Phá hoại tài sản người khác dưới 2 triệu, có bị đi tù không mới nhất 2025?

1. Phá hoại tài sản người khác dưới 2 triệu, có bị đi tù không mới nhất?

Hiện nay, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác ngày càng xảy ra phổ biến, nhiều vụ việc với mức độ nghiêm trọng đã để lại thiệt hại vô cùng lớn.

Bộ luật Hình sự 2015 không mô tả cụ thể về hành vi cố ý hủy hoại tài sản của người khác, tuy nhiên có thể hiểu đây là hành vi đập phá, hủy hoại của một hoặc một nhóm người nhằm mục đích làm cho tài sản của người khác không còn công dụng hoặc giá trị sử dụng nữa.

Theo đó, các đối tượng thực hiện hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.

Cụ thể, theo khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015, người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 02 - dưới 50 triệu đồng hoặc dưới 02 triệu đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản:

• Đã bị xử phạt hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này mà còn vi phạm;
• Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
• Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;
• Tài sản là di vật, cổ vật.

Như vậy, trường hợp hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác dưới 02 triệu đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp nêu trên, người thực hiện hành vi vi phạm vẫn có thể bị truy cứu hình sự về Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.

2. Các yếu tố cấu thành tội huỷ hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

Căn cứ theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 có thể phân tích như sau:

(1) Khách thể của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

Khách thể của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản cũng tương tự như các tội xâm phạm quyền sở hữu khác, nhưng tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản không xâm phạm đến quan hệ nhân thân mà chỉ xâm phạm đến quan hệ sở hữu, đây cũng là một điểm khác với các tội có tính chất chiếm đoạt như cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, tội cướp giật tài sản, đặc điểm này được thể hiện trong cấu thành tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản nhà làm luật không quy định thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ là tình tiết định khung hình phạ

Vì vậy, nếu huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản mà gây chết người hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thì tuỳ từng trường hợp cụ thể mà xác định người phạm tội đã gây ra hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, nếu huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản nhằm mục đích xâm phạm đến tính mạng, sức khoẻ của con người thì hành vi huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản trở thành thủ đoạn của hành vi giết người hoặc cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

(2) Chủ thể của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

Chủ thể của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là chủ thể thường. Nghĩa là bất kỳ người nào có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự đều có thể trở thành chủ thể của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.

Tuy nhiên, người phạm tội từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này, vì tội phạm này có hai khoản nhưng không có trường hợp nào quy định là tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

(3) Mặt khách quan của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

Hành vi phạm tội: Do điều luật quy định hai hành vi phạm tội khác nhau nên mỗi hành vi phạm tội có hành vi khách quan khác nhau.

Huỷ hoại tài sản là làm cho tài sản mất hẳn giá trị sử dụng không thể khôi phục lại được và như vậy toàn bộ giá trị tài sản không còn. Ví dụ: Đốt cháy một căn nhà, một chiếc xe ôtô cháy thành tro bụi. Tuy nhiên, trong một chừng mực nhất định thì sự phân biệt rạch ròi hành vi huỷ hoại với hành vi cố ý làm hư hỏng tài sản không phải trong trường hợp nào cũng được xác định khác nhau hoàn toàn. Sự khác biệt giữa huỷ hoại và cố ý làm hư hỏng tài sản chủ yếu căn cứ vào hậu quả của hành vi gây ra đối với tài sản, nếu tài sản bị hư hỏng hoàn toàn không có khả năng khôi phục thì coi là huỷ hoại, nếu tài sản không bị mất hẳn giá trị sử dụng và có khả năng khôi phục lại toàn bộ hoặc một phần giá trị sử dụng thì coi là cố ý làm hư hỏng tài sản.

Làm hư hỏng tài sản là làm giảm đáng kể giá trị sử dụng của tài sản và giá trị sử dụng bị giảm đó có thể khôi phục được (có thể khôi phục lại như cũ, nhưng có thể chỉ khôi phục lại được một phần). Ví dụ đập vỡ kính xe, đập vỡ tường nhà,...

Về phương thức thực hiện: Hành vi huỷ hoại hoặc làm hư hỏng tài sản được thực hiện bằng nhiều phương thức khác nhau tuỳ thuộc vào thủ đoạn mà người phạm tội thực hiện như: Đốt cháy, đập phá, dùng thuốc nổ, dùng chất độc, hoá chất hoặc lợi dụng thiên tai để huỷ hoại tài sản…Thực tiễn xét xử cho thấy có những trường hợp nếu chỉ căn cứ vào hành vi thì khó xác định đó có phải là hành vi huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản hay không nhưng nếu không coi là huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng thì khó có thể xác định người phạm tội phạm tội gì.

Hậu quả và mối quan hệ nhân quả: Khác với những quy định của các Bộ luật Hình sự trước đây, Bộ luật Hình sự năm 2015 không quy định hậu quả của hành vi là yếu tố bắt buộc cấu thành tội phạm mà quy định những loại tài sản mà người phạm tội khi thực hiện hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng đối với những tài sản này sẽ bị truy cứu trách nhiệm về tội này đó là: tài sản có trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên, tài sản là di vật, cổ hoặc vật có giá trị lịch sử, văn hóa hoặc tài sản trị giá dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm; đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại

(4) Mặt chủ quan của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

Người phạm tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản thực hiện hành vi phạm tội của mình với lỗi cố ý. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra hoặc người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra, tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra.

Mục đích của người phạm tội là mong muốn huỷ hoại hoặc làm hư hỏng tài sản của người khác. Ngoài mục đích này, người phạm tội không có mục đích nào khác và mục đích này cũng là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm. Nếu người phạm tội có mục đích khác, còn việc huỷ hoại tài sản hoặc làm hư hỏng tài sản chỉ là phương pháp để đạt được mục đích khác thì không phạm tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản mà tuỳ trường hợp cụ thể mà người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội tương ứng.

3. Xử lý hành chính đối với hủy hoại tài sản dưới 2 triệu

Khi hành vi không đủ yếu tố cấu thành tội phạm, bạn sẽ bị xử lý theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/01/2022 và vẫn áp dụng đến 07/04/2025). Cụ thể:

Mức phạt tiền: Theo Điều 7 Khoản 2, hành vi “cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác” bị phạt từ 2-3 triệu đồng. Ví dụ: Bạn đập vỡ một chiếc tivi cũ trị giá 1,5 triệu đồng, bạn có thể bị phạt 2 triệu đồng nếu không có tình tiết tăng nặng.

Trường hợp người nước ngoài: Nếu bạn là người nước ngoài và hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự (ví dụ: phá hoại tài sản trong khu du lịch), ngoài phạt tiền, bạn có thể bị trục xuất khỏi Việt Nam.

Bồi thường dân sự: Ngoài phạt tiền, bạn phải bồi thường thiệt hại theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 584, 589). Mức bồi thường bao gồm:

• Giá trị tài sản bị hủy hoại (ví dụ: 1,5 triệu đồng cho chiếc tivi).
• Chi phí phát sinh như sửa chữa, mất thu nhập do không dùng được tài sản.

Ví dụ: Bạn làm hỏng xe đạp 1 triệu đồng của người bán hàng rong, bạn phải trả 1 triệu đồng cộng thêm tiền họ mất vì không đi bán được hàng trong vài ngày.

Như vậy, tổng chi phí bạn phải chịu (phạt tiền + bồi thường) có thể cao hơn giá trị thiệt hại ban đầu, buộc bạn phải cân nhắc kỹ trước khi hành động.

4. Đề xuất tăng mức định tội đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản mới nhất

Tải dự thảo Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) tại đây:

Căn cứ tại Điều 178 Dự thảo Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) có quy định mới về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản cụ thể các mức phạt như sau:

(1) Người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 5.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 5.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này mà còn vi phạm;
• Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
• Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;
• Tài sản là di vật, cổ vật.

(2) Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

• Có tổ chức;
• Gây thiệt hại cho tài sản trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 400.000.000 đồng;
• Tài sản là bảo vật quốc gia;
• Dùng chất nguy hiểm về cháy, nổ hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác;
• Để che giấu tội phạm khác;
• Vì lý do công vụ của người bị hại;
• Tái phạm nguy hiểm.

(3) Phạm tội gây thiệt hại cho tài sản trị giá từ 400.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

(4) Phạm tội gây thiệt hại cho tài sản trị giá từ 1.000.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.

(5) Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Như vậy, Dự thảo Bộ Luật Hình sự đã đề xuất tăng mức định tội đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản tại Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017).

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Hủy hoại tài sản dưới 2 triệu có phải bồi thường không?

Câu trả lời là Có, Theo Điều 584 và Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015, người gây thiệt hại phải bồi thường toàn bộ giá trị tài sản bị hủy hoại, kể cả khi giá trị dưới 2 triệu đồng, bất kể có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay chỉ bị xử phạt hành chính.

5.2. Làm sao để biết hành vi hủy hoại tài sản dưới 2 triệu có bị phạt tù không?

Bạn cần xem xét các yếu tố như hành vi có tái phạm không, tài sản bị hủy hoại có phải phương tiện kiếm sống chính của người bị hại không, hoặc hành vi có gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự không. Nếu có một trong các yếu tố này, mức phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm có thể được áp dụng theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015