Nguyên cáo là gì mới nhất 2025? Quyền và nghĩa vụ của nguyên cáo gồm những gì?

1. Nguyên cáo là gì mới nhất 2025? Quyền và nghĩa vụ của nguyên cáo gồm những gì?

1.1. Nguyên cáo là gì?

Nguyên cáo là người có quyền, lợi ích liên quan trong vụ án hình sự có đơn yêu cầu Tòa án buộc người phạm tội phải bồi thường thiệt hại cho mình do hành vi phạm tội của họ gây ra.

Theo khoản 1 Điều 65 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự.

1.2. Quyền và nghĩa vụ của nguyên cáo gồm những gì?

Theo Khoản 2, 3 Điều 65 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hoặc người đại diện của họ có quyền:

• Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều 65 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015;
• Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;
• Yêu cầu giám định, định giá tài sản theo quy định của pháp luật;
• Tham gia phiên tòa; phát biểu ý kiến, đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi những người tham gia phiên tòa; tranh luận tại phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; xem biên bản phiên tòa;
• Tự bảo vệ, nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình;
• Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;
• Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án về những vấn đề trực tiếp liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của mình;
• Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;
• Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án có nghĩa vụ:

• Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;
• Trình bày trung thực những tình tiết liên quan đến quyền và nghĩa vụ của mình;
• Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

2. Quy định về lời khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự

Tại Điều 94 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định về lời khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự

• Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự trình bày những tình tiết trực tiếp liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ.
• Không được dùng làm chứng cứ những tình tiết do người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án trình bày nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó.

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự có quyền kháng cáo không?

Theo Điều 331 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người có quyền kháng cáo bản án hình sự sơ thẩm bao gồm:

• Bị cáo, bị hại, người đại diện của họ có quyền kháng cáo bản án hoặc quyết định sơ thẩm.
• Người bào chữa có quyền kháng cáo để bảo vệ lợi ích của người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà mình bào chữa.
• Nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại.
• Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ.
• Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự là người dưới 18 tuổi hoặc người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của người mà mình bảo vệ.
• Người được Tòa án tuyên không có tội có quyền kháng cáo về các căn cứ mà bản án sơ thẩm đã xác định là họ không có tội.

Như vậy, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự có quyền kháng cáo không?

Có. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền kháng cáo bản án hoặc quyết định của Tòa án nếu những nội dung đó liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của họ.

4.2. Những quyền nào được pháp luật bảo đảm cho người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong tố tụng hình sự?

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được bảo đảm các quyền sau:

• Được thông báo và giải thích quyền, nghĩa vụ theo Điều 65 BLTTHS 2015;

• Đưa ra chứng cứ, tài liệu, yêu cầu;

• Tham gia phiên tòa, phát biểu ý kiến, tranh luận;

• Yêu cầu giám định, định giá tài sản;

• Tự bảo vệ hoặc nhờ người khác bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp;

• Kháng cáo, khiếu nại những quyết định, hành vi tố tụng ảnh hưởng đến quyền lợi của mình;

• Các quyền khác theo quy định pháp luật.

4.3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có nghĩa vụ gì khi tham gia tố tụng hình sự?

Họ có các nghĩa vụ sau:

• Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan tiến hành tố tụng;

• Trình bày trung thực các tình tiết liên quan đến quyền và nghĩa vụ của mình;

• Tuân thủ các quyết định, yêu cầu hợp pháp của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

4.4. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có được nhờ luật sư hoặc người khác bảo vệ quyền lợi cho mình không?

Có. Pháp luật cho phép người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được tự bảo vệ hoặc nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình, trong đó có thể là luật sư hoặc người đại diện theo ủy quyền hợp pháp.