Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
Tội loạn luân bị xử lý thế nào theo BLHS mới nhất 2025?
Tội loạn luân bị xử lý thế nào theo BLHS mới nhất 2025?
Pháp luật hình sự Việt Nam đặc biệt nghiêm khắc đối với các hành vi quan hệ tình dục đối với các thành viên trong gia đình nhằm duy trì truyền thống và nuôi dưỡng tế bào "gia đình" phát triển lành mạnh, hạnh phúc và văn minh. Trong số các tội phạm của bộ luật hình sự, dành riêng một điều để xử lý các hành vi loạn luân, bài viết dưới đây sẽ trình bày quy định mới nhất của BLHS về xử lý tội loạn luân. 28/05/2025Quảng cáo sai sự thật có phải là tội lừa dối khách hàng? Mức xử phạt mới nhất 2025 bao nhiêu?
Quảng cáo sai sự thật có phải là tội lừa dối khách hàng? Mức xử phạt mới nhất 2025 bao nhiêu?
Trong thời đại truyền thông số phát triển mạnh mẽ, quảng cáo đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp cận khách hàng. Tuy nhiên, việc quảng cáo sai sự thật không chỉ gây mất lòng tin từ người tiêu dùng mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng. Vậy, hành vi này có bị coi là tội lừa dối khách hàng theo quy định pháp luật Việt Nam không? Và mức xử phạt mới nhất năm 2025 là bao nhiêu? Dưới đây là những thông tin chi tiết giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này. 05/06/2025Lừa dối khách hàng bị xử lý ra sao theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025?
Lừa dối khách hàng bị xử lý ra sao theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025?
Trong môi trường thị trường ngày càng cạnh tranh, không ít cá nhân và doanh nghiệp đã sử dụng chiêu trò gian dối để trục lợi từ khách hàng. từ bán hàng kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật, đến việc cố tình che giấu thông tin sản phẩm. Những hành vi tưởng chừng “khôn lỏi” này giờ đây không chỉ vi phạm đạo đức kinh doanh, mà còn có thể bị xử lý hình sự theo quy định mới nhất trong Bộ luật Hình sự. Vậy, hành vi Lừa dối khách hàng bị xử lý ra sao theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025? Hãy cùng tìm hiểu trong nội dung bài viết dưới đây. 05/06/2025Phân biệt tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản tội lừa dối khách hàng mới nhất 2025 chuẩn quy định
Phân biệt tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản tội lừa dối khách hàng mới nhất 2025 chuẩn quy định
Nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa hai khái niệm pháp lý quan trọng là tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và tội lừa dối khách hàng. Trên thực tế, dù đều liên quan đến hành vi gian dối để trục lợi, nhưng bản chất pháp lý, đối tượng tác động, mức độ nguy hiểm cho xã hội và chế tài xử lý theo Bộ luật Hình sự mới nhất năm 2025 lại hoàn toàn khác biệt. Vậy, sự khác biệt giữa hai tội danh này là gì? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây. 05/06/2025Xúc phạm người khác trên MXH phạt đến 30 triệu đồng theo quy định mới nhất 2025?
Xúc phạm người khác trên MXH phạt đến 30 triệu đồng theo quy định mới nhất 2025?
Trong thời đại công nghệ số, mạng xã hội trở thành công cụ phổ biến để giao tiếp và chia sẻ thông tin. Tuy nhiên, việc lợi dụng nền tảng này để đăng tải, bình luận những nội dung mang tính xúc phạm, miệt thị người khác không chỉ gây tổn hại danh dự, nhân phẩm cá nhân mà còn vi phạm pháp luật. Theo quy định mới nhất, hành vi xúc phạm người khác trên mạng xã hội có thể bị xử phạt hành chính lên đến 30 triệu đồng, tùy theo mức độ nghiêm trọng và hậu quả gây ra. Vậy cụ thể, hành vi xúc phạm người khác trên MXH sẽ bị xử phạt như thế nào theo pháp luật hiện hành? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây. 20/06/2025Tội xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác mức xử lý theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025 ra sao?
Tội xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác mức xử lý theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025 ra sao?
Trong thời đại mạng xã hội phát triển như vũ bão, chỉ một dòng trạng thái, một bình luận ác ý hay một video mang tính xúc phạm trên không gian mạng cũng có thể gây ra hậu quả nặng nề về tinh thần, danh dự, thậm chí là cuộc sống của người khác. Việc bảo vệ nhân phẩm, danh dự con người nay càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Vậy hành vi xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định mới nhất của Bộ luật Hình sự mới nhất năm 2015? Hãy cùng tìm hiểu trong nội dung bài viết dưới đây. 05/06/20257 điều kiện kinh doanh đa cấp hợp pháp theo luật mới nhất 2025
7 điều kiện kinh doanh đa cấp hợp pháp theo luật mới nhất 2025
Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc lừa đảo đội lốt “đa cấp” đã gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản và niềm tin xã hội, buộc cơ quan chức năng phải siết chặt quản lý. Trong bối cảnh đó, việc nắm rõ các điều kiện để hoạt động đa cấp một cách hợp pháp không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp, mà còn là cơ sở để người dân nhận diện đâu là tổ chức kinh doanh minh bạch, đâu là mô hình lừa đảo tinh vi. Bài viết sau sẽ trình bày rõ 7 điều kiện kinh doanh đa cấp hợp pháp theo quy định pháp luật Việt Nam hiện hành. 20/06/2025Đa cấp là gì? Bán hàng đa cấp có phạm tội tại Việt Nam không?
Đa cấp là gì? Bán hàng đa cấp có phạm tội tại Việt Nam không?
Trong những năm gần đây, hoạt động bán hàng đa cấp đã trở thành chủ đề gây nhiều tranh cãi trong dư luận Việt Nam. Một số người xem đây là mô hình kinh doanh hiện đại giúp lan tỏa sản phẩm đến tay người tiêu dùng nhanh chóng, nhưng không ít người lại coi đó là vỏ bọc cho các hoạt động lừa đảo, trục lợi trên lòng tin và sự thiếu hiểu biết của người tham gia. Việc phân biệt rõ ranh giới giữa đa cấp hợp pháp và đa cấp bất chính không chỉ giúp người dân tránh rơi vào bẫy tài chính, mà còn là cơ sở để bảo vệ mình trước pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ khái niệm đa cấp, các căn cứ pháp lý điều chỉnh, và giải đáp thấu đáo vấn đề. “Bán hàng đa cấp có phạm tội không?” theo quy định pháp luật hiện hành. 20/06/2025Xâm phạm gia cư bất hợp pháp bị xử phạt thế nào mới nhất 2025?
Xâm phạm gia cư bất hợp pháp bị xử phạt thế nào mới nhất 2025?
Trong xã hội hiện đại, quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở là một trong những quyền cơ bản và quan trọng của công dân, được pháp luật ghi nhận và bảo vệ nghiêm ngặt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn tồn tại không ít hành vi vi phạm quyền này, trong đó phổ biến là hành vi xâm phạm gia cư bất hợp pháp. Đây không chỉ là sự xâm phạm đến đời sống riêng tư của cá nhân mà còn là hành vi vi phạm pháp luật, có thể bị xử lý hình sự. Hãy cùng tìm hiểu về quy định xâm phạm gia cư bất hợp pháp bị xử phạt thế nào mới nhất 2025? 29/05/2025Gá bạc là gì? Tội gá bạc xử lý ra sao theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025?
