủ chữ ký (và con dấu nếu là doanh nghiệp), giấy xác nhận công nợ có thể được dùng làm bằng chứng pháp lý trong trường hợp xảy ra tranh chấp.