Quyền sở hữu tài sản, quyền khác đối với tài sản là gì mới nhất 2025?

1.Quyền sở hữu tài sản, quyền khác đối với tài sản là gì mới nhất 2025?

1.1. Quyền sở hữu tài sản là gì, quyền sở hữu tài sản được xác lập trong trường hợp nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 158 Bộ luật Dân sự 2015 thì quyền sở hữu tài sản như sau:

Quyền sở hữu

Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của luật.

Như vậy, quyền sở hữu tài sản bao gồm các quyền sau đây:

• Quyền chiếm hữu;
• Quyền sử dụng;
• Quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu.

Bên cạnh đó, tại Điều 221 Bộ luật Dân sự 2015 thì quyền sở hữu được xác lập đối với tài sản trong trường hợp sau đây:

(1) Do lao động, do hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp, do hoạt động sáng tạo ra đối tượng quyền sở hữu trí tuệ.

(2) Được chuyển quyền sở hữu theo thỏa thuận hoặc theo bản án, quyết định của Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác.

(3) Thu hoa lợi, lợi tức.

(4) Tạo thành tài sản mới do sáp nhập, trộn lẫn, chế biến.

(5) Được thừa kế.

(6) Chiếm hữu trong các điều kiện do pháp luật quy định đối với tài sản vô chủ, tài sản không xác định được chủ sở hữu;

Tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm được tìm thấy; tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên;

Gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước di chuyển tự nhiên.

(7) Chiếm hữu, được lợi về tài sản, cụ thể như sau:

Người chiếm hữu, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, liên tục, công khai trong thời hạn 10 năm đối với động sản, 30 năm đối với bất động sản thì trở thành chủ sở hữu tài sản đó, kể từ thời điểm bắt đầu chiếm hữu, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

(8) Trường hợp khác do luật quy định.

1.2. Quyền khác đối với tài sản là gì, Quyền khác đối với tài sản gồm những quyền nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015 thì tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản.

Tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai.

Theo đó, tại Điều 159 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định như sau:

Quyền khác đối với tài sản

1. Quyền khác đối với tài sản là quyền của chủ thể trực tiếp nắm giữ, chi phối tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác.

2. Quyền khác đối với tài sản bao gồm:

a) Quyền đối với bất động sản liền kề;

b) Quyền hưởng dụng;

c) Quyền bề mặt.

Như vậy, căn cứ theo quy định trên thì quyền khác đối với tài sản quyền của chủ thể trực tiếp nắm giữ, chi phối tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác.

Quyền khác đối với tài sản bao gồm:

(1) Quyền đối với bất động sản liền kề là quyền được thực hiện trên một bất động sản (gọi là bất động sản chịu hưởng quyền) nhằm phục vụ cho việc khai thác một bất động sản khác thuộc quyền sở hữu của người khác (gọi là bất động sản hưởng quyền).

(Điều 245 Bộ luật Dân sự 2015)

(2) Quyền hưởng dụng là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức đối với tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác trong một thời hạn nhất định;

(Điều 257 Bộ luật Dân sự 2015)

(3) Quyền bề mặt là quyền của một chủ thể đối với mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất mà quyền sử dụng đất đó thuộc về chủ thể khác.

(Điều 267 Bộ luật Dân sự 2015)

2. Gây thiệt hại tài sản trong tình thế cấp thiết có được xem là xâm phạm quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản?

Căn cứ vào Điều 171 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản trong trường hợp xảy ra tình thế cấp thiết như sau:

Quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản trong trường hợp xảy ra tình thế cấp thiết

1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe dọa trực tiếp lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác là phải có hành động gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn chặn.

2. Trong tình thế cấp thiết, chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản không được cản trở người khác dùng tài sản của mình hoặc cản trở người khác gây thiệt hại đối với tài sản đó để ngăn chặn, làm giảm mối nguy hiểm hoặc thiệt hại lớn hơn có nguy cơ xảy ra.

3. Gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là hành vi xâm phạm quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản. Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản bị thiệt hại trong tình thế cấp thiết được bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 595 của Bộ luật này.v

Theo đó, tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe dọa trực tiếp lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác là phải có hành động gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn chặn.

Do đó, trường hợp gây thiệt hại về tài sản trong tình thế cấp thiết thì không phải là hành vi xâm phạm quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản.

3. Quyền sở hữu tài sản có thể được xác lập trong trường hợp chiếm hữu hay không?

Quyền sở hữu tài sản có thể được xác lập trong trường hợp chiếm hữu hay không thì căn cứ quy định tại Điều 221 Bộ luật Dân sự 2015 thì quyền sở hữu được xác lập đối với tài sản trong các trường hợp sau đây:

• Do lao động, do hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp, do hoạt động sáng tạo ra đối tượng quyền sở hữu trí tuệ.
• Được chuyển quyền sở hữu theo thỏa thuận hoặc theo bản án, quyết định của Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác.
• Thu hoa lợi, lợi tức.
• Tạo thành tài sản mới do sáp nhập, trộn lẫn, chế biến.
• Được thừa kế.
• Chiếm hữu trong các điều kiện do pháp luật quy định đối với tài sản vô chủ, tài sản không xác định được chủ sở hữu; tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm được tìm thấy; tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên; gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước di chuyển tự nhiên.
• Chiếm hữu, được lợi về tài sản theo quy định tại Điều 236 Bộ luật Dân sự 2015.
• Trường hợp khác do luật quy định.

Như vậy, quyền sở hữu tài sản có thể được xác lập trong trường hợp chiếm hữu tài sản trong các điều kiện do pháp luật quy định đối với tài sản vô chủ, tài sản không xác định được chủ sở hữu; tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm được tìm thấy; tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên; gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước di chuyển tự nhiên hoặc trường hợp chiếm hữu, được lợi về tài sản theo quy định tại Điều 236 Bộ luật Dân sự 2015.

4. Quyền sở hữu tài sản có chấm dứt trong trường hợp chủ sở hữu từ bỏ quyền sở hữu của mình hay không?

Căn cứ chấm dứt quyền sở hữu được quy định tại Điều 236 Bộ luật Dân sự 2015. như sau:

Căn cứ chấm dứt quyền sở hữu

Quyền sở hữu chấm dứt trong trường hợp sau đây:

1. Chủ sở hữu chuyển quyền sở hữu của mình cho người khác.

2. Chủ sở hữu từ bỏ quyền sở hữu của mình.

3. Tài sản đã được tiêu dùng hoặc bị tiêu hủy.

4. Tài sản bị xử lý để thực hiện nghĩa vụ của chủ sở hữu.

5. Tài sản bị trưng mua.

6. Tài sản bị tịch thu.

7. Tài sản đã được xác lập quyền sở hữu cho người khác theo quy định của Bộ luật này.

8. Trường hợp khác do luật quy định.

Như vậy, trong trường hợp chủ sở hữu từ bỏ quyền sở hữu của mình thì quyền sở hữu tài sản chấm dứt.

Theo đó, tại Điều 236 Bộ luật Dân sự 2015. quy định việc từ bỏ quyền sở hữu như sau:

• Chủ sở hữu có thể tự chấm dứt quyền sở hữu đối với tài sản của mình bằng cách tuyên bố công khai hoặc thực hiện hành vi chứng tỏ việc mình từ bỏ quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản đó.
• Đối với tài sản mà việc từ bỏ tài sản đó có thể gây hại đến trật tự, an toàn xã hội, ô nhiễm môi trường thì việc từ bỏ quyền sở hữu phải tuân theo quy định của pháp luật.

5. Các câu hỏi thường gặp

5.1. Quyền sở hữu toàn dân về tài sản và xử lý đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân từ 01/4/2025 như thế nào?

Theo đó, tại Điều 3 Nghị định số 77/2025/NĐ-CP quy định về 09 loại tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân bao gồm:

• Tài sản bị tịch thu theo quy định của pháp luật, gồm: a) Tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu; b) Vật chứng vụ án, tài sản khác bị tịch thu theo quy định của pháp luật về hình sự, pháp luật về tố tụng hình sự (vật chứng vụ án, tài sản của người bị kết án bị tịch thu).
• Bất động sản vô chủ, gồm: a) Bất động sản không xác định được chủ sở hữu theo quy định của pháp luật về dân sự; b) Bất động sản mà chủ sở hữu từ bỏ quyền sở hữu đối với tài sản đó theo quy định của pháp luật về dân sự.
• Tài sản bị đánh rơi, bỏ quên, gồm: Tài sản bị đánh rơi, bỏ quên không xác định được chủ sở hữu hoặc chủ sở hữu không đến nhận theo quy định của pháp luật về dân sự.
• Tài sản là di sản không có người thừa kế, gồm: a) Tài sản không có người nhận thừa kế theo quy định tại Điều 622 Bộ luật Dân sự; b) Tài sản hết thời hiệu yêu cầu chia di sản kể từ thời điểm mở thừa kế nhưng không có người chiếm hữu theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự; c) Phần quyền sở hữu bất động sản khi một trong các chủ sở hữu chung đối với bất động sản từ bỏ phần quyền sở hữu của mình hoặc khi người này chết mà không có người thừa kế theo quy định tại khoản 4 Điều 218 Bộ luật Dân sự.
• Tài sản là hàng hóa tồn đọng được lưu giữ lại khu vực cảng, kho, bãi thuộc địa bàn hoạt động hải quan theo quy định của pháp luật về hải quan (hàng hóa tồn đọng thuộc địa bàn hoạt động hải quan).
• Tài sản do chủ sở hữu tự nguyện chuyển giao quyền sở hữu cho Nhà nước Việt Nam không thuộc trường hợp quy định tại các điểm d, đ, e, g, i và k khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 1 Nghị định này.

Việc chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho Nhà nước Việt Nam được thực hiện thông qua bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương (bộ, cơ quan trung ương) hoặc chính quyền địa phương. Trường hợp khi chuyển giao đã xác định cụ thể cơ quan, tổ chức, đơn vị tiếp nhận; nếu cơ quan, tổ chức, đơn vị tiếp nhận thuộc trung ương quản lý thì được xác định là chuyển giao thông qua bộ, cơ quan trung ương; nếu cơ quan, tổ chức, đơn vị tiếp nhận thuộc địa phương quản lý thì được xác định là chuyển giao thông qua chính quyền địa phương. Đối với tài sản do các chuyên gia, nhà thầu, tư vấn nước ngoài chuyển giao cho Nhà nước Việt Nam mà không xác định cụ thể cơ quan, tổ chức, đơn vị tiếp nhận, nếu dự án do trung ương quản lý thì được xác định là chuyển giao thông qua bộ, cơ quan trung ương; nếu dự án do địa phương quản lý thì được xác định là chuyển giao thông qua chính quyền địa phương.

• Tài sản do doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chuyển giao không bồi hoàn cho Nhà nước Việt Nam theo cam kết sau khi kết thúc thời hạn hoạt động.
• Tài sản được đầu tư theo phương thức đối tác công tư được chuyển giao cho Nhà nước Việt Nam theo hợp đồng dự án, gồm: Tài sản được chuyển giao cho Nhà nước Việt Nam theo Hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT), Hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao - Kinh doanh (BTO), Hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao - Thuê dịch vụ (BTL), Hợp đồng Xây dựng - Thuê dịch vụ - Chuyển giao (BLT).
• Tài sản bị chôn giấu, bị vùi lấp, chìm đắm, gồm: Tài sản được phát hiện hoặc tìm thấy thuộc đất liền, các hải đảo và vùng biển nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quyền chủ quyền và quyền tài phán mà tại thời điểm phát hiện hoặc tìm thấy không có hoặc không xác định được chủ sở hữu theo quy định của pháp luật.

5.2. Phân biệt tài sản và tiêu sản

Sự khác biệt chính giữa tài sản và tiêu sản là giá trị trong tương lai. Tài sản có xu hướng tăng giá trị trong tương lai, trong khi tiêu sản có xu hướng giảm giá trị trong tương lai.

Tài sản có thể tạo ra thu nhập cho bạn, trong khi tiêu sản sẽ tiêu tốn tiền của bạn.

Cách phân biệt tài sản và tiêu sản

Để phân biệt tài sản và tiêu sản, bạn có thể sử dụng một số tiêu chí sau:

5.3. Tài sản nào bắt buộc phải đăng ký?

(1) Tài sản là bất động sản

Về việc đăng ký tài sản, Điều 106 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, những tài sản phải đăng ký gồm quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản là bất động sản.

Như vậy, đối với các tài sản là bất động sản, Nhà nước quy định bắt buộc phải đăng ký theo quy định của pháp luật. Những tài sản đó bao gồm:

• Đất đai.
• Nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai.
• Tài sản khác gắn liền với đất đai, nhà, công trình xây dựng.
• Tài sản khác.

(2) Tài sản là động sản

Ngược lại với việc bất động sản bắt buộc phải đăng ký thì những tài sản là động sản theo khoản 2 Điều 106 Bộ luật Dân sự 2015, động sản là loại tài sản không phải đăng ký trừ một số trường hợp đặc biệt dưới đây:

Tàu biển: Có ba loại tàu biển dưới đây bắt buộc phải đăng ký vào sổ đăng ký tàu biển quốc gia Việt Nam gồm:

• Tàu biển có động cơ tổng công suất máy chính từ 75KW trở lên.
• Tàu biển không có động cơ nhưng có tổng dung tích từ 50GT trở lên hoặc có tải trọng từ 100 tấn trở lên hoặc có chiều dài đường nước thiết kế từ 20m trở lên.
• Tàu biển nhỏ hơn các loại ở trên nhưng hoạt động ở tuyến nước ngoài.

(Căn cứ Điều 19 Bộ luật Hàng hải năm 2015)

Phương tiện nội thuỷ: Một trong những điều kiện để hoạt động của phương tiện nội thuỷ không có động cơ trọng tải toàn phần trên 15 tấn hoặc có động cơ tổng công suất máy chính trên 15 sức ngựa hoặc có sức chở trên 12 người hoạt động nội thuỷ là có giấy chứng nhận đăng ký phương tiện thuỷ nội địa.

(Căn cứ Luật Giao thông đường thủy nội địa 2004 sửa đổi bổ sung năm 2014)

Tàu cá: Căn cứ Điều 13 Thông tư 23/2018/TT-BNNPTNT và Điều 67 Luật Thuỷ sản năm 2017, tàu cá bắt buộc phải đăng ký gồm:

• Tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 12m trở lên. Nếu dưới 12 mét thì phải lắp đặt trang thiết bị an toàn khi hoạt động.
• Tàu công vụ thuỷ sản phải đăng kiểm.

Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (Ô tô, xe máy): Một trong những giấy tở cảnh sát giao thông sẽ kiểm tra người đi đường là giấy đăng ký xe (theo Điều 10 Thông tư 65/2020/TT-BCA).

Do đó, khi tham gia giao thông, bắt buộc người lái xe phải có đăng ký xe. Như vậy, ô tô, xe máy nói riêng, các phương tiện giao thông đường bộ nói chung phải được đăng ký theo quy định của pháp luật.

Tàu bay: Để tàu bay được đăng ký mang quốc tịch Việt Nam thì phải có giấy từo hợp pháp chứng minh về quyền sở hữu tàu bay.

Đồng thời, các quyền với tàu bay mang quốc tịch Việt Nam phải được đăng ký theo quy định tại khoản 1 Điều 14 Nghị định 68/2015/NĐ-CP).

Phương tiện giao thông đường sắt: Căn cứ khoản 1 Điều 4 Thông tư 14/2023/TT-BGTVT, các phương tiện giao thông đường sắt nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp trong nước trước khi đưa vào chạy trên đường sắt thì phải được cấp giấy chứng nhận đăng ký phương tiện.

Vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ: Khoản 6 Điều 4 Luật Quản lý sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ nêu rõ: Nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, kinh doanh, trang bị, mang, xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển, sửa chữa, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ phải được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép, giấy xác nhận.

Do đó, phải đăng ký với cơ quan có thẩm quyền khi muốn sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ.