Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 7 (Kết nối tri thức): Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939

1) Phong trào cách mạng trong những năm 1930-1931

♦ Nguyên nhân bùng nổ

- Việt Nam là thuộc địa của Pháp nên cũng chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929-1933).

- Mâu thuẫn trong xã hội ngày càng sâu sắc, nổi lên với hai mẫu thuẫn cơ bản là: mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ phong kiến.

- Đảng Cộng sản Việt Nam vừa ra đời đã kịp thời lãnh đạo cách mạng và đẩy mạnh cuộc đấu tranh trên phạm vi toàn quốc.

♦ Diễn biến chính

- Đầu năm 1930, một số cuộc đấu tranh của công nhân, nông dân và các tầng lớp lao động khác đã nổ ra với mục tiêu đòi cải thiện đời sống, đòi tăng lương, giảm giờ làm, giảm sưu thuế...

- Từ tháng 5/1930, phong trào phát triển mạnh mẽ trong phạm vi cả nước.

- Đến tháng 9 và tháng 10/1930, phong trào đạt đến đỉnh cao, quyết liệt nhất là ở Nghệ An và Hà Tĩnh. Những cuộc biểu tình của nông dân ở Nam Đàn, Thanh Chương, Diễn Châu, Nghi Lộc.... được sự hưởng ứng của công nhân Vinh-Bến Thuỷ đã làm bộ máy chính quyền của thực dân và phong kiến tay sai ở nhiều huyện bị tê liệt, ở một số thôn, xã bị tan rã.

- Chính quyền nhân dân được thành lập ở một số thôn, xã của Nghệ An, Hà Tĩnh dưới hình thức các xô viết. Chính quyền Xô viết đã ban hành và thực hiện các chính sách tiến bộ.

+ Về chính trị: ban bố các quyền tự do, dân chủ cho nhân dân;

+ Về kinh tế: chia ruộng đất công, bãi bỏ các thứ thuế vô lí, thực hiện giảm tô và xoá nợ cho dân nghèo;

+ Về văn hoá, xã hội tổ chức dời sống mới, mở các lớp dạy chữ Quốc ngữ, xoá bỏ các tệ nạn xã hội,...

- Hoảng sợ trước phong trào quần chúng, thực dân Pháp tiến hành khủng bố cực kì tàn bạo. Đầu năm 1931, thực dân Pháp tập trung lực lượng đàn áp, khủng bố phong trào. Nhiều tổ chức của Đảng bị phá vỡ, hàng vạn cán bộ, đảng viên, người yêu nước bị bắt giam. Phong trào cách mạng 1930-1931 tạm thời lắng xuống.

Tranh sơn dầu về phát triển Xô viết Nghệ - Tĩnh

♦ Ý nghĩa

- Khẳng định vai trò lãnh đạo cách mạng của Đảng.

- Khối liên minh công-nông được hình thành.

- Để lại nhiều bài học quý báu cho phong trào cách mạng sau này.

2. Phong trào cách mạng trong những năm 1936-1939

♦ Nguyên nhân

- Tình hình thế giới:

+ Tháng 7-1935, Đại hội VII của Quốc tế Cộng sản đã họp và chủ trương thành lập Mặt trận Nhân dân ở các nước nhằm tập hợp các lực lượng dân chủ chống chủ nghĩa phát xít và nguy cơ chiến tranh.

+ Ở Pháp, năm 1936, Mặt trận Nhân dân lên cầm quyền đã thi hành một số chính sách tiến bộ.

- Tình hình Việt Nam:

+ Cuối năm 1934-1935, các tổ chức Đảng và phong trào quần chúng dần được phục hồi.

+ Tháng 7-1936, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương đã ra nghị quyết:

▪ Xác định nhiệm vụ trước mắt là đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa, chống phát xít và nguy cơ chiến tranh, đòi tự do, dân sinh, dân chủ, cơm áo và hoà bình.

▪ Thành lập Mặt trận Nhân dân phản đế Đông Dương (sau đổi tên là Mặt trận Dân chủ Đông Dương).

♦ Diễn biến chính

- Phong trào Đông Dương đại hội:

+ Được tin Quốc hội Pháp cử phái đoàn sang điều tra tình hình Đông Dương, Đảng chủ trương phát động một phong trào đấu tranh công khai, rộng lớn của quần chúng nhằm thu thập nguyện vọng của họ, tiến tới triệu tập Đông Dương đại hội.

+ Đầu năm 1937, nhân dịp đón Gô-đa-phái viên của Chính phủ Pháp sang điều tra tình hình Đông Dương và Brê-vi-ê sang nhậm chức Toàn quyền Đông Dương, nhiều cuộc mít tinh, biểu tình, đưa “dân nguyện”,... đã diễn ra. Tiêu biểu là cuộc bãi công của công nhân xe lửa Trường Thi (7-1937), cuộc mít tinh của 2,5 vạn người tại khu Đấu Xảo (Hà Nội) nhân dịp ngày Quốc tế Lao động (1-5-1938),...

Cuộc mít tinh của 2,5 người diễn ra tại khu Đấu Xảo Hà Nội

- Phong trào đấu tranh nghị trường:

+ Đây là một hình thức đấu tranh mới trong thời kì này của Đảng Cộng sản Đông Dương với mục đích mở rộng lực lượng của Mặt trận Dân chủ và vạch trần chính sách phản động của chính quyền thực dân và tay sai, bênh vực nhân dân lao động.

+ Trong cuộc bầu cử vào Viện Dân biểu Trung Kì (1937), Viện Dân biểu Bắc Kì (1938), Hội dồng Quản hạt Nam Kì (1939), Đảng vận dộng dưa người của Mặt trận Dân chủ Đông Dương ra ứng cử.

- Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí:

+ Nhiều tờ báo đã được xuất bản công khai như: Tiền phong, Dân chủng, Lao động,...

+ Một số sách giới thiệu chủ nghĩa Mác-Lê-nin và chính sách của Đảng cũng được lưu hành rộng rãi như cuốn Vấn đề dân cày của Qua Ninh (Trường Chinh) và Vân Đình (Võ Nguyên Giáp),...

- Cuối năm 1938, phong trào đấu tranh công khai bị thu hẹp dần và chấm dứt khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ (tháng 9/1939).

♦ Ý nghĩa

- Phong trào dân chủ 1936-1939 là phong trào quần chúng rộng lớn, có tổ chức, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, đã buộc chính quyền thực dân phải nhượng bộ một số yêu sách cụ thể về dân sinh, dân chủ.

- Là cuộc diễn tập cho Cách mạng tháng Tám năm 1945.

- Đảng tích luỹ được nhiều bài học kinh nghiệm trong lãnh đạo, tổ chức đấu tranh,...

Trắc nghiệm: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Hai khẩu hiệu thể hiện rõ mục tiêu của phong trào cách mạng 1930 – 1931 ở Việt Nam là

A. “Chống phát xít” và “Chống chiến tranh”.

B. “Tự do dân chủ” và “Cơm áo hoà bình”.

C. “Tăng lương giảm giờ làm” và “Chống Phát xít”

D. “Đả đảo đế quốc” và “Đả đảo phong kiến”.

Câu 2. Trong phong trào dân chủ 1936 - 1939, Đảng phát động phong trào Đông Dương đại hội với mục đích nào sau đây?

A. Đón tiếp phái viên Chính phủ Pháp.

B. Tổ chức đấu tranh nghị trường.

C. Thu thập nguyện vọng của nhân dân.

D. Đấu tranh đòi ban hành Hiến pháp mới.

Câu 3. Phong trào cách mạng 1936 - 1939 ở Việt Nam là cuộc vận động dân chủ nhưng có mang tính chất dân tộc vì

A. đoàn kết với nhân dân thế giới đấu tranh chống phát xít.

B. đã hướng đến một bộ phận nguy hiểm của kẻ thù dân tộc.

C. có hình thức đấu tranh đa dạng, phong phú, quyết liệt.

D. đã buộc Pháp phải ban hành các quyền dân sinh, dân tộc, tự quyết.

Câu 4. Điểm khác biệt cơ bản trong chủ trương tập hợp lực lượng cách mạng của Đảng những năm 1936 - 1939 so với phong trào cách mạng 1930 – 1931 là

A. đoàn kết giữa ba nước Đông Dương.

B. đoàn kết với vô sản thế giới.

C. thành lập mặt trận thống nhất.

D. hình thành khối liên minh công - nông.

Câu 5. Nội dung nào là đặc điểm của phong trào cách mạng Việt Nam từ tháng 5 năm 1930 đến tháng 8 năm 1930 là gì?

A. Phát triển rộng khắp thành cao trào.

B. Bắt đầu xuất hiện các cuộc đấu tranh.

C. Thất bại do sự đàn áp của Pháp.

D. Phát triển quyết liệt lên tới đỉnh cao.

Câu 6. Phong trào cách mạng Việt Nam từ tháng 9 năm 1930 đến tháng 1 năm 1931 có đặc điểm nổi bật nào sau đây?

A. Tạm thời lắng xuống và thất bại.

B. Bắt đầu phát triển, quy mô nhỏ.

C. Phát triển lên tới đỉnh cao.

D. Phát triển rộng khắp thành cao trào.

Câu 7. Nghệ An, Hà Tĩnh là nơi có phong trào cách mạng phát triển mạnh nhất trong những năm 1930 - 1931 chủ yếu vì

A. có truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm.

B. có đội ngũ cán bộ Đảng viên sớm trưởng thành.

C. sớm có chính quyền lãnh đạo cách mạng.

D. có số lượng công nhân đông nhất cả nước.

Câu 8. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 7 năm 1936 đã chủ trương thành lập mặt trận nào sau đây?

A. Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh.

B. Mặt trận Nhân dân phản đế Đông Dương.

C. Mặt trận Dân tộc phản đế Đông Dương.

D. Mặt trận Dân chủ Đông Dương.

Câu 9. Phong trào cách mạng 1936 – 1939 ở Đông Dương không xuất hiện hình thức đấu tranh nào sau đây?

A. Khởi nghĩa từng phần.

B. Bãi công, bãi thị.

C. Đưa dân nguyện.

D. Mít tinh, biểu tình.

Câu 10. Sự kiện nào đánh dấu sự phục hồi lực lượng lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Đông Dương giai đoạn 1932 - 1935?

A. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (11/1939).

B. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941).

C. Đại hội đại biểu lần thứ nhất của Đảng (3/1935).

D. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (7/1936).

Câu 11. Trong thời kì tồn tại, chính quyền Xô viết Nghệ - Tĩnh (1930 – 1931) không thực hiện chính sách kinh tế nào sau đây?

A. Xóa nợ cho người nghèo.

B. Ban hành thuế nông nghiệp.

C. Bãi bỏ các thứ thuế vô lí.

D. Thực hiện giảm tô.

Câu 12. Việt Nam chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929 - 1933) vì

A. Việt Nam là thị trường tiêu thụ hàng hóa của tư bản Pháp.

B. đời sống nhân dân khó khăn, sức mua hàng hóa chậm.

C. Việt Nam là thuộc địa Pháp, phụ thuộc vào kinh tế Pháp.

D. kinh tế Việt Nam phát triển theo hướng tư bản chủ nghĩa.

Câu 13. Nhận xét nào sau đây không đúng về phong trào cách mạng 1930 - 1931 ở Việt Nam?

A. Phong trào cách mạng diễn ra trên quy mô rộng lớn, có tính quyết liệt.

B. Phong trào có sự tham gia của nhiều giai cấp, có tính thống nhất cao.

C. Phong trào đã hiện thực hóa Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.

D. Phong trào cách mạng mang tính triệt để, chống đế quốc, phong kiến.

Câu 14. Đến tháng 3/1938, Mặt trận thống nhất Nhân dân phản đế Đông Dương được đổi tên thành

A. Mặt trận Liên hiệp quốc dân Việt Nam.

B. Mặt trận thống nhất Dân chủ Đông Dương.

C. Mặt trận Dân tộc phản đế Đông Dương.

D. Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh.

Câu 15. Chính quyền Xô Viết Nghệ An - Hà Tĩnh (1930 - 1931) đã thực hiện chính sách kinh tế nào sau đây?

A. Tịch thu ruộng đất của địa chủ phong kiến chia cho nông dân.

B. Tiến hành cải cách ruộng đất theo nguyên tắc công bằng.

C. Chia ruộng đất công, ruộng đất vắng chủ cho dân cày nghèo.

D. Ban hành thuế ruộng, thành lập các tổ đội hỗ trợ sản xuất.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Đọc đoạn tư liệu sau:

“Cuộc đấu tranh của nhân dân Nghệ An vẫn tiếp tục diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Gây tiếng vang nhất lúc bấy giờ là cuộc biểu tình của nhân dân Hưng Nguyên ngày 12/9/1930 được coi là đinh điểm của cao trào cách mạng.

Sáng 12/9, một cuộc biểu tình lớn thu hút khoảng 8 vạn nông dân thuộc ba tổng Phù Long, Thông Lạng (Hưng Nguyên) và Nam Kim (Nam Đàn) có trang bị gậy gộc, dây thừng, giương cao cờ đỏ búa liềm, xếp hàng dài đến 4 cây số, định tiến về Vinh - Bến Thủy để kết hợp với phong trào công nhân ở đây. Trong cuộc biểu tình này, Tổng công hội đỏ đã cung cấp 300 công nhân Bến Thủy tham gia lãnh đạo chiến đấu”

(Tạ Thị Thúy, Lịch sử Việt Nam, Tập 9, Từ 1930 đến 1945, Nxb Khoa học Xã hội, tr.233-234)

a. Nội dung đoạn tư liệu trên phản ánh cuộc đấu tranh ở giai đoạn quyết liệt đỉnh cao của phong trong cách mạng 1930-1931.

b. Cuộc đấu tranh của nhân dân Hưng Nguyên ngay từ đầu đã mang tính bạo lực, quyết liệt.

c. Cuộc đấu tranh của nhân dân huyện Hưng Nguyên có giương cao cờ đỏ búa liềm.

d. Ngày 12/9, công nhân Vinh - Bến Thủy đấu tranh mạnh mẽ, sau đó lôi cuốn nhân dân Hưng Nguyên hưởng ứng.

Xem thêm các bài lý thuyết Lịch sử 9 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết tại:

Lý thuyết Bài 8: Cách mạng tháng Tám năm 1945

Lý thuyết Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989)

Lý thuyết Bài 10: Liên Xô và Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991

Lý thuyết Bài 11: Nước Mỹ và Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

Lý thuyết Bài 12: Khu vực Mỹ La-tinh và châu Á từ năm 1945 đến năm 1991

Xem thêm tài liệu Lịc sử lớp 9:

Giải Lịch sử 9 Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939

Giáo án Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939 lớp 9

Giáo án điện tử Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939 lớp 9