Hành pháp là gì? Chính phủ là cơ quan thực hiện quyền hành pháp đúng không?
Hành pháp là gì? Chính phủ là cơ quan thực hiện quyền hành pháp đúng không?

1. Hành pháp là gì? Chính phủ là cơ quan thực hiện quyền hành pháp đúng không?

1.1. Hành pháp là gì?

Căn cứ khoản 3 Điều 2 Hiến pháp 2013 quy định như sau:

Điều 2.
1. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.
2. Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức.
3. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.

Theo đó, hành pháp là một trong ba chức năng của nhà nước, cùng với quyền lập pháp và quyền tư pháp hợp thành quyền lực nhà nước.

Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.

1.2. Chính phủ là cơ quan thực hiện quyền hành pháp đúng không?

Chính phủ là cơ quan thực hiện quyền hành pháp.

Căn cứ theo quy định tại Điều 94 Hiến pháp 2013 quy định như sau:

Điều 94.
Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội.
Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tác trước Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước.

Bên cạnh đó, tại Điều 98 Hiến pháp 2013 cũng quy định:

Điều 98.
Thủ tướng Chính phủ do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội.
Thủ tướng Chính phủ có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
1. Lãnh đạo công tác của Chính phủ; lãnh đạo việc xây dựng chính sách và tổ chức thi hành pháp luật;
2. Lãnh đạo và chịu trách nhiệm về hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương, bảo đảm tính thống nhất và thông suốt của nền hành chính quốc gia;
...

Như vậy, Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp.

Thủ tướng Chính phủ là lãnh đạo công tác của Chính phủ; lãnh đạo việc xây dựng chính sách và tổ chức thi hành pháp luật.

Nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ
Nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ

2. Nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ

Điều 98 Hiến pháp 2013 quy định nhiệm vụ, quyền hạn Thủ tướng Chính phủ như sau:

  • Lãnh đạo công tác của Chính phủ; lãnh đạo việc xây dựng chính sách và tổ chức thi hành pháp luật;
  • Lãnh đạo và chịu trách nhiệm về hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương, bảo đảm tính thống nhất và thông suốt của nền hành chính quốc gia;
  • Trình Quốc hội phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và Thành viên khác của Chính phủ; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thứ trưởng, chức vụ tương đương thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; phê chuẩn việc bầu, miễn nhiệm và quyết định điều động, cách chức Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
  • Đình chỉ việc thi hành hoặc bãi bỏ văn bản của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trái với Hiến pháp, luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên; đình chỉ việc thi hành nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trái với Hiến pháp, luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, đồng thời đề nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội bãi bỏ;
  • Quyết định và chỉ đạo việc đàm phán, chỉ đạo việc ký, gia nhập điều ước quốc tế thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ; tổ chức thực hiện điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên;
  • Thực hiện chế độ báo cáo trước Nhân dân thông qua các phương tiện thông tin đại chúng về những vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền giải quyết của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.
Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Chính phủ mới nhất năm 2025
Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Chính phủ mới nhất năm 2025

3. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Chính phủ mới nhất năm 2025

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Chính phủ được quy định tại Điều 5 Luật Tổ chức Chính phủ 2025, cụ thể như sau:

  • Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ; bảo đảm bình đẳng giới.
  • Tổ chức bộ máy hành chính quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm nguyên tắc cơ quan cấp dưới phục tùng sự lãnh đạo, chỉ đạo và chấp hành nghiêm chỉnh quyết định của cơ quan cấp trên.
  • Phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm giữa Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ với Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ và chức năng, phạm vi quản lý giữa các Bộ, cơ quan ngang Bộ; bảo đảm nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, đề cao trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu.
  • Phân quyền, phân cấp hợp lý giữa Chính phủ với chính quyền địa phương, bảo đảm quyền quản lý thống nhất của Chính phủ và phát huy tính chủ động, sáng tạo, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương.
  • Thực hiện quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; xây dựng nền hành chính thống nhất, thông suốt, liên tục, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, khoa học, trong sạch, công khai, minh bạch, kỷ luật, kỷ cương hành chính, tạo môi trường thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; phục vụ Nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của Nhân dân.
  • Chủ động tham gia, phối hợp chặt chẽ, tăng cường kiểm soát của Chính phủ đối với nền hành chính quốc gia và việc thực hiện quyền lập pháp, quyền tư pháp.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Vai trò của Thủ tướng Chính phủ trong thực hiện quyền hành pháp là gì?

Thủ tướng Chính phủ là người đứng đầu Chính phủ, có nhiệm vụ lãnh đạo công tác của Chính phủ, chỉ đạo xây dựng chính sách và tổ chức thi hành pháp luật, đảm bảo hoạt động hiệu quả của hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương.

4.2. Hành pháp có mối quan hệ như thế nào với lập pháp và tư pháp?

Hành pháp là một phần trong cơ cấu quyền lực nhà nước thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát với hai quyền lực còn lại là lập pháp và tư pháp. Điều này nhằm đảm bảo quyền lực nhà nước không bị lạm dụng và hoạt động hiệu quả, đúng pháp luật.

4.3. Chính phủ có phải là cơ quan độc lập với Quốc hội không?

Không. Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, thực hiện quyền hành pháp trên cơ sở luật do Quốc hội ban hành. Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và phải báo cáo công tác theo quy định của Hiến pháp.

4.4. Mối quan hệ giữa hành pháp và nhân dân được thể hiện như thế nào?

Nhà nước Việt Nam là nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Quyền hành pháp – thông qua Chính phủ và hệ thống hành chính – phục vụ lợi ích của Nhân dân bằng cách tổ chức thi hành các chính sách, pháp luật để quản lý xã hội, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.