Định nghĩa Chất gây nghiện là gì theo quy định mới nhất 2025?

1. Định nghĩa Chất gây nghiện là gì theo quy định mới nhất?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy 2021 chất gây nghiện được hiểu là bất kỳ chất nào khi hấp thụ vào cơ thể có khả năng làm thay đổi về thể chất hoặc tâm lý, khiến người sử dụng dễ bị lệ thuộc cả về thể chất lẫn tinh thần. Những chất này có thể tồn tại ở dạng rắn, lỏng hoặc khí, bao gồm cả các chất tự nhiên và tổng hợp như thuốc phiện, morphin, heroin, methamphetamine, cần sa, và các chất tương tự khác.

2. Chất hướng thần có phải là chất gây nghiện không?

Theo quy định pháp luật Việt Nam hiện hành, chất hướng thần không được xếp chung với chất gây nghiện, nhưng cả hai đều thuộc nhóm các chất ma túy bị kiểm soát chặt chẽ do có nguy cơ gây lệ thuộc và ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần.

Theo Thông tư 20/2017/TT-BYT, các chất hướng thần và chất gây nghiện đều được liệt kê trong danh mục các chất bị kiểm soát và quản lý chặt chẽ trong lĩnh vực dược phẩm. Việc sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu và sử dụng các chất này phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn và phòng chống lạm dụng.

3. Chất ma túy có được xem là chất gây nghiện không?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, chất ma túy được hiểu là bao gồm cả chất gây nghiện và chất hướng thần. Những chất này đều được liệt kê rõ trong danh mục do Chính phủ ban hành.

Nói cách khác, chất gây nghiện là một loại chất ma túy. Vì vậy, chất ma túy không chỉ bao gồm chất gây nghiện mà còn bao gồm cả chất hướng thần – tức là những chất có thể làm thay đổi tâm thần, gây ảo giác hoặc lệ thuộc nếu sử dụng nhiều lần.

4. Những chất ma túy (gồm cả chất gây nghiện) bị cấm tuyệt đối trong đời sống xã hội

Theo Nghị định 57/2022/NĐ-CP, Chính phủ đã ban hành Danh mục I các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội. Việc sử dụng các chất này chỉ được phép trong trường hợp đặc biệt do cơ quan có thẩm quyền quy định, như nghiên cứu khoa học, giám định pháp y, điều tra tội phạm.

4.1. Nhóm IA: Các chất và dạng biến thể (muối, đồng phân, ester, ether) của chúng

4.2. Nhóm IB: Các chất và dạng biến thể có thể tồn tại

4.3. Nhóm IC: Các chất và muối có thể tồn tại

4. Nhóm ID: Các chất tự nhiên và chế phẩm

5. Câu hỏi thường gặp

5.1 Sự khác biệt giữa “chất gây nghiện” và “chất hướng thần” là gì?

Chất gây nghiện là chất có khả năng gây nghiện cao, khi sử dụng nhiều lần sẽ dẫn đến lệ thuộc và tổn hại đến sức khỏe, tâm thần, hành vi.
Trong khi đó, chất hướng thần là chất tác động đến hệ thần kinh trung ương, gây thay đổi tâm trạng, nhận thức hoặc hành vi, nhưng không nhất thiết gây nghiện cao như chất gây nghiện. Cả hai loại đều thuộc danh mục quản lý nghiêm ngặt của Nhà nước.

5.2 Chất gây nghiện có thể dùng trong y tế không?

Có. Một số chất gây nghiện như morphin, methadone, ketamin… được phép sử dụng trong y tế với liều lượng và điều kiện nghiêm ngặt.
Việc sử dụng các chất này phải do cơ sở y tế có giấy phép và nhân viên y tế chuyên môn thực hiện.

5.3 Có được phép sử dụng chất gây nghiện trong nghiên cứu khoa học không?

Có thể, nhưng phải được cấp phép. Các tổ chức nghiên cứu khoa học muốn sử dụng chất gây nghiện phải xin giấy phép từ cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm an toàn, kiểm soát chặt chẽ quá trình lưu trữ, sử dụng và xử lý.