Buôn lậu là gì? Tội buôn lậu xử phạt ra sao theo BLHS mới nhất 2025?
Buôn lậu là gì? Tội buôn lậu xử phạt ra sao theo BLHS mới nhất 2025?

1. Buôn lậu là gì? Tội buôn lậu xử phạt ra sao theo BLHS mới nhất 2025?

1.1. Buôn lậu là gì?

Căn cứ theo Điều 188 Bộ Luật Hình sự 2015, buôn lậu được định nghĩa như sau:

"1. Người nào buôn bán qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại trái quy định của pháp luật thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi quy định tại Điều này hoặc tại một trong các điều 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196 và 200 của Bộ luật này hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, nếu không thuộc trường hợp quy định tại các điều 248, 249, 250, 251, 252, 253, 254, 304, 305, 306, 309 và 311 của Bộ luật này;

b) Di vật, cổ vật hoặc vật có giá trị lịch sử, văn hóa.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

...

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 7 năm đến 15 năm:

a) Vật phạm pháp trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;

b) Thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:

a) Vật phạm pháp trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên;

b) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;

c) Lợi dụng chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

6. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

..."

Buôn lậu là hành vi vận chuyển, mua bán, tàng trữ hàng hóa qua biên giới trái phép, tức là không tuân thủ các quy định của pháp luật về hải quan, thuế, và các quy định liên quan khác. Buôn lậu thường nhằm trốn tránh các nghĩa vụ tài chính như thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc để đưa vào/lấy ra khỏi lãnh thổ quốc gia những mặt hàng bị cấm.

1.2. Tội buôn lậu xử phạt ra sao theo BLHS mới nhất 2025?

Mức phạt tội buôn lậu được quy định trong Điều 188 Bộ Luật Hình sự 2015, cụ thể như sau:

1.2.1. Mức phạt tội buôn lậu đối với cá nhân phạm tội

Khung hình phạt

Điều kiện áp dụng

Hình phạt chính

Hình phạt bổ sung

Khung 1

Giá trị hàng hóa từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng hoặc dưới 100 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc có tiền án chưa được xóa

Phạt tiền từ 50 triệu đến 300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm

Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Khung 2
  • Có tổ chức
  • Có tính chất chuyên nghiệp
  • Giá trị hàng hóa từ 300 triệu đến dưới 500 triệu đồng
  • Thu lợi bất chính từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng
  • Vật phạm pháp là bảo vật quốc gia
  • Lợi dụng chức vụ, quyền hạn
  • Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức
  • Phạm tội 2 lần trở lên
  • Tái phạm nguy hiểm

Phạt tiền từ 300 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 3 năm đến 7 năm

Như khung 1

Khung 3
  • Giá trị hàng hóa từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng
  • Thu lợi bất chính từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng

Phạt tiền từ 1,5 tỷ đến 5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 7 năm đến 15 năm

Như khung 1

Khung 4
  • Giá trị hàng hóa từ 1 tỷ đồng trở lên
  • Thu lợi bất chính từ 1 tỷ đồng trở lên
  • Lợi dụng chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác

Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm

Như khung 1

1.2.2. Mức phạt tội buôn lậu đối với pháp nhân thương mại

Khung hình phạt

Điều kiện áp dụng

Hình phạt chính

Hình phạt bổ sung

Khung 1
  • Giá trị hàng hóa từ 200 triệu đến dưới 300 triệu đồng
  • Hoặc dưới 200 triệu đồng nhưng là di vật, cổ vật
  • Hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc có tiền án chưa được xóa

Phạt tiền từ 300 triệu đến 1 tỷ đồng
  • Phạt tiền từ 50 triệu đến 300 triệu đồng
  • Cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 1 năm đến 3 năm

Khung 2
  • Có tổ chức
  • Có tính chất chuyên nghiệp
  • Giá trị hàng hóa từ 300 triệu đến dưới 500 triệu đồng
  • Thu lợi bất chính từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng
  • Vật phạm pháp là bảo vật quốc gia
  • Lợi dụng chức vụ, quyền hạn
  • Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức
  • Phạm tội 2 lần trở lên
  • Tái phạm nguy hiểm

Phạt tiền từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng

Như khung 1

Khung 3
  • Giá trị hàng hóa từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng
  • Thu lợi bất chính từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng

Phạt tiền từ 3 tỷ đến 7 tỷ đồng

Như khung 1

Khung 4
  • Giá trị hàng hóa từ 1 tỷ đồng trở lên
  • Thu lợi bất chính từ 1 tỷ đồng trở lên
  • Lợi dụng chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác
  • Phạt tiền từ 7 tỷ đến 15 tỷ đồng
  • Hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến 3 năm

Như khung 1

Khung đặc biệt

Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 Bộ luật Hình sự 2015

Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn

Như khung 1

2. Phân biệt gian lận thương mại và buôn lậu như thế nào?

Buôn lậu và gian lận thương mại đều là các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại và hải quan, tuy nhiên hai hành vi này khác nhau rõ rệt về bản chất, hình thức và mức độ vi phạm.

Buôn lậu

Gian lận thương mại

Định nghĩa

Hành vi vận chuyển, mua bán hàng hóa qua biên giới trái phép hoặc không làm thủ tục hải quan theo quy định.

Hành vi lừa dối trong hoạt động thương mại như khai gian, khai man nhằm trục lợi bất chính.

Chủ thể phạm tội

Người buôn bán trái phép

Người mua, người bán

Hành vi phạm tội

Buôn bán qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại trái pháp luật hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý. (Điều 188 Bộ Luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017)

Các hành vi gian lận thương mại trong lĩnh vực kinh tế như: Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 192); Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước (Điều 203);…

Hậu quả pháp lý
  • Bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự
  • Có thể bị tịch thu hàng hóa, phương tiện

Chủ yếu bị xử phạt hành chính, nếu nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự

3. 4 yếu tố cấu thành tội buôn lậu theo BLHS mới nhất

Theo Điều 188 Bộ Luật Hình sự 2015 các yếu tố cấu thành tội buôn lậu bao gồm:

  • Chủ thể của Tội buôn lậu: Để cấu thành tội buôn lậu, chủ thể (người phạm tội) cần phải có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định. Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự đối với Tội buôn lậu là người từ đủ 16 tuổi trở lên theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017.
  • Khách thể của Tội buôn lậu: Tội buôn lậu xâm phạm chế độ quản lý ngoại thương của Nhà nước Cộng hoà XHCN Việt Nam. Điều luật quy định đối tượng tác động của hành vi phạm tội này là các loại hàng hoá, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý, di vật, cổ vật.
  • Mặt khách quan của Tội buôn lậu: Hành vi khách quan của Tội buôn lậu là hành vi buôn bán trái pháp luật qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại. Hành vi buôn bán trái pháp luật chỉ bị coi là tội phạm khi hàng hoá, tiền Việt Nam, kim khí quý, đá quý có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên hoặc dưới mức đó nhưng thuộc một trong các trường hợp sau: Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi quy định tại Điều này hoặc một trong các Điều 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196 và 200 của Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm; Vật phạm pháp là di vật, cổ vật; Buôn bán trái pháp luật qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan và nội địa hoặc ngược lại các đối tượng trên được hiểu là hành vi trao đổi các thứ này qua biên giới quốc gia hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại trái với quy định của Nhà nước như không khai báo, khai báo gian dối, dùng giấy tờ giả mạo, giấu giếm hàng hoá, không có giấy tờ hợp lệ của cơ quan có thẩm quyền, trốn tránh sự kiểm soát của hải quan, bộ đội biên phòng, và có thể chuyển các loại hàng hoá kể trên qua biên giới bằng đường bộ, đường thuỷ, đường hàng không, đường sắt hoặc qua bưu điện quốc tế.
  • Mặt chủ quan của Tội buôn lậu: Người thực hiện hành vi buôn lậu được xác định với lỗi cố ý (cố ý trực tiếp). Tức là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi và mong muốn hậu quả đó xảy ra.
4 yếu tố cấu thành tội buôn lậu theo BLHS mới nhất

4 yếu tố cấu thành tội buôn lậu theo BLHS mới nhất

4. Phân biệt chuẩn pháp lý tội buôn lậu và tội vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới

Tội buôn lậu và tội vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới cùng thuộc nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý xuất nhập khẩu và hải quan.

Buôn lậu

Vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới

Định nghĩa

Mua bán, trao đổi, kinh doanh hàng hóa qua biên giới không làm thủ tục hải quan hoặc khai gian, khai man, trái quy định pháp luật.

Hành vi vận chuyển hàng hoá, tiền tệ qua biên giới không có giấy phép hoặc không đúng với nội dung giấy phép.

Phương thức vận chuyển có thể bằng sức người (mang, vác), sức kéo của súc vật hoặc bằng các loại phương tiện vận tải

Mục đich phạm tội

Hưởng lợi từ hoạt động kinh doanh trái pháp luật.

Không nhằm mục đích kiếm lời, mà có thể là vận chuyển thuê để lấy tiền công, giúp đỡ người khác, vận chuyển cho bản thân để sử dụng,...

Hình phạt

Người phạm tội buôn lậu bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 20 năm.

Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Người phạm tội vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 05 năm tùy theo mức độ vi phạm.

Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Căn cứ pháp lý

Điều 188 Bộ Luật Hình sự 2015

Điều 189 Bộ Luật Hình sự 2015


5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Người làm thuê, vận chuyển hộ có bị coi là phạm tội buôn lậu không?

Tùy trường hợp:

  • Nếu biết rõ hàng là hàng lậu và cố tình tham gia, có thể bị xử lý hình sự với vai trò đồng phạm.

  • Nếu không biết (vô ý), có thể được miễn trách nhiệm hình sự, nhưng vẫn bị xử phạt hành chính nếu không chứng minh được tính vô ý.

5.2. Mức phạt cao nhất đối với cá nhân phạm tội buôn lậu là gì?

Mức phạt tù có thể lên tới 20 năm, cùng với các hình phạt bổ sung như: phạt tiền đến 5 tỷ đồng, tịch thu tài sản, cấm hành nghề, đảm nhiệm chức vụ

5.3. Buôn lậu hàng hóa gì thì bị xử lý nặng nhất?

Ma túy, vũ khí, thuốc lá, động vật hoang dã, vàng, ngoại tệ, bảo vật quốc gia là những loại hàng hóa đặc biệt bị kiểm soát chặt chẽ. Những trường hợp này có thể bị truy tố theo tội danh nghiêm trọng hơn hoặc tăng nặng khung hình phạt.

5.4. Nếu tự giác khai báo và giao nộp hàng lậu thì có được giảm nhẹ hình phạt không?

Có. Đây là tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015. Người phạm tội có thể được giảm hình phạt hoặc hưởng án treo, tùy mức độ vi phạm và thiện chí hợp tác.

5.5. Buôn lậu qua mạng có bị xử lý hình sự không?

Có. Hành vi lợi dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử để bán hàng không khai báo hải quan hợp pháp cũng được xem là buôn lậu nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

5.6. Người nước ngoài phạm tội buôn lậu tại Việt Nam xử lý thế nào?

Sẽ bị xử lý theo Bộ luật Hình sự Việt Nam. Tùy vào tính chất vụ án, có thể trục xuất, áp dụng biện pháp tư pháp, hoặc xử lý theo các hiệp định quốc tế mà Việt Nam tham gia.