Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 2 (Kết nối tri thức): Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

Lý thuyết Lịch sử 9 Bài 2: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

1. Phong trào cách mạng (1918-1923) và sự thành lập Quốc tế Cộng sản (1919)

a) Phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu

- Do hậu quả nặng nề của Chiến tranh thế giới thứ nhất và tác động của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, vào những năm 1918-1923, một phong trào cách mạng đã bùng nổ ở hầu khắp các nước tư bản châu Âu.

+ Ở Đức:

▪ Ngày 9/11/1918, công nhân và các tầng lớp nhân dân ở Béc-lin nổi dậy đấu tranh, lật đổ chế độ quân chủ. Tuy nhiên, sau đó, chính quyền rơi vào tay giai cấp tư sản.

▪ Tháng 12-1918, Đảng Cộng sản Đức được thành lập.

▪ Trong những năm 1919-1923, phong trào cách mạng chống lại giai cấp tư sản vẫn tiếp diễn nhưng thất bại.

+ Phong trào cách mạng cũng phát triển mạnh ở các nước châu Âu như: Hung-ga-ri, Anh, Pháp,...

▪ Ở Anh, từ năm 1919 đến năm 1921, đã có tới 6,5 triệu người bãi công.

▪ Ở Pháp, phong trào bãi công của công nhân chuyển thành cao trào cách mạng, với cuộc tổng bãi công lớn nhất nổ ra nhân ngày Quốc tế Lao động (1-5-1920) lôi cuốn hơn 1 triệu người tham gia.

- Qua phong trào, nhiều Đảng Cộng sản được thành lập như: Đảng Cộng sản Hung-ga-ri (1918), Đảng Cộng sản Pháp (1920), Đảng Cộng sản Anh (1920), Đảng Cộng sản Ita-li-a (1921),...

b) Sự thành lập Quốc tế Cộng sản

- Sự ra đời:

+ Sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đã đặt ra yêu cầu cần phải có một tổ chức quốc tế để lãnh đạo.

+ Những hoạt động tích cực của V. I. Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích Nga.

=> Tháng 3/ 1919, Quốc tế Cộng sản (còn gọi là Quốc tế thứ ba) được thành lập ở Mát-xcơ-va.

- Hoạt động chính: Trong thời gian tồn tại (1919-1943), Quốc tế Cộng sản đã tiến hành 7 kì đại hội, để ra đường lối cho từng thời kì phát triển của cách mạng thế giới, trở thành tổ chức quốc tế của giai cấp công nhân và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.

- Năm 1943, do sự thay đổi của tình hình thế giới, Quốc tế Cộng sản tuyên bố tự giải tán.

2. Cuộc đại suy thoái kinh tế (1929-1933) và sự hình thành chủ nghĩa phát xít

a) Cuộc đại suy thoái kinh tế (1929-1933)

- Nguyên nhân của đại suy thoái kinh tế: Trong những năm 1924-1929, kinh tế ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ, sản xuất tăng lên nhanh chóng. Nhưng do sản xuất ồ ạt, nhu cầu và sức mua của thị trưởng không có sự tăng lên tương ứng, làm cho hàng hoá trở nên ế thừa và dẫn tới suy thoái trong sản xuất.

Người đàn ông treo biển bán chiếc ô tổ của mình “Chỉ 100 USD là bạn mua được chiếc xe này. Tôi cần tiền mặt. Tôi đã mất hết trên thị trường chứng khoán”

- Biểu hiện:

+ Tháng 10/1929, cuộc đại suy thoái kinh tế bùng nổ ở Mỹ, sau đó lan rộng ra toàn thế giới tư bản chủ nghĩa, diễn ra trên tất cả các lĩnh vực (tài chính, công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp…).

+ Khủng hoảng kéo dài gần 4 năm, trầm trọng nhất là năm 1932.

b) Sự hình thành chủ nghĩa phát xít

- Để thoát khỏi đại suy thoái kinh tế (1929 - 1933), các nước tư bản đã có nhiều cách ứng phó khác nhau:

+ Các nước Anh, Pháp,... có nhiều thuộc địa, vốn và thị trường nên tiến hành những cuộc cải cách kinh tế-xã hội.

+ Các nước Đức, I-ta-li-a, không có hoặc có ít thuộc địa nên ngày càng thiếu vốn, thiếu nguyên liệu, thị trường, đã đi theo con đường phát xít hoá, thiết lập chế độ độc tài, phát động chiến tranh để phân chia lại thế giới.

Chủ nghĩa phát xít lên nắm quyền ở Đức

=> Sự xuất hiện và lên cầm quyền của lực lượng phát xít ở các quốc gia như: Đức, Italia, Nhật Bản,… đã đặt thế giới trong tình trạng căng thẳng, nguy cơ chiến tranh thế giới đang đến gần.

3. Nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới

♦ Tình hình chính trị

- Về đối nội:

+ Trong những năm 20 của thế kỉ XX, Đảng Cộng hoà liên tục nắm chính quyền, đề cao sự phồn vinh của nền kinh tế, ngăn chặn các cuộc đấu tranh của công nhận, đàn áp những người có tư tưởng tiến bộ…

+ Năm 1930, Đảng Dân chủ giành thắng lợi trong cuộc bỏ phiếu bầu Quốc hội Mỹ.

- Về đối ngoại:

+ Trong những năm 20 của thế kỉ XX, giới cầm quyền Mỹ theo đuổi lập trường chống Liên Xô, tiếp tục thực hiện học thuyết Mơn-rô (châu Mỹ của người châu Mỹ) để bành trướng, thậm chí can thiệp về quân sự khi cần thiết đối với khu vực Mỹ La-tinh.

+ Từ năm 1933, Chính phủ của Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô, thực hiện chính sách “láng giềng thân thiện” đối với các nước Mỹ La-tinh.

Chân dung Tổng thống Ru-dơ-ven

♦ Sự phát triển kinh tế

- Trong những năm 20 của thế kỉ XX, kinh tế Mỹ bước vào thời kì phát triển “hoàng kim”:

- Tháng 10/1929, cuộc đại suy thoái kinh tế bùng nổ ở Mỹ, bắt đầu từ lĩnh vực tài chính, rồi nhanh chóng lan ra các lĩnh vực khác, khiến nền kinh tế-tài chính Mỹ sa sút.

- Để đưa nước Mỹ thoát ra khỏi cuộc đại suy thoái, Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã thực hiện Chính sách mới, với các biện pháp nhằm: giải quyết nạn thất nghiệp, phục hồi sự phát triển của các ngành kinh tế-tài chính, cải tổ hệ thống ngân hàng, tạo thêm nhiều việc làm mới và ổn định tình hình xã hội.

- Chính sách mới đã cứu nguy cho chủ nghĩa tư bản Mỹ, góp phần làm cho nước Mỹ duy trì được chế độ dân chủ tư sản, tình hình chính trị, xã hội dần dần được ổn định.

Trắc nghiệm: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

Câu 1. Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933 không diễn ra trên lĩnh vực nào sau đây?

A. Nông nghiệp.

B. Công nghiệp.

C. Tài chính.

D. Công nghệ.

Câu 2. Đại hội lần thứ VII năm 1935 của Quốc tế Cộng sản xác định kẻ thù nguy hiểm trực tiếp trước mắt của cách mạng thế giới là

A. chủ nghĩa phát xít.

B. chủ nghĩa thực dân.

C. chủ nghĩa đế quốc.

D. chủ nghĩa tư bản.

Câu 3. Năm 1933, Tổng thống Mỹ Ph. Rudơven đã thực hiện Chính sách mới nhằm mục đích nào sau đây?

A. Phục hồi sự phát triển của các ngành kinh tế-tài chính.

B. Ngăn chặn ảnh hưởng của khủng hoảng trên phạm vi thế giới.

C. Tạo thêm nhiều việc làm để thu hẹp chênh lệch giàu nghèo.

D. Cải tổ hệ thống ngân hàng theo hướng tinh gọn, hiệu quả.

Câu 4. Trong những năm 30 của thế kỉ XX, Mỹ đã trở thành

A. trung tâm công nghiệp, thương mại và tài chính quốc tế.

B. quốc gia có tỷ lệ công nhân thất nghiệp ít nhất thế giới.

C. trung tâm điều phối các nỗ lực quốc tế vì hòa bình, ổn định.

D. nước có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất thế giới.

Câu 5. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng tác động của Chính sách mới ở Mỹ?

A. Tạo thêm việc làm, nâng cao phúc lợi và đời sống của dân nghèo.

B. Xóa bỏ được tình trạng phân biệt chủng tộc khắc nghiệt ở Mỹ.

C. Góp phần làm cho nước Mỹ duy trì được chế độ dân chủ tư sản.

D. Ngăn chặn quá trình phát xít hóa bộ máy chính quyền của tư sản.

Câu 6. Quốc tế Cộng sản không thành lập các tổ chức quần chúng nào sau đây?

A. Tri thức.

B. Phụ nữ.

C. Nông dân.

D. Thanh niên.

Câu 7. Nhân tố nào sau đây chứng tỏ phong trào cách mạng ở châu Âu (1918-1923) chịu tác động của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917?

A. Chính quyền Xô viết được xây dựng thành công ở các nước.

B. Một số nước thành công đi theo con đường xã hội chủ nghĩa.

C. Đảng Cộng sản được thành lập ở nhiều quốc gia châu Âu.

D. Nước Nga trở thành căn cứ địa của các nước Tây Âu.

Câu 8. Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933 đã

A. đưa tới sự ra đời của Mặt trận nhân dân ở các nước.

B. nâng cao đời sống vật chất của giai cấp công nhân.

C. chấm dứt thời kỳ ổn định của chủ nghĩa tư bản.

D. phá vỡ hệ thống thỏa hiệp Vécxai - Oasinhtơn.

Câu 9. Quốc tế Cộng sản được thành lập năm 1919 nhằm mục đích cơ bản nào sau đây?

A. Bảo vệ Liên Xô khỏi tình trạng bao vây, cấm vận của các nước tư bản.

B. Lãnh đạo giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.

C. Tìm ra con đường cứu nước cho các nước thuộc địa trên thế giới.

D. Chống lại trật tự Vecsai - Oasinhtơn của các nước tư bản châu Âu.

Câu 10. Nội dung nào sau đây là bối cảnh của phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu (1918-1923)

A. Chủ nghĩa phát xít xuất hiện và ráo riết chuẩn bị chiến tranh.

B. Đảng Cộng sản đã nắm quyền lãnh đạo các quốc gia châu Âu.

C. Nhiều quốc gia châu Âu bước vào giai đoạn suy yếu ngắn.

D. Mâu thuẫn gay gắt giữa chủ nghĩa đế quốc với chủ nghĩa phát xít.

Câu 11. Ngày 9/11/1918, công nhân và các tầng lớp nhân dân ở Béclin nổi dậy đấu tranh nhằm

A. chống lại chính quyền phát xít.

B. lật đổ chế độ quân chủ.

C. thành lập mặt trận nhân dân.

D. chấm dứt chiến tranh thế giới.

Câu 12. Nội dung nào sau phản ánh đúng chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Liên Xô từ năm 1918 đến năm 1939?

A. Bao vây kinh tế, cô lập chính trị Liên Xô trong thời gian dài.

B. Công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao với Liên Xô.

C. Có sự điều chỉnh chính sách cho phù hợp với tình hình.

D. Kiên trì theo đuổi lập đối đầu căng thẳng với Liên Xô.

Câu 13. Nội dung nào sau đây không phải là ý nghĩa của phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu (1918-1923)?

A. Buộc các nước Tây Âu phải thay đổi các chính sách cai trị thuộc địa.

B. Góp phần làm rõ bộ mặt tàn bạo, bóc lột của chủ nghĩa tư bản.

C. Làm cho xã hội của các nước tư bản châu Âu thêm rối loạn.

D. Góp phần tấn công vào thành trì của chủ nghĩa đế quốc.

Câu 14. Người Việt Nam đầu tiên hoạt động trong tổ chức Quốc tế Cộng sản là

A. Nguyễn Ái Quốc.

B. Nguyễn Văn Trường.

C. Phan Châu Trinh.

D. Lê Hồng Phong.

Câu 15. Để thoát khỏi đại suy thoái kinh tế (1929 - 1933), các nước tư bản Anh, Pháp, Mỹ đã

A. xóa bỏ phương thức sản xuất phong kiến.

B. duy trì nền dân chủ tư sản đại nghị.

C. đưa đất nước theo con đường phát xít hoá.

D. thiết lập nền chuyên chính khủng bố.

II. CÂU HỎI ĐÚNG SAI

Câu hỏi: Đọc đoạn tư liệu sau đây:

“Ở trong nước, các nước tư bản chủ nghĩa đều phải đối phó với cao trào cách mạng rộng lớn của giai cấp công nhân và nhân dân lao động do hậu quả của cuộc chiến tranh và do ảnh hưởng của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga. Cao trào cách mạng 1918 - 1923 đã đạt đến đỉnh cao chưa từng có. Tình thế cách mạng đã hình thành ở nhiều nước châu Âu như Đức, Hunggari, Italia và nhiều nước khác. Khủng hoảng chính trị xã hội, khủng hoảng kinh tế cùng với những bất lợi về mặt đối ngoại, khiến cho cơ sở của CNTB ở châu Âu trong giai đoạn sau chiến tranh (1918 - 1923) thực sự ở trong tình trạng không ổn định”.

(Nguyễn Anh Thái, Lịch sử thế giới hiện đại, Nxb Giáo dục, 2006, tr.76)

a. Đoạn tư liệu phản ánh những khó khăn của các nước tư bản châu Âu giai đoạn 1918 - 1923.

b. Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 đã tác động mạnh đến tinh thần đấu tranh của nhân dân châu Âu.

c. Cao trào cách mạng 1918 - 1923 đã làm nền chính trị châu Âu khủng hoảng, đưa đến sự ra đời của các nước cộng hòa.

d. Đức, Hunggari, Italia và nhiều nước khác đã tiến lên một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Xem thêm các bài lý thuyết Lịch sử 9 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết tại:

Lý thuyết Bài 4: Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 - 1945)

Lý thuyết Bài 5: Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930

Lý thuyết Bài 6: Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc và sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Lý thuyết Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939

Lý thuyết Bài 8: Cách mạng tháng Tám năm 1945

Xem thêm tài liệu Lịch sử lớp 9:

Giải Lịch sử 9 Bài 2: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

Giáo án Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945 lớp 9

Giáo án điện tử Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945 lớp 9