Thời hạn trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong vụ án hình sự là bao lâu?

1. Thời hạn trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong vụ án hình sự là bao lâu?

Căn cứ Điều 174 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định thời hạn phục hồi điều tra, điều tra bổ sung, điều tra lại:

Thời hạn phục hồi điều tra, điều tra bổ sung, điều tra lại

...

2. Trường hợp vụ án do Viện kiểm sát trả lại để yêu cầu điều tra bổ sung thì thời hạn điều tra bổ sung không quá 02 tháng; nếu do Tòa án trả lại để yêu cầu điều tra bổ sung thì thời hạn điều tra bổ sung không quá 01 tháng. Viện kiểm sát chỉ được trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung hai lần. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa chỉ được trả hồ sơ để điều tra bổ sung một lần và Hội đồng xét xử chỉ được trả hồ sơ để điều tra bổ sung một lần.

Thời hạn điều tra bổ sung tính từ ngày Cơ quan điều tra nhận lại hồ sơ vụ án và yêu cầu điều tra bổ sung.

...

Theo đó, thời hạn trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung trong tố tụng hình sự được quy định như sau:

• Trường hợp do Viện kiểm sát trả lại trước khi xét xử thì thời hạn điều tra bổ sung không quá 02 tháng;
• Trường hợp do Tòa án trả khi xét xử thì thời hạn điều tra bổ sung không quá 01 tháng.

Lưu ý: Chỉ được trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung một lần và thời hạn điều tra bổ sung tính từ ngày Cơ quan điều tra nhận lại hồ sơ vụ án và yêu cầu điều tra bổ sung.

2. Trường hợp nào Viện kiểm sát trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung trước khi xét xử vụ án hình sự?

Căn cứ Điều 245 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung:

Trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung

1. Viện kiểm sát ra quyết định trả hồ sơ vụ án, yêu cầu Cơ quan điều tra điều tra bổ sung khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Còn thiếu chứng cứ để chứng minh một trong những vấn đề quy định tại Điều 85 của Bộ luật này mà Viện kiểm sát không thể tự mình bổ sung được;

b) Có căn cứ khởi tố bị can về một hay nhiều tội phạm khác;

c) Có người đồng phạm hoặc người phạm tội khác liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố bị can;

d) Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

2. Quyết định trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung phải ghi rõ vấn đề cần điều tra bổ sung quy định tại khoản 1 Điều này và các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 132 của Bộ luật này.

...

Như vậy, trước khi xét xử vụ án hình sự thì Viện kiểm sát trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung trong các trường hợp sau:

• Còn thiếu chứng cứ để chứng minh một trong những vấn đề sau mà Viện kiểm sát không thể tự mình bổ sung được;
  • Có hành vi phạm tội xảy ra hay không, thời gian, địa điểm và những tình tiết khác của hành vi phạm tội;
  • Ai là người thực hiện hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý hay vô ý; có năng lực trách nhiệm hình sự hay không; mục đích, động cơ phạm tội;
  • Những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo và đặc điểm về nhân thân của bị can, bị cáo;
  • Tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra;
  • Nguyên nhân và điều kiện phạm tội;
  • Những tình tiết khác liên quan đến việc loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt.
• Có căn cứ khởi tố bị can về một hay nhiều tội phạm khác;
• Có người đồng phạm hoặc người phạm tội khác liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố bị can;
• Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

3. Trường hợp nào thì hồ sơ vụ án được trả để điều tra bổ sung tại phiên tòa xét xử vụ án hình sự?

Căn cứ Điều 280 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung:

Trả hồ sơ để điều tra bổ sung

1. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa ra quyết định trả hồ sơ cho Viện kiểm sát để điều tra bổ sung khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Khi thiếu chứng cứ dùng để chứng minh một trong những vấn đề quy định tại Điều 85 của Bộ luật này mà không thể bổ sung tại phiên tòa được;

b) Có căn cứ cho rằng ngoài hành vi mà Viện kiểm sát đã truy tố, bị can còn thực hiện hành vi khác mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm;

c) Có căn cứ cho rằng còn có đồng phạm khác hoặc có người khác thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố vụ án, khởi tố bị can;

d) Việc khởi tố, điều tra, truy tố vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng.

2. Trường hợp Viện kiểm sát phát hiện có căn cứ trả hồ sơ để điều tra bổ sung thì Viện kiểm sát có văn bản đề nghị Tòa án trả hồ sơ.

...

Như vậy, tại phiên tòa xét xử vụ án hình sự thì hồ sơ vụ án được trả để điều tra bổ sung trong trường hợp sau:

• Khi thiếu chứng cứ dùng để chứng minh một trong những vấn đề sau mà không thể bổ sung tại phiên tòa được:
  • Có hành vi phạm tội xảy ra hay không, thời gian, địa điểm và những tình tiết khác của hành vi phạm tội;
  • Ai là người thực hiện hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý hay vô ý; có năng lực trách nhiệm hình sự hay không; mục đích, động cơ phạm tội;
  • Những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo và đặc điểm về nhân thân của bị can, bị cáo;
  • Tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra;
  • Nguyên nhân và điều kiện phạm tội;
  • Những tình tiết khác liên quan đến việc loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt.
• Có căn cứ cho rằng ngoài hành vi mà Viện kiểm sát đã truy tố, bị can còn thực hiện hành vi khác mà quy định là tội phạm;
• Có căn cứ cho rằng còn có đồng phạm khác hoặc có người khác thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố vụ án, khởi tố bị can;
• Việc khởi tố, điều tra, truy tố vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Trả hồ sơ điều tra bổ sung có làm thay đổi tội danh hoặc khởi tố thêm bị can không?

Có. Trong quá trình điều tra bổ sung, nếu phát hiện hành vi phạm tội khác hoặc đồng phạm khác, Cơ quan điều tra có thể khởi tố thêm tội danh hoặc bị can mới theo quy định pháp luật.

4.2. Có phải lúc nào cũng được trả hồ sơ để điều tra bổ sung không?

Không. Việc trả hồ sơ chỉ được thực hiện trong phạm vi pháp luật cho phép. Việc lạm dụng quyền này, hoặc trả hồ sơ không có căn cứ sẽ bị coi là vi phạm tố tụng và có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của bị can/bị cáo.

4.3. Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung có ảnh hưởng đến quyền của bị can/bị cáo không?

Việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung có thể kéo dài thời gian tạm giam, ảnh hưởng đến quyền được xét xử trong một thời hạn hợp lý của bị can/bị cáo. Tuy nhiên, nếu việc điều tra bổ sung nhằm đảm bảo làm rõ sự thật khách quan, đầy đủ thì vẫn cần thiết và đúng pháp luật.

4.4. Trong quá trình xét xử, nếu Viện kiểm sát đề nghị trả hồ sơ điều tra bổ sung, Tòa án có bắt buộc phải chấp nhận không?

Không. Đề nghị của Viện kiểm sát là căn cứ để Tòa án xem xét, nhưng không bắt buộc phải chấp nhận. Tòa án chỉ trả hồ sơ nếu thấy có căn cứ theo quy định tại Điều 280 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015