Lý thuyết Từ trường Khoa học tự nhiên lớp 7 (Kết nối tri thức)

Lý thuyết Khoa học tự nhiên 7 Bài 19: Từ trường

I. Từ trường

- Lực tác dụng của nam châm lên các vật có từ tính và các nam châm khác gọi là lực từ.

- Từ trường không chỉ tồn tại trong không gian bao quanh một nam châm mà còn tồn tại trong không gian bao quanh dây dẫn mang dòng điện.

- Có thể phát hiện sự tồn tại của từ trường bằng cách đặt kim nam châm trong môi trường đó. Nếu kim nam châm khi đặt tự do trong môi trường mà bị lệch khỏi hướng Bắc – Nam thì ta kết luận môi trường đó có tồn tại từ trường.

II. Từ phổ

- Từ phổ là hình ảnh các đường mạt sắt xung quanh nam châm tạo ra.

- Ở hai đầu cực các đường mạt sắt sắp xếp mau ở đó từ trường mạnh, ra giữa thanh nam châm ở đó các đường mạt sắt sắp xếp thưa nên từ trường ở đó yếu.

III. Đường sức từ

- Kim nam châm đặt trong từ trường thì định hướng theo đường sức của từ trường. Quy ước chiều đường sức từ là chiều đi từ cực Nam đến cực Bắc xuyên dọc kim nam đặt cân bằng trên đường sức từ đó.

- Ở bên ngoài thanh nam châm, đường sức từ có chiều đi ra từ cực Bắc, đi vào cực Nam.

- Ở bên ngoài nam châm chữ U, các đường sức từ cong có chiều đi ra từ cực Bắc, đi vào cực Nam. Bên trong nam châm hình chữ U là các đường sức từ song song nhau, có chiều đi từ cực Bắc tới cực Nam.

IV. Từ trường của Trái Đất

- Ở bên ngoài Trái Đất, đường sức từ trường Trái Đất có chiều đi từ Nam bán cầu đến Bắc bán cầu.

- Trái Đất là một nam châm khổng lồ có 2 địa cực từ không trùng với 2 cực địa lí.

V. La bàn

1. Cấu tạo

La bàn là dụng cụ để xác định hướng địa lí. La bàn thường có cấu tạo như hình dưới đây.

2. Cách sử dụng la bàn xác định hướng địa lí

Xác định hướng địa lí bằng la bàn ta làm như sau:

- Giữ là ban trong lòng bàn tay hoặc đặt trên một mặt bàn sao cho la bàn nằm ngang trước mặt. Sau đó, xoay vỏ của la bàn sao cho đầu kim màu đỏ chỉ hướng Bắc trùng khít với vạch chữ N trên la bàn.

- Đọc giá trị của góc tạo bởi hướng cần xác định (hướng trước mặt) so với hướng bắc trên mặt chia độ của la bàn để tìm hướng cần xác định.

Chú ý: Đặt la bàn cách xa nam châm và các vật liệu có tính chất từ, để tránh tác động của các vật này lên kim la bàn.

Ví dụ: Hình ảnh dưới đây cho thấy, hướng cần xác định lệch so với hướng Bắc 20⁰ về phía Đông Bắc.

Sơ đồ tư duy bài học

Trắc nghiệm Khoa học tự nhiên 7 Bài 19: Từ trường

Câu 1. Lực tác dụng của nam châm lên các vật có từ tính và các nam châm khác gọi là gì?

A. Lực điện.

B. Lực hấp dẫn.

C. Lực ma sát.

D. Lực từ.

Câu 2. Từ trường tồn tại ở đâu?

A. Xung quanh điện tích đứng yên.

B. Xung quanh nam châm.

C. Xung quanh dây dẫn mang dòng điện.

D. Cả B và C.

Câu 3. Dưới đây là hình ảnh về

A. Từ trường.

B. Đường sức từ.

C. Từ phổ.

D. Cả A và B.

Câu 4. Chọn đáp án sai.

A. Từ phổ cho ta hình ảnh trực quan về từ trường.

B. Đường sức từ chính là hình ảnh cụ thể của từ trường.

C. Vùng nào các đường mạt sắt sắp xếp mau thì từ trường ở đó yếu.

D. Cả ba đáp án trên đều sai.

Câu 5. Ở bên ngoài thanh nam châm, đường sức từ là

A. những đường thẳng đi ra từ cực Bắc, đi vào ở cực Nam của nam châm.

B. những đường thẳng đi ra từ cực Nam, đi vào ở cực Bắc của nam châm.

C. những đường cong đi ra từ cực Bắc, đi vào ở cực Nam của nam châm.

D. những đường cong đi ra từ cực Nam, đi vào ở cực Bắc của nam châm.

Câu 6. La bàn là dụng cụ dùng để làm gì?

A. Là dụng cụ để đo tốc độ.

B. Là dụng cụ để đo nhiệt độ.

C. Là dụng cụ để xác định độ lớn của lực.

D. Là dụng cụ để xác định hướng.

Câu 7. Cấu tạo của la bàn gồm những bộ phận nào?

A. Kim la bàn, vỏ la bàn.

B. Kim la bàn, vỏ la bàn, mặt la bàn.

C. Kim la bàn, mặt la bàn.

D. Vỏ la bàn, mặt la bàn.

Câu 8. Sắp xếp các bước theo đúng thứ tự thực hiện sử dụng la bàn xác định hướng địa lí?

(1) Đọc giá trị của góc tạo bởi hướng cần xác định (hưởng trước mặt) so với hướng bắc trên mặt chia độ của la bàn để tìm hướng cần xác định.

(2) Đặt la bàn cách xa nam châm và các vật liệu có tính chất từ, để tránh tác động của các vật này lên kim la bàn.

(3) Giữ la bàn trong lòng bàn tay hoặc đặt trên một mặt bàn sao cho la bàn nằm ngang trước mặt. Sau đó xoay vỏ của la bàn sao cho đầu kim màu đỏ chỉ hướng Bắc trùng khít với vạch chữ N trên la bàn.

A. (1) – (2) – (3).

B. (2) – (1) – (3).

C. (2) – (3) – (1).

D. (1) – (3) – (2).

Câu 9. Có thể tạo ra từ phổ bằng cách nào dưới đây?

A. Rắc các hạt mạt sắt lên tấm bìa đặt trong từ trường và gõ nhẹ.

B. Rắc các hạt mạt đồng lên tấm bìa đặt trong từ trường và gõ nhẹ.

C. Rắc các hạt mạt nhôm lên tấm bìa đặt trong từ trường và gõ nhẹ.

D. Rắc các hạt mạt nhôm lên tấm bìa đặt trong điện trường và gõ nhẹ.

Câu 10. Chọn đáp án sai về từ trường Trái Đất.

A. Trái Đất là một nam châm khổng lồ.

B. Ở bên ngoài Trái Đất, đường sức từ trường Trái Đất có chiều đi từ Nam bán cầu đến Bắc bán cầu.

C. Cực Bắc địa lí và cực Bắc địa từ không trùng nhau.

D. Cực Nam địa lí trùng cực Nam địa từ.

PHẦN 2: TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI

Câu hỏi: Xét các đặc điểm của từ trường:

a. Từ trường là không gian bao quanh nam châm hoặc bao quanh dòng điện.

b. Mắt người có thể nhìn thấy trực tiếp các đường từ trường trong không gian.

c. Từ trường có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt trong nó.

d. Tại một vị trí nhất định trong từ trường, kim nam châm luôn định hướng theo một trục xác định.

PHẦN 3: CÂU HỎI TRẢ LỜI NGẮN

Câu 1: Để biểu diễn hình ảnh của từ trường một cách trực quan bằng mắt thường thông qua thí nghiệm, người ta thường dùng vật liệu gì?

Câu 2: Nêu quy ước về chiều của đường sức từ bên ngoài một thanh nam châm vĩnh cửu?

Xem thêm tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 7 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết khác:

Lý thuyết Bài 20: Chế tạo nam châm điện đơn giản

Lý thuyết Bài 16. Sự phản xạ ánh sáng

Lý thuyết Bài 17: Ảnh hưởng của vật qua gương phẳng

Lý thuyết Bài 18: Nam châm

Lý thuyết Bài 19: Từ trường

Xem thêm tài liệu Khoa học tự nhiên lớp 7:

Trắc nghiệm Từ trường lớp 7

Giải KHTN 7 Bài 19: Từ trường

Giải SBT KHTN 7 Bài 19: Từ trường

Giáo án Từ trường lớp 7

Giáo án điện tử Từ trường lớp 7