Hướng dẫn cách tính thuế TNCN theo phương pháp rút gọn mới nhất 2025

1. Thuế thu nhập cá nhân là gì?

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của cá nhân từ các nguồn khác nhau như tiền lương, tiền công, kinh doanh, chuyển nhượng tài sản, đầu tư, trúng thưởng, và các khoản thu nhập khác.

Mục đích của thuế thu nhập cá nhân là nhằm điều tiết một phần thu nhập của cá nhân có thu nhập cao, tạo sự công bằng trong việc đóng góp cho ngân sách nhà nước, đồng thời đảm bảo nguồn thu cho các hoạt động chung của đất nước như an sinh xã hội, y tế, giáo dục.

Việc đóng thuế thu nhập cá nhân phụ thuộc vào mức thu nhập của người nộp thuế và có các mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc, bản thân cá nhân người đóng thuế, cùng các khoản miễn thuế theo quy định pháp luật.

2. Đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân

Theo quy định tại Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân bao gồm:

• Cá nhân cư trú: Là cá nhân có thu nhập chịu thuế theo quy định tại khoản 3, phát sinh cả trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.
• Cá nhân không cư trú: Là cá nhân có thu nhập chịu thuế theo quy định tại khoản 3, chỉ phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam.

Điều kiện để xác định cá nhân cư trú:

• Cá nhân có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong vòng 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam.
• Cá nhân có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, bao gồm nơi đăng ký thường trú hoặc có nhà thuê để ở tại Việt Nam với hợp đồng thuê có thời hạn.

Ngược lại, cá nhân không cư trú là người không đáp ứng các điều kiện trên.

3. Hướng dẫn cách tính thuế TNCN theo phương pháp rút gọn

Căn cứ tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công là thu nhập tính thuế và thuế suất. Theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định thu nhập tính thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được xác định theo công thức sau:

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất

Trong đó:

(1) Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - Các khoản giảm trừ.

(2) Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập - Các khoản được miễn.

(3) Thuế suất từ tiền lương, tiền công được tính theo lũy tiến từng phần

Tuy nhiên, để thuận tiện cho việc tính toán, có thể áp dụng phương pháp tính rút gọn theo Phụ lục số 01/PL-TNCN ban hành kèm theo Thông tư 111/2013/TT-BTC. Cụ thể, Biểu tính thuế rút gọn như sau:

Theo Biểu tính thuế rút gọn người nộp thuế chỉ cần xác định thu nhập tính thuế theo tháng và bậc thuế để áp dụng công thức tính tổng thuế TNCN tương ứng là đã có thể tính ra số thuế phải nộp.

4. Ví dụ áp dụng phương pháp tính thuế TNCN rút gọn

Ví dụ: Bà C có thu nhập từ tiền lương, tiền công trong tháng là 40 triệu đồng và nộp các khoản bảo hiểm là: 7% bảo hiểm xã hội, 1,5% bảo hiểm y tế trên tiền lương. Bà C nuôi 2 con dưới 18 tuổi, trong tháng Bà C không đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học. Thuế thu nhập cá nhân tạm nộp trong tháng của Bà C được tính như sau:

Thu nhập chịu thuế của Bà C là 40 triệu đồng.

Bà C được giảm trừ các khoản sau:

• Giảm trừ gia cảnh cho bản thân: 11 triệu đồng
• Giảm trừ gia cảnh cho 02 người phụ thuộc (2 con): 4,4 x 2 = 8,8 triệu đồng
• Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế: 40 triệu đồng × (7% + 1,5%) = 3,4 triệu đồng

Tổng cộng các khoản được giảm trừ của bà C là:

11 triệu đồng + 8,8 triệu đồng + 3,4 triệu đồng = 23,2 triệu đồng.

Thu nhập tính thuế của Bà C là: 40 - 23,2 = 16,8 triệu đồng.

• Số thuế phải nộp tính theo phương pháp rút gọn:

Thu nhập tính thuế trong tháng 16,8 triệu đồng tương ứng thuộc mức thuế suất bậc 3.

Áp dụng công thức tính thuế TNCN: 15% TNTT - 0,75 trđ ta có thuế TNCN phải nộp của Bà C trong tháng như sau: 16,8 x 15% - 0,75 = 1,77( triệu đồng).

• Trường hợp không áp dụng phương pháp tính thuế rút gọn:

Xét theo ví dụ nêu trên, trường hợp không tính thuế TNCN theo phương pháp rút gọn người nộp sẽ phải tính thuế phải nộp ở từng bậc thuế. Cụ thể:

Mức thuế TNCN Bậc 1: Thu nhập tính thuế đến 5 triệu đồng có thuế suất 5% => Mức thuế bậc 1 phải đóng là: 5 × 5% = 0,25 triệu đồng.

Mức thuế TNCN Bậc 2: Thu nhập tính thuế trên 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng có thuế suất 10% => Mức thuế bậc 2 phải đóng là: (10 - 5) x 10% = 0,5 triệu đồng.

Mức thuế TNCN Bậc 3: Thu nhập tính thuế trên 10 triệu đồng đến 18 triệu đồng có thuế suất 15% => Mức thuế bậc 3 phải đóng là: (16,8 - 10) x 15% = 1,02 triệu đồng.

Tổng số thuế TNCN Bà C phải tạm nộp trong tháng là: 0,25 + 0,5 + 1,02 = 1,77 triệu đồng.