Lời khai của người làm chứng có được công nhận là chứng cứ trong tố tụng dân sự không?
Lời khai của người làm chứng có được công nhận là chứng cứ trong tố tụng dân sự không?

1. Lời khai của người làm chứng có được công nhận là chứng cứ trong tố tụng dân sự không?

Theo quy định tại Điều 77 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì người làm chứng là người biết các tình tiết có liên quan đến nội dung vụ việc được đương sự đề nghị, Tòa án triệu tập tham gia tố tụng với tư cách là người làm chứng. Người mất năng lực hành vi dân sự không thể là người làm chứng.

Lời khai của người làm chứng có phải là chứng cứ trong vụ án dân sự không thì căn cứ quy định tại Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 về nguồn chứng cứ như sau:

Nguồn chứng cứ
Chứng cứ được thu thập từ các nguồn sau đây:
1. Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử.
2. Vật chứng.
3. Lời khai của đương sự.
4. Lời khai của người làm chứng.
5. Kết luận giám định.
6. Biên bản ghi kết quả thẩm định tại chỗ.
7. Kết quả định giá tài sản, thẩm định giá tài sản.
8. Văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lập.
9. Văn bản công chứng, chứng thực.
10. Các nguồn khác mà pháp luật có quy định.

Theo đó, lời khai của người làm chứng là một trong các nguồn chứng cứ trong vụ án dân sự.

Đồng thời, căn cứ quy định tại Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 về việc xác định chứng cứ như sau:

Xác định chứng cứ
1. Tài liệu đọc được nội dung được coi là chứng cứ nếu là bản chính hoặc bản sao có công chứng, chứng thực hợp pháp hoặc do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cung cấp, xác nhận.
2. Tài liệu nghe được, nhìn được được coi là chứng cứ nếu được xuất trình kèm theo văn bản trình bày của người có tài liệu đó về xuất xứ của tài liệu nếu họ tự thu âm, thu hình hoặc văn bản có xác nhận của người đã cung cấp cho người xuất trình về xuất xứ của tài liệu đó hoặc văn bản về sự việc liên quan tới việc thu âm, thu hình đó.
3. Thông điệp dữ liệu điện tử được thể hiện dưới hình thức trao đổi dữ liệu điện tử, chứng từ điện tử, thư điện tử, điện tín, điện báo, fax và các hình thức tương tự khác theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.
4. Vật chứng là chứng cứ phải là hiện vật gốc liên quan đến vụ việc.
5. Lời khai của đương sự, lời khai của người làm chứng được coi là chứng cứ nếu được ghi bằng văn bản, băng ghi âm, đĩa ghi âm, băng ghi hình, đĩa ghi hình, thiết bị khác chứa âm thanh, hình ảnh theo quy định tại khoản 2 Điều này hoặc khai bằng lời tại phiên tòa.
...

Dựa trên các quy định hiện hành, lời khai của người làm chứng trong vụ án dân sự chỉ được công nhận là chứng cứ khi được thể hiện dưới hình thức phù hợp với pháp luật, như: văn bản ghi lời khai, băng/đĩa ghi âm, ghi hình, hoặc các thiết bị điện tử khác lưu trữ âm thanh, hình ảnh; hoặc được người làm chứng trực tiếp trình bày tại phiên tòa.

Chứng cứ được thu thập từ các nguồn nào?
Chứng cứ được thu thập từ các nguồn nào?

2. Chứng cứ được thu thập từ các nguồn nào?

Căn cứ Điều 94 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 quy định về nội dung trên như sau:

Chứng cứ được thu thập từ các nguồn sau đây:
1. Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử.
2. Vật chứng.
3. Lời khai của đương sự.
4. Lời khai của người làm chứng.
5. Kết luận giám định.
6. Biên bản ghi kết quả thẩm định tại chỗ.
7. Kết quả định giá tài sản, thẩm định giá tài sản.
8. Văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lập.
9. Văn bản công chứng, chứng thực.
10. Các nguồn khác mà pháp luật có quy định.

Theo đó, chứng cứ được thu thập từ các nguồn nêu trên

Quyền và nghĩa vụ của người làm chứng trong vụ án dân sự

Quyền và nghĩa vụ của người làm chứng trong vụ án dân sự

3. Quyền và nghĩa vụ của người làm chứng trong vụ án dân sự

Căn cứ theo quy định tại Điều 78 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì người làm chứng trong vụ án dân sự có các quyền và nghĩa vụ như sau:

  • (1) Cung cấp toàn bộ thông tin, tài liệu, đồ vật mà mình có được có liên quan đến việc giải quyết vụ việc.
  • (2) Khai báo trung thực những tình tiết mà mình biết được có liên quan đến việc giải quyết vụ việc.
  • (3) Được từ chối khai báo nếu lời khai của mình liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình hoặc việc khai báo đó có ảnh hưởng xấu, bất lợi cho đương sự là người có quan hệ thân thích với mình.
  • (4) Được nghỉ việc trong thời gian Tòa án triệu tập hoặc lấy lời khai, nếu làm việc trong cơ quan, tổ chức.
  • (5) Được thanh toán các khoản chi phí có liên quan theo quy định của pháp luật.
  • (6) Yêu cầu Tòa án đã triệu tập, cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản và các quyền và lợi ích hợp pháp khác của mình khi tham gia tố tụng; khiếu nại hành vi tố tụng của người tiến hành tố tụng.
  • (7) Bồi thường thiệt hại và chịu trách nhiệm trước pháp luật do khai báo sai sự thật gây thiệt hại cho đương sự hoặc cho người khác.
  • (8) Phải có mặt tại Tòa án, phiên tòa, phiên họp theo giấy triệu tập của Tòa án nếu việc lấy lời khai của người làm chứng phải thực hiện công khai tại Tòa án, phiên tòa, phiên họp;
  • Trường hợp người làm chứng không đến phiên tòa, phiên họp mà không có lý do chính đáng và việc vắng mặt của họ cản trở việc xét xử, giải quyết thì Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Hội đồng giải quyết việc dân sự có thể ra quyết định dẫn giải người làm chứng đến phiên tòa, phiên họp, trừ trường hợp người làm chứng là người chưa thành niên.
  • (9) Phải cam đoan trước Tòa án về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình, trừ trường hợp người làm chứng là người chưa thành niên.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Ai có trách nhiệm cung cấp chứng cứ trong tố tụng dân sự?

Các đương sự (nguyên đơn, bị đơn, người có quyền và nghĩa vụ liên quan) có trách nhiệm chủ động thu thập, giao nộp chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Tòa án chỉ hỗ trợ thu thập trong trường hợp đương sự không thể tự thu thập được do lý do khách quan.

4.2. Khi nào lời khai của người làm chứng được công nhận là chứng cứ?

Lời khai của người làm chứng chỉ được công nhận là chứng cứ nếu được thể hiện dưới hình thức hợp pháp, cụ thể như: văn bản ghi lời khai, băng/đĩa ghi âm hoặc ghi hình, thiết bị lưu trữ âm thanh/hình ảnh, hoặc được khai bằng lời tại phiên tòa theo đúng trình tự tố tụng.

4.3. Chứng cứ có bị Tòa án bác bỏ không? Trong trường hợp nào?

Có. Tòa án có thể bác bỏ chứng cứ nếu:

  • Chứng cứ được thu thập trái pháp luật;

  • Không rõ nguồn gốc, không xác minh được tính xác thực;

  • Không liên quan đến nội dung vụ việc;

  • Có dấu hiệu làm giả, bị sửa chữa, cắt ghép.

4.4. Tòa án có trách nhiệm thu thập chứng cứ không?

Tòa án chỉ thu thập chứng cứ khi:

  • Đương sự có yêu cầu;

  • Đương sự không thể tự mình thu thập được;

  • Việc thu thập chứng cứ là cần thiết để làm rõ sự thật khách quan của vụ án.