Phân biệt vi phạm hành chính và vi phạm hình sự như thế nào?

1. Phân biệt vi phạm hành chính và vi phạm hình sự như thế nào?

2. Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, được sửa đổi 2020 nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính bao gồm:

• Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;
• Việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật;
• Việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng;
• Chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm hành chính do pháp luật quy định.
• Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần.
• Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt về hành vi vi phạm hành chính đó.
• Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính hoặc vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm, trừ trường hợp hành vi vi phạm hành chính nhiều lần được Chính phủ quy định là tình tiết tăng nặng;
• Người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính. Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính;
• Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

3. Quy định pháp luật về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính năm 2025 thế nào?

Khoản 1 Điều 6 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, được sửa đổi 2020, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính được quy định như sau:

• Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là 01 năm, trừ các trường hợp sau đây:
  • Vi phạm hành chính về kế toán; hóa đơn; phí, lệ phí; kinh doanh bảo hiểm; quản lý giá; chứng khoán; sở hữu trí tuệ; xây dựng; thủy sản; lâm nghiệp; điều tra, quy hoạch, thăm dò, khai thác, sử dụng nguồn tài nguyên nước; hoạt động dầu khí và hoạt động khoáng sản khác; bảo vệ môi trường; năng lượng nguyên tử; quản lý, phát triển nhà và công sở; đất đai; đê điều; báo chí; xuất bản; sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh hàng hóa; sản xuất, buôn bán hàng cấm, hàng giả; quản lý lao động ngoài nước thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là 02 năm.
  • Vi phạm hành chính về thuế thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về quản lý thuế;
• Thời điểm để tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính được quy định như sau:
  • Đối với vi phạm hành chính đã kết thúc thì thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm.
  • Đối với vi phạm hành chính đang được thực hiện thì thời hiệu được tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm;
• Trường hợp xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân, tổ chức do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến thì thời hiệu được áp dụng theo quy định trên. Thời gian cơ quan tiến hành tố tụng thụ lý, xem xét được tính vào thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.
• Trong thời hạn trên mà cá nhân, tổ chức cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính được tính lại kể từ thời điểm chấm dứt hành vi trốn tránh, cản trở việc xử phạt.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Khi nào một hành vi bị coi là tội phạm?

Một hành vi chỉ bị coi là tội phạm khi đáp ứng đầy đủ các yếu tố: hành vi đó phải nguy hiểm cho xã hội, được quy định là tội phạm trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý.

4.2. Mọi tội phạm đều phải bị đưa ra xét xử công khai không?

Không. Một số vụ án liên quan đến bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục, người chưa thành niên… có thể được xét xử kín theo quyết định của tòa án.

4.3. Phân biệt hình phạt chính và hình phạt bổ sung trong xử lý hình sự?

• Hình phạt chính là hình phạt bắt buộc áp dụng đối với người phạm tội (ví dụ: tù giam, cải tạo không giam giữ, phạt tiền).

• Hình phạt bổ sung là hình phạt có thể áp dụng kèm theo hình phạt chính (như: cấm hành nghề, quản chế, tịch thu tài sản,...), tùy theo tính chất, mức độ của tội phạm.

4.4. Có được xoá án tích sau khi chấp hành xong án phạt không?

Có. Người đã chấp hành xong bản án hình sự (hoặc được miễn chấp hành) có thể được xóa án tích theo quy định của pháp luật nếu không phạm tội mới trong thời gian nhất định. Khi được xóa án tích, người đó được coi như chưa bị kết án.