Chất kích thích là gì? Dùng chất kích thích mà phạm tội bị xử lý ra sao?
Chất kích thích là gì? Dùng chất kích thích mà phạm tội bị xử lý ra sao?

1. Chất kích thích là gì?

Chất kích thích là những hợp chất hoặc hoạt chất có khả năng làm tăng hoạt động của hệ thần kinh trung ương, giúp người sử dụng cảm thấy tỉnh táo, minh mẫn, tăng cường năng lượng và sự tập trung trong thời gian ngắn. Chúng có thể tồn tại ở dạng hợp pháp (như caffeine trong cà phê, nicotine trong thuốc lá) hoặc bất hợp pháp (như amphetamine, methamphetamine, cocaine).

2. Dùng chất kích thích mà phạm tội bị xử lý ra sao?

Việc sử dụng chất kích thích và phạm tội trong trạng thái bị kích động mạnh có thể ảnh hưởng đến trách nhiệm hình sự của người phạm tội.

Theo Điều 135 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người phạm tội trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh có thể được xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, việc sử dụng chất kích thích không phải là căn cứ để áp dụng tình tiết giảm nhẹ này. Cụ thể:

  • Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân, có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

  • Nếu hành vi phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm:

    • Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 2 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 31% trở lên.

    • Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc dẫn đến chết người.

3. Người dùng chất kích thích gây thiệt hại thì có phải bồi thường không?

Theo quy định của pháp luật dân sự, nếu một người sử dụng chất kích thích (như ma túy, rượu, bia...) rồi sau đó gây ra thiệt hại cho người khác, thì họ vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại đã gây ra.

Cụ thể, theo Điều 596 Bộ luật Dân sự năm 2015, nếu một người do dùng chất kích thích mà rơi vào trạng thái mất khả năng nhận thức và không làm chủ được hành vi của mình, dẫn đến gây hại cho người khác, thì vẫn phải bồi thường thiệt hại đầy đủ.

Ngoài ra, nếu một người cố tình cho người khác dùng chất kích thích, khiến người đó mất kiểm soát hành vi rồi gây ra thiệt hại, thì chính người đã cho dùng chất kích thích đó cũng phải bồi thường cho người bị thiệt hại.

Người dùng chất kích thích gây thiệt hại thì có phải bồi thường không?
Người dùng chất kích thích gây thiệt hại thì có phải bồi thường không?

4. Trẻ em dùng chất kích thích gây thiệt hại thì ai phải bồi thường?

Khi trẻ em sử dụng chất kích thích rồi gây thiệt hại cho người khác, trách nhiệm bồi thường không đơn thuần thuộc về đứa trẻ mà còn tùy thuộc vào độ tuổi và điều kiện cụ thể của gia đình hoặc người giám hộ. Cụ thể theo quy định tại Điều 586 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

4.1 Trẻ chưa đủ 15 tuổi

  • Trong trường hợp này, nếu trẻ còn cha mẹ, thì cha mẹ phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại mà trẻ gây ra.

  • Nếu cha mẹ không đủ khả năng tài chính để bồi thường mà đứa trẻ có tài sản riêng (ví dụ như tiền được tặng, thừa kế…), thì phần còn thiếu sẽ được lấy từ tài sản đó để bồi thường.

  • Trừ trường hợp đặc biệt theo quy định riêng tại Điều 599 Bộ luật Dân sự (liên quan đến trách nhiệm bồi thường trong một số hoàn cảnh đặc biệt như bị cưỡng ép…).

4.2 Trẻ từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi

  • Trẻ ở độ tuổi này phải chịu trách nhiệm bồi thường bằng chính tài sản của mình nếu có.

  • Nếu tài sản không đủ để bồi thường hết, thì phần còn lại cha mẹ sẽ phải bồi thường thay bằng tài sản của mình.

4.3 Trường hợp trẻ có người giám hộ

  • Người giám hộ có thể sử dụng tài sản của trẻ để bồi thường.

  • Nếu trẻ không có tài sản hoặc tài sản không đủ để bồi thường, thì người giám hộ phải bồi thường bằng tài sản của chính mình, trừ khi họ chứng minh được rằng mình không có lỗi trong việc giám hộ thì sẽ không phải dùng tài sản cá nhân để bồi thường.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Chất kích thích có phải là chất ma túy không?

Không phải tất cả chất kích thích đều là ma túy, nhưng nhiều loại chất kích thích nằm trong danh mục chất ma túy bị cấm. Ví dụ như methamphetamine, cocaine… là những chất kích thích có tính gây nghiện mạnh và bị quản lý rất chặt chẽ. Tuy nhiên, một số chất kích thích như caffeine (trong cà phê) hay nicotine (trong thuốc lá) thì được phép sử dụng hợp pháp, dù vẫn có thể gây hại nếu lạm dụng.

5.2. Dùng chất kích thích rồi gây án có được giảm nhẹ hình phạt không?

Không. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc sử dụng chất kích thích không được coi là tình tiết giảm nhẹ khi phạm tội. Thậm chí trong một số trường hợp, hành vi phạm tội trong trạng thái bị kích động do dùng chất kích thích có thể bị xem xét tăng nặng, nếu làm tăng mức độ nguy hiểm cho xã hội.

5.3. Sử dụng chất kích thích nhưng không phạm tội có bị xử phạt không?

Tùy theo loại chất kích thích mà bạn sử dụng. Nếu đó là chất bị cấm theo quy định của pháp luật (thuộc danh mục chất ma túy), bạn có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, ngay cả khi chưa gây hậu quả gì. Nếu chỉ là các chất hợp pháp như rượu, bia, thuốc lá… thì không bị xử phạt nếu dùng đúng mức cho phép, nhưng có thể bị xử lý nếu sử dụng ở nơi cấm hoặc gây ảnh hưởng đến người khác.