Từ đa nghĩa là gì? Nêu ví dụ

Vietjack.me giới thiệu bộ câu hỏi ôn tập Ngữ Văn có đáp án được biên soạn bám sát chương trình học giúp bạn ôn luyện và bổ sung kiến thức môn Ngữ văn tốt hơn. Mời các bạn đón xem:

1 707 20/01/2026

Trang trước

Trang sau

3000 câu hỏi ôn tập Ngữ văn (Phần 14)

Câu hỏi: Từ đa nghĩa là gì? Nêu ví dụ.

Trả lời:

a. Định nghĩa

* Từ đa nghĩa: là những từ có nhiều hơn một nghĩa trong đó có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển. Nghĩa của các từ này thường có mối liên hệ với nhau, nhưng có thể biểu thị cho những đối tượng, khái niệm hoặc tình huống khác nhau.

- Ví dụ: từ “ăn” có nghĩa gốc “ăn cơm” (cho vào cơ thể thức ăn nuôi sống); ăn cưới (ăn uống nhân dịp cưới); ăn ảnh (trông đẹp hơn trong ảnh so với ngoài đời)

b. Đặc điểm nhận biết từ đa nghĩa

* Một từ có nhiều nghĩa

Đặc điểm đầu tiên và quan trọng nhất là một từ có thể dùng trong nhiều tình huống, bối cảnh khác nhau với nhiều lớp nghĩa liên kết. Nghĩa gốc của từ là nền tảng để hình thành các nghĩa chuyển.

Ví dụ: Từ “tay” có nghĩa gốc là bộ phận cơ thể, nhưng có thể mở rộng để chỉ người có nghề giỏi (“tay thợ lành nghề”) hoặc chỉ quyền lực (“nắm trong tay quyền lực”).

* Các nghĩa có liên hệ với nhau

Từ đa nghĩa không phải là tập hợp ngẫu nhiên các nghĩa. Mỗi nghĩa mới được phát triển từ nghĩa gốc dựa trên mối quan hệ tương đồng về hình thức, công dụng hoặc chức năng.

* Phong phú về cách diễn đạt

Nhờ sự linh hoạt của từ đa nghĩa, tiếng Việt trở nên giàu hình ảnh và biểu cảm hơn. Người nói và người viết có thể tạo ra nhiều tầng nghĩa sâu sắc trong văn học, báo chí, giao tiếp hàng ngày.

c. Phân loại từ đa nghĩa

Có nhiều cách phân loại từ đa nghĩa. Một trong những cách phổ biến nhất là dựa vào sự phát triển nghĩa.

Từ đa nghĩa theo nghĩa gốc và nghĩa chuyển

Nghĩa gốc: Nghĩa cơ bản, trực tiếp và xuất hiện đầu tiên của từ.
Nghĩa chuyển: Nghĩa phát triển từ nghĩa gốc thông qua các phương thức như ẩn dụ, hoán dụ.

Ví dụ: Từ “chân”:

Nghĩa gốc: Bộ phận cơ thể người hoặc động vật.
Nghĩa chuyển: “Chân núi” (chỉ vị trí), “chân dung” (chỉ hình ảnh).

d. Vai trò của từ đa nghĩa trong tiếng Việt

* Làm giàu vốn từ vựng

Từ đa nghĩa giúp tiếng Việt trở nên phong phú mà không cần tạo quá nhiều từ mới. Một từ có thể gánh nhiều nghĩa, phục vụ nhiều nhu cầu giao tiếp khác nhau.

* Tăng tính hình tượng, biểu cảm

Trong văn học, từ đa nghĩa được khai thác triệt để để tạo chiều sâu cảm xúc, hình ảnh. Thơ ca Việt Nam với những từ đa nghĩa phong phú đã thể hiện sự tinh tế của ngôn ngữ dân tộc.

* Hỗ trợ giao tiếp hiệu quả

Khi đã hiểu rõ “từ đa nghĩa là gì”, bạn có thể linh hoạt sử dụng từ để nói hoặc viết ngắn gọn mà vẫn truyền tải đủ thông điệp, giúp cuộc trò chuyện mượt mà, tự nhiên hơn.

e. Phân biệt từ đa nghĩa và từ đồng âm

Hai khái niệm này dễ gây nhầm lẫn.

Từ đa nghĩa: Một từ, một cách viết, nhiều nghĩa có mối liên hệ. Ví dụ: “Mắt” (mắt người, mắt kim, mắt lưới).
Từ đồng âm: Nhiều từ khác nhau nhưng giống nhau về âm thanh hoặc chữ viết, không liên quan về nghĩa. Ví dụ: “Đá” (chất rắn tự nhiên) và “đá” (hành động dùng chân).

Xem thêm các bài giải bộ 3000 câu hỏi Ngữ văn hay và chi tiết tại:

Thơ là gì?

Thơ được phân làm mấy loại? Kể tên

Nêu những đặc trưng cơ bản của thơ.

Trình bày vai trò của yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ.

Ngôn ngữ thơ như thế nào?

Từ đa nghĩa là gì? Nêu ví dụ.

Nêu tác dụng của từ đa nghĩa trong câu.

Từ đồng âm là gì? Nêu ví dụ.

Nêu tác dụng của từ đồng âm trong câu.

Văn bản “Những cánh buồm” thuộc thể loại nào?

Phương thức biểu đạt chính mà tác giả sử dụng trong văn bản “Những cánh buồm” là?