Hết thời gian đào tạo nghề người lao động có được ký kết hợp đồng lao động không?
Hết thời gian đào tạo nghề người lao động có được ký kết hợp đồng lao động không?

1. Hợp đồng đào tạo nghề là gì?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 39 Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, hợp đồng đào tạo là sự thỏa thuận giữa người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp (hoặc các lớp đào tạo nghề, tổ chức, cá nhân) với người học. Việc thỏa thuận này có thể được thực hiện bằng lời nói hoặc bằng văn bản, nhằm xác định rõ quyền và nghĩa vụ của hai bên khi người học tham gia các chương trình đào tạo thường xuyên được quy định tại điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 40 của Luật này. Ngoài ra, quy định này cũng áp dụng trong trường hợp doanh nghiệp nhận người vào đào tạo để làm việc cho chính doanh nghiệp đó.

Tóm lại, hợp đồng đào tạo nghề là sự cam kết bằng lời hoặc văn bản giữa bên tổ chức đào tạo và người học, nhằm đảm bảo quyền lợi và trách nhiệm của cả hai bên trong quá trình tham gia các chương trình đào tạo nghề theo đúng quy định pháp luật.

2. Hết thời gian đào tạo nghề người lao động có được ký kết hợp đồng lao động không?

Theo khoản 6 Điều 61 Bộ luật Lao động 2019, sau khi hết thời gian học nghề hoặc tập nghề, nếu người học đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của luật, thì hai bên người sử dụng lao động và người học nghề phải ký kết hợp đồng lao động.

Điều này có nghĩa là: người sử dụng lao động chỉ bắt buộc ký hợp đồng lao động nếu người học nghề đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết theo quy định của pháp luật. Ngược lại, nếu người học chưa đạt yêu cầu thì doanh nghiệp không bắt buộc phải ký hợp đồng lao động.

Tóm lại, việc có ký hợp đồng lao động sau thời gian học nghề hay không hoàn toàn phụ thuộc vào việc người học có đủ tiêu chuẩn theo luật hay không.

3. Phải bồi thường chi phí đào tạo khi nghỉ việc trước hạn trong trường hợp nào?

Để biết người lao động có phải bồi thường chi phí đào tạo khi nghỉ việc trước thời hạn hay không, cần xét theo từng trường hợp cụ thể như sau:

Trường hợp 1: Người lao động nghỉ việc trước hạn nhưng vi phạm pháp luật

Theo Điều 40 Bộ luật Lao động năm 2019, nếu người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động một cách trái luật, họ sẽ phải chịu một số trách nhiệm sau:

  • Không được nhận trợ cấp thôi việc.

  • Phải bồi thường cho người sử dụng lao động một khoản bằng nửa tháng tiền lương theo hợp đồng. Ngoài ra, nếu không báo trước đúng thời gian quy định, còn phải trả thêm khoản tiền tương ứng với số ngày không báo trước.

  • Phải hoàn trả chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 62 của Bộ luật này.

Như vậy, nếu nghỉ việc trước hạn mà vi phạm quy định pháp luật, người lao động bắt buộc phải bồi thường chi phí đào tạo theo đúng cam kết đã ký với công ty.

Người lao động nghỉ việc trước hạn nhưng vi phạm pháp luật
Người lao động nghỉ việc trước hạn nhưng vi phạm pháp luật

Trường hợp 2: Người lao động nghỉ việc trước hạn đúng quy định pháp luật

Hiện tại, pháp luật không quy định rõ rằng nếu nghỉ việc đúng luật nhưng trước hạn thì có phải bồi thường chi phí đào tạo hay không. Do đó, việc có phải bồi thường hay không phụ thuộc vào thỏa thuận giữa người lao động và công ty trong hợp đồng hoặc cam kết đào tạo.

Cụ thể:

  • Nếu hai bên đã có thỏa thuận rằng dù chấm dứt hợp đồng trong bất kỳ trường hợp nào cũng phải hoàn trả chi phí đào tạo, thì người lao động vẫn phải bồi thường như đã cam kết.

  • Ngược lại, nếu trong cam kết không có điều khoản nào nói đến việc bồi thường khi nghỉ việc đúng luật, thì công ty không có cơ sở pháp lý để yêu cầu người lao động hoàn trả chi phí đào tạo.

4. Hợp đồng đào tạo nghề có phải đóng thuế TNCN, BHXH không?

Hợp đồng đào tạo nghề là thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người học nhằm đào tạo kỹ năng, kiến thức nghề nghiệp. Về nghĩa vụ đóng thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và bảo hiểm xã hội (BHXH) trong thời gian đào tạo, có một số điểm cần lưu ý:

4.1. Về bảo hiểm xã hội (BHXH)

Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người học nghề theo hợp đồng đào tạo nghề không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Do đó, trong thời gian đào tạo, doanh nghiệp không phải đóng BHXH cho người học nghề. Tuy nhiên, nếu sau khi kết thúc đào tạo, hai bên ký kết hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, thì người lao động sẽ thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của pháp luật.

4.2. Về thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Trong thời gian đào tạo, nếu người học nghề nhận được khoản tiền hỗ trợ hoặc tiền lương từ doanh nghiệp, thì khoản thu nhập này có thể thuộc diện chịu thuế TNCN. Theo quy định tại điểm b và i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 20 Thông tư 25/2018/TT-BTC) cụ thể:

  • Nếu khoản chi trả từ 2 triệu đồng trở lên mỗi lần, doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi chi trả cho người học nghề.

  • Nếu khoản chi trả dưới 2 triệu đồng mỗi lần, doanh nghiệp không phải khấu trừ thuế TNCN.

  • Trường hợp người học nghề chỉ có thu nhập duy nhất tại doanh nghiệp và tổng thu nhập sau khi trừ các khoản giảm trừ chưa đến mức phải nộp thuế, người học nghề có thể làm cam kết theo mẫu 02/CK-TNCN để doanh nghiệp tạm thời không khấu trừ thuế TNCN.

5. Hợp đồng đào tạo nghề phải được lập thành mấy bản?

Theo Điều 62 Bộ luật Lao động 2019, nếu người lao động được công ty cử đi đào tạo để nâng cao trình độ, kỹ năng nghề dù trong nước hay nước ngoài bằng kinh phí của công ty (bao gồm cả trường hợp kinh phí do đối tác tài trợ cho công ty), thì hai bên bắt buộc phải ký hợp đồng đào tạo nghề.

Hợp đồng này phải được lập thành 2 bản, mỗi bên giữ 1 bản để làm căn cứ thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

Trong hợp đồng đào tạo nghề cần ghi rõ những nội dung chính sau:

  • Ngành nghề hoặc kỹ năng được đào tạo

  • Địa điểm học, thời gian học và mức lương (nếu có) trong thời gian đào tạo

  • Thời gian cam kết làm việc cho công ty sau khi được đào tạo

  • Chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả nếu không thực hiện đúng cam kết

  • Trách nhiệm của công ty

  • Trách nhiệm của người lao động

Về chi phí đào tạo, đó là các khoản có hóa đơn, chứng từ hợp lệ, bao gồm: tiền trả cho người giảng dạy, tài liệu học tập, chi phí trường/lớp, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu thực hành, các khoản hỗ trợ khác cho người học, cùng với tiền lương và các khoản đóng bảo hiểm (xã hội, y tế, thất nghiệp) trong thời gian đi học. Nếu người lao động được cử đi học ở nước ngoài, thì chi phí còn bao gồm vé máy bay, sinh hoạt phí và các khoản chi hợp lý khác trong thời gian đào tạo.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1 Nếu người lao động nghỉ việc sớm, có phải hoàn trả chi phí đào tạo không?

Có thể có. Nếu trong hợp đồng đào tạo nghề có điều khoản cam kết về thời gian làm việc sau khi đào tạo và nghĩa vụ hoàn trả chi phí nếu nghỉ việc sớm, thì người lao động sẽ phải bồi thường theo thỏa thuận.

6.2 Khoản tiền hỗ trợ người học nghề có bị khấu trừ thuế thu nhập cá nhân không?

Có thể có. Nếu khoản tiền hỗ trợ từ 2 triệu đồng/lần trở lên, doanh nghiệp phải tạm khấu trừ 10% thuế TNCN trừ khi người học đủ điều kiện làm cam kết không khấu trừ (mẫu 02/CK-TNCN).

6.3 Sau đào tạo, người lao động không đạt yêu cầu thì có phải ký hợp đồng lao động không?

Không. Chỉ khi người học nghề đáp ứng đầy đủ điều kiện làm việc theo yêu cầu, doanh nghiệp mới có trách nhiệm ký hợp đồng lao động. Trường hợp không đạt, doanh nghiệp không bắt buộc phải tuyển dụng.