Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 5 (Kết nối tri thức): Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 5: Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930

1. Hoạt động yêu nước của người Việt Nam ở nước ngoài

- Tại Trung Quốc: tổ chức Tâm tâm xã được thành lập (1923) ở Quảng Châu, chủ trương “khôi phục quyền làm người của người Việt Nam” và có hoạt động gây tiếng vang là mưu sát Toàn quyền Đông Dương Méc-lanh tại Sa Diện (Quảng Châu, 1924).

Tranh minh họa về vụ ám sát toàn quyền Đông Dương Méc-Lanh của Phạm Hồng Thái

- Tại Pháp: Phan Châu Trinh và một số người Việt Nam sáng lập Hội những người yêu nước Việt Nam tại Pháp (1919), viết nhiều tác phẩm lên án chế độ quân chủ trong nước và thể hiện tinh thần dân tộc,...

2. Phong trào của giai cấp tư sản và tầng lớp tiểu tư sản ở trong nước

♦ Phong trào đấu tranh của giai cấp tư sản

- Giai cấp tư sản và bộ phận đại địa chủ Việt Nam đã đấu tranh chống lại sự cạnh tranh, chèn ép của tư sản Hoa kiều và tư sản Pháp, đồng thời yêu cầu chính quyền thuộc địa trao cho một số quyền tự do, dân chủ, được tham gia vào bộ máy chính quyền,...

- Các phong trào dấu tranh tiêu biểu gồm:

+ Tẩy chay tư sản Hoa kiều, vận động người Việt Nam dùng hàng Việt Nam ở Sài Gòn, Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định,... (1919);

+ Chống độc quyền cảng Sài Gòn của tư sản Pháp (1923),

- Một số tư sản và đại địa chủ đã thành lập Đảng Lập hiến tại Sài Gòn (1923), lập một số tờ báo để làm công cụ tuyên truyền và đòi quyền lợi cho mình như: Thực nghiệp dân báo, Diễn đàn bản xứ, Tiếng vang An Nam,...

♦ Phong trào đấu tranh của tầng lớp tiểu tư sản

- Tầng lớp tiểu tư sản ngày càng trưởng thành và tích cực tham gia vào phong trào yêu nước. Các hoạt động của họ đã góp phần tuyên truyền tư tưởng dân tộc, dân chủ, thức tỉnh và cổ vũ tinh thần yêu nước.

- Hoạt động đấu tranh tiêu biểu:

+ Thành lập các các nhà xuất bản tiến bộ, như: Cường học thư xã, Quan hải tùng thư, Nam Đồng thư xã...;

+ Ra báo bằng tiếng Pháp và tiếng Việt, như: Chuông rạn, An Nam trẻ….

+ Một số tổ chức chính trị sơ khai đã ra đời làm nòng cốt trong phong trào yêu nước, như: Thanh niên cao vọng Đảng, Việt Nam nghĩa đoàn, Hội Phục Việt, Đảng Thanh niên,..

+ Tham gia các phong trào đấu tranh, như: đòi nhà cầm quyền Pháp thả Phan Bội Châu (1925), Nguyễn An Ninh (1926), tổ chức đám tang và lễ truy điệu Phan Châu Trinh (1926),...

3. Phong trào của giai cấp công nhân

♦ Giai đoạn 1919 - 1925

- Các cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân Việt Nam diễn ra sôi nổi với mục đích chủ yếu là bãi công đòi tăng lương, giảm giờ làm...

- Bên cạnh các hoạt động bỏ trốn, phá bỏ giao kèo, công nhân đã bắt đầu sử dụng hình thức đấu tranh bãi công.

♦ Giai đoạn 1925-1930

- Tháng 8/1925, cuộc bãi công của công nhân Ba Son (Sài Gòn) đã nổ ra và giành thắng lợi, đánh dấu bước chuyển của phong trào công nhân Việt Nam từ giai đoạn đấu tranh "tự phát" sang "tự giác".

- Từ năm 1926, các cuộc đấu tranh có tổ chức của công nhân diễn ra liên tục từ Bắc tới Nam và bước đầu thể hiện sự liên kết với nhiều ngành, nhiều địa phương. Đặc biệt, bên cạnh mục tiêu kinh tế, công nhân còn đấu tranh nhằm mục tiêu chính trị rõ ràng hơn. Giai cấp công nhân dần trở thành lực lượng chính trị độc lập.

- Một số cuộc đấu tranh lớn như: bãi công ở mỏ than Mạo Khê (Quảng Ninh), nhà máy xe lửa Trường Thi (Vinh), nhà máy sửa chữa ô tô A-vi-a (Hà Nội), đồn điền cao su Phú Riềng (Bình Phước),…

4. Sự ra đời của các tổ chức yêu nước cách mạng

- Tháng 6/1925, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên được Nguyễn Ái Quốc thành lập tại Quảng Châu (Trung Quốc) trên cơ sở lựa chọn các thanh niên ưu tú đang hoạt động ở Trung Quốc (tổ chức Tâm tâm xã) và từ trong nước sang.

Nguyễn Ái Quốc mở các lớp học ở Quảng Châu (Trung Quốc) – tranh minh họa

- Tân Việt Cách mạng Đảng có tiền thân là Hội Phục Việt (ra đời trong phong trào dân tộc dân chủ đầu những năm 20 của thế kỉ XX). Tháng 7/1928, Hội Phục Việt đổi tên thành Tân Việt Cách mạng đảng.

- Việt Nam Quốc dân Đảng được thành lập vào tháng 12-1927 trên cơ sở hạt nhân là một số thành viên của Nam Đồng thư xã như: Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính....

Trắc nghiệm: Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Cuộc bãi công của công nhân Ba Son (8/1925) đã đánh dấu bước tiến mới của phong trào công nhân Việt Nam vì

A. đã vận dụng triệt để chủ nghĩa Mác - Lê-nin.

B. bước đầu đấu tranh có tổ chức và mục đích chính trị.

C. đã trở thành lực lượng lãnh đạo cách mạng.

D. đã hoàn toàn chuyển sang đấu tranh tự phát.

Câu 2. Sự kiện quốc tế nào sau đây ảnh hưởng tích cực đến cách mạng Việt Nam sau Chiến tranh thế giới nhất?

A. Chủ nghĩa thực dân bước vào thời kì suy yếu nghiêm trọng.

B. Những tổn thất lớn của Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ nhất.

C. Sự thành công của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917.

D. Chủ nghĩa xã hội phát triển mạnh mẽ, trở thành hệ thống thế giới.

Câu 3. Cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân Việt Nam những năm đầu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất mang tính chất nào sau đây?

A. Triệt để.

B. Tự giác.

C. Tự phát.

D. Cải lương.

Câu 4. Chương trình, Điều lệ của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã khẳng định mục đích của tổ chức là

A. làm cách mạng dân tộc và cách mạng thế giới để đi tới xã hội cộng sản.

B. tiến hành cách mạng cho thật triệt để, tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội.

C. tiến hành cách mạng tư sản dân quyền, bỏ qua thời kỳ tư bản chủ nghĩa.

D. chống Pháp giành độc lập dân tộc, thành lập nền quân chủ lập hiến.

Câu 5. Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến tổ chức cách mạng nào?

A. Đảng Lập hiến.

B. Việt Nam Quốc dân đảng.

C. Tân Việt Cách mạng đảng.

D. Tâm tâm xã.

Câu 6. Sự bùng nổ của cuộc khởi nghĩa Yên Bái (9/2/1930) xuất phát từ nguyên nhân trực tiếp nào sau đây?

A. Những thành công của phong trào Xô viết Nghệ - Tĩnh.

B. Những tác động mạnh mẽ trong sự ra đời của Đảng Cộng sản.

C. Những di chứng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933.

D. Thực dân Pháp khủng bố sau vụ ám sát trùm mộ phu Ba-danh.

Câu 7. Sự kiện nào sau đây đánh dấu giai cấp công nhân Việt Nam bước đầu đi vào đấu tranh tự giác?

A. Cuộc bãi công của công nhân nhà máy sợi Nam Định.

B. Cuộc bãi công của thợ nhuộm Sài Gòn - Chợ Lớn.

C. Sự ra đời của Công hội ở Sài Gòn - Chợ Lớn.

D. Cuộc bãi công của công nhân thợ máy xưởng Ba Son.

Câu 8. Trong quá trình đấu tranh (1919-1925), giai cấp tư sản Việt Nam không lập tờ báo nào sau đây?

A. Thực nghiệp dân báo.

B. An Nam trẻ.

C. Tiếng vang An Nam.

D. Diễn đàn bản xứ.

Câu 9. Cuộc đấu tranh của công nhân Ba Son thể hiện tình đoàn kết quốc tế với phong trào đấu tranh của nhân dân ở quốc gia nào?

A. Nhật Bản.

B. Hàn Quốc.

C. Trung Quốc.

D. Thái Lan.

Câu 10. Nội dung nào sau đây phản ánh điểm khác nhau căn bản trong hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên với Việt Nam Quốc dân Đảng?

A. Tăng cường tổ chức quần chúng đấu tranh vũ trang.

B. Chuẩn bị những tiền đề cho sự ra đời của Đảng vô sản.

C. Thường xuyên tiến hành những vụ ám sát cá nhân.

D. Tập trung phát triển lực lượng cách mạng ở Bắc Kì.

Câu 11. Phong trào công nhân Việt Nam sau Chiến tranh thế giới thứ nhất sử dụng hình thức đấu tranh chủ yếu nào sau đây?

A. Lập hội.

B. Bãi công.

C. Mít tinh.

D. Biểu tình.

Câu 12. Năm 1920, giai cấp công nhân Việt Nam đã thành lập tổ chức nào sau đây?

A. Đảng Thanh niên.

B. Đội tự vệ đỏ.

C. Công hội.

D. Hội Phục việt.

Câu 13. Tháng 2 năm 1930, Việt Nam Quốc dân đảng phát động cuộc khởi nghĩa trong bối cảnh nào?

A. Pháp nới lỏng một số quyền tự do dân chủ ở Đông Dương.

B. Binh lính người Việt trong quân đội Pháp đã sẵn sàng khởi nghĩa.

C. Hệ thống tổ chức của Đảng chưa xây dựng và củng cố lại.

D. Những người lãnh đạo đã chuẩn bị chu đáo cuộc khởi nghĩa.

Câu 14. Các cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản Việt Nam trong phong trào dân tộc, dân chủ công khai (1919 - 1925) nhằm mục tiêu chủ yếu nào sau đây?

A. Đòi tự do tín ngưỡng.

B. Đòi độc lập dân tộc.

C. Đòi quyền lợi chính trị.

D. Đòi quyền lợi kinh tế.

Câu 15. Tổ chức cách mạng nào ở Việt Nam trong những năm 20 của thế kỉ XX chú trọng kết nạp binh lính Việt Nam trong quân đội Pháp?

A. Tân Việt Cách mạng đảng.

B. Đông Dương Cộng sản đảng.

C. Việt Nam Quốc dân đảng.

D. Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Đọc đoạn tư liệu sau

“Những năm 1927 - 1930 có phong trào cách mạng quốc gia tư sản gắn liền với sự ra đời và hoạt động của Việt Nam Quốc dân Đảng (25/12/1927). Cội nguồn Đảng này là Nam Đồng thư xã, lãnh tụ là Nguyễn Thái Học, Phạm Tuấn Tài, Nguyễn Khắc Nhu, Phó Đức Chính. Đây là tổ chức chính trị tiêu biểu nhất của khuynh hướng tư sản ở Việt Nam, tập hợp các thành phần tư sản, tiểu tư sản, địa chủ và cả hạ sĩ quan Việt Nam trong quân đội Pháp. Về tư tưởng, Đảng mô phỏng theo chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn (ở Trung Quốc). Về chính trị, Đảng chủ trương đánh đuổi đế quốc, xoá bỏ chế độ vua quan, thành lập dân quyền, nhưng chưa bao giờ có một đường lỗi chính trị cụ thể, rõ ràng. Về tổ chức, Đảng chủ trương xây dựng các cấp từ trung ương đến cơ sở, nhưng cũng chưa bao giờ có một hệ thống tổ chức thống nhất”.

(Ngô Đăng Tri, Tiến trình lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (1930-2016), Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội, 2016, tr.20)

a. Sau năm 1925, phong trào đấu tranh của giai cấp tư sản Việt Nam gắn liền với hoạt động của Việt Nam Quốc dân Đảng.

b. Việt Nam Quốc dân đảng chủ trương tập hợp tất cả các giai cấp trong xã hội tham gia đấu tranh chống Pháp.

c. Việt Nam Quốc dân đảng chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa Tam dân của Tông Trung Sơn.

d. Việt Nam Quốc dân đảng đã xây dựng hệ thống tổ chức hoàn thiện từ trung ương tới cơ sở.

Xem thêm các bài lý thuyết Lịch sử 9 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết tại:

Lý thuyết Bài 6: Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc và sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Lý thuyết Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939

Lý thuyết Bài 8: Cách mạng tháng Tám năm 1945

Lý thuyết Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989)

Lý thuyết Bài 10: Liên Xô và Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991

Xem thêm tài liệu Lịch sử lớp 9:

Giải Lịch sử 9 Bài 5: Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930

Giáo án Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930 lớp 9

Giáo án điện tử Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930 lớp 9