Hệ thống Tòa án nhân dân ở Việt Nam tổ chức thế nào mới nhất 2025?

1. Hệ thống Tòa án nhân dân ở Việt Nam tổ chức thế nào mới nhất 2025?

Căn cứ khoản 1 Điều 4 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 quy định tổ chức của Tòa án nhân dân bao gồm:

• Tòa án nhân dân tối cao;
• Tòa án nhân dân cấp cao;
• Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
• Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương;
• Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt Hành chính, Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt Sở hữu trí tuệ, Tòa án nhân dân chuyên biệt Phá sản;
• Tòa án quân sự trung ương, Tòa án quân sự quân khu và tương đương, Tòa án quân sự khu vực.

2. Chức năng, nhiệm vụ của Tòa án nhân dân mới nhất 2025

Theo Điều 3 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của Tòa án nhân dân như sau:

• Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp bao gồm quyền xét xử, quyết định về các tranh chấp, vi phạm pháp luật, về những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của luật; bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.
• Khi thực hiện quyền tư pháp, Tòa án nhân dân có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:
  • Xét xử, giải quyết vụ án hình sự, vụ án hành chính, vụ việc dân sự (gồm vụ án dân sự và việc dân sự), vụ việc phá sản và vụ án, vụ việc khác theo quy định của pháp luật;
  • Giải quyết, xét xử vi phạm hành chính theo quy định của luật;
  • Quyết định những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của luật;
  • Phát hiện, kiến nghị về tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản quy phạm pháp luật trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc theo quy định của luật;
  • Giải thích áp dụng pháp luật trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc;
  • Tổng kết thực tiễn xét xử, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử; phát triển án lệ;
  • Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn về thi hành án theo quy định của luật;
  • Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.

3. Cơ cấu tổ chức của hệ thống Tòa án nhân dân gồm những bộ phận nào?

Dưới đây là cơ cấu tổ chức mới nhất của hệ thống Tòa án nhân dân theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024:

• Cấp tòa án theo thẩm quyền địa phương (Điều 4 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024):
  • Tòa án nhân dân tối cao
  • Tòa án nhân dân cấp cao
  • Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương
  • Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh…
  • Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt:
  • Hành chính
  • Sở hữu trí tuệ
  • Phá sản
  • Tòa án quân sự:
  • Trung ương
  • Quân khu (tương đương)
  • Khu vực
• Cấp thẩm phán

Phân biệt hai ngạch thẩm phán:

• • Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao
  • Thẩm phán (các cấp dưới)
• Cấu trúc bên trong Tòa án nhân dân tối cao:

Theo Điều 47 và Điều 93 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, tổ chức giúp việc bao gồm:

• • Văn phòng
  • Các cục, vụ và tương đương
  • Cơ sở đào tạo, bồi dưỡng
  • Cơ quan báo chí
• Thẩm quyền thành lập và giải thể
  • Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định thành lập/giải thể:
  • Tòa án cấp cao
  • Tòa án sơ thẩm chuyên biệt
  • Tòa án cấp tỉnh/huyện theo đề nghị của Chánh án TAND tối cao
  • Tòa án quân sự: thành lập/giải thể theo đề nghị của Chánh án, sau khi thống nhất với Bộ Quốc phòng

4. Các câu hỏi thường gặp

4.1. Tòa án là gì?

Căn cứ khoản 1 Điều 102 Luật Hiến pháp 2013 giải thích:

Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp.

4.2. Tòa án cấp sơ thẩm khi xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc có nhiệm vụ, quyền hạn gì?

Theo khoản 2 Điều 23 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 quy định Tòa án cấp sơ thẩm khi xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc có nhiệm vụ, quyền hạn như sau:

• Xem xét, thụ lý vụ án, vụ việc; tổ chức phiên tòa, phiên họp xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc;
• Hướng dẫn, yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan thu thập, cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ để xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc;
• Quyết định việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế, biện pháp khẩn cấp tạm thời;
• Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự, công nhận kết quả đối thoại thành của các đương sự;
• Quyết định đưa vụ án ra xét xử, tạm đình chỉ, đình chỉ việc giải quyết vụ án, vụ việc, phục hồi vụ án hình sự, hoãn, tạm ngừng phiên tòa, phiên họp, tiếp tục việc xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc;
• Yêu cầu Điều tra viên, Kiểm sát viên, những người khác trình bày về các vấn đề có liên quan đến vụ án hình sự tại phiên tòa;
• Xem xét, kết luận về tính hợp pháp của quyết định, hành vi tố tụng của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng trong quá trình xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc;
• Xem xét, kết luận về tính hợp pháp của tài liệu, chứng cứ do cơ quan, tổ chức, cá nhân thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án;
• Trả hồ sơ yêu cầu Viện kiểm sát điều tra bổ sung;
• Phát hiện, kiến nghị về tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản quy phạm pháp luật trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc;
• Giải thích áp dụng pháp luật trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc;
• Ban hành bản án, quyết định;
• Giải quyết yêu cầu, đề nghị, kiến nghị, khiếu nại về quyết định, hành vi tố tụng;
• Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.

4.3. Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp là gì?

Theo Điều 3 Luật Tổ chức tòa án nhân dân 2024, Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp bao gồm: xét xử, giải quyết các tranh chấp, vi phạm pháp luật; quyết định về quyền con người, quyền‑nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức; đảm bảo áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử

4.4. Tòa án phải tuân thủ nguyên tắc tổ chức và hoạt động nào?

Theo Điều 5 Luật Tổ chức tòa án nhân dân 2024, Tòa án được tổ chức và hoạt động trên nguyên tắc:

• Độc lập theo thẩm quyền xét xử.
• Bảo đảm bình đẳng trước pháp luật.
• Thực hiện quyền tư pháp kịp thời, công bằng, công khai, vô tư, khách quan.
• Chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm được bảo đảm