Dược liệu là gì? Nguyên liệu làm thuốc là gi theo quy định mới nhất 2025?
Dược liệu là gì? Nguyên liệu làm thuốc là gi theo quy định mới nhất 2025?

1. Dược liệu là gì? Nguyên liệu làm thuốc là gì theo quy định mới nhất 2025?

Dược liệu và nguyên liệu làm thuốc đều là hai khái niệm cơ bản trong lĩnh vực y tế và được định nghĩa tại Điều 2 của Luật Dược năm 2016, được sửa đổi, bổ sung bởi Điểm a Khoản 1 Điều 1 Luật Dược năm 2024, cụ thể như sau:

3. Nguyên liệu làm thuốc là thành phần tham gia vào cấu tạo của thuốc bao gồm dược chất, dược liệu, tá dược, vỏ nang được sử dụng trong quá trình sản xuất thuốc.

...

5. Dược liệu (bao gồm cả vị thuốc cổ truyền) là nguyên liệu làm thuốc có nguồn gốc từ thực vật, động vật, khoáng vật, nấm và đạt tiêu chuẩn làm thuốc.

Từ hai định nghĩa trên, có thể rút ra kết luận rằng: dược liệu là một bộ phận của nguyên liệu làm thuốc. Cụ thể, nguyên liệu làm thuốc là khái niệm rộng, bao gồm nhiều thành phần tham gia vào cấu tạo của thuốc như: dược chất, dược liệu, tá dược, vỏ nang… Trong đó, dược liệu là nguyên liệu có nguồn gốc tự nhiên (thực vật, động vật, khoáng vật, nấm...) và được sử dụng trực tiếp hoặc sơ chế để làm thuốc, bao gồm cả vị thuốc cổ truyền. Như vậy, mọi dược liệu đạt tiêu chuẩn làm thuốc đều là nguyên liệu làm thuốc, nhưng không phải mọi nguyên liệu làm thuốc đều là dược liệu.

2. Dược lâm sàng là gì? Điều kiện của người làm công tác dược lâm sàng được quy định như nào?

Quyền và nghĩa vụ của người làm công tác dược lâm sàng
Dược lâm sàng là gì?
Điều kiện của người làm công tác dược lâm sàng được quy định như thế nào?

2.1 Dược lâm sàng là gì?

Theo quy định tại Khoản 40 Điều 2 Luật Dược 2016, dược lâm sàng được định nghĩa như sau:

Dược lâm sàng là hoạt động nghiên cứu khoa học và thực hành dược về tư vấn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả nhằm tối ưu hóa việc sử dụng thuốc.

Cũng theo quy định tại Điều 80 của Luật Dược 2016, dược lâm sàng có 7 nội dung, cụ thể như sau:

  • Tư vấn trong quá trình xây dựng danh mục thuốc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để bảo đảm mục tiêu sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả.
  • Tư vấn và giám sát việc kê đơn và sử dụng thuốc.
  • Thông tin, hướng dẫn sử dụng thuốc cho người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, người sử dụng thuốc và cộng đồng.
  • Tham gia xây dựng quy trình, hướng dẫn chuyên môn liên quan đến sử dụng thuốc và giám sát việc thực hiện các quy trình này.
  • Phân tích, đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
  • Tham gia theo dõi, giám sát phản ứng có hại của thuốc.
  • Tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học liên quan đến sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả.

2.2 Điều kiện của người làm công tác dược lâm sàng

Người làm công tác dược lâm sàng cần phải đáp ứng các điều kiện được quy định tại Điều 4 Nghị định 131/2020/NĐ-CP, cụ thể như sau:

(1) Đối với người làm công tác dược lâm sàng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 131/2020/NĐ-CP, phải có bằng tốt nghiệp trình độ đại học ngành dược trở lên (được cấp hoặc công nhận tại Việt Nam).

(2) Đối với người làm công tác dược lâm sàng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền có một trong các văn bằng sau đây (được cấp hoặc công nhận tại Việt Nam):

  • Văn bằng đáp ứng điều kiện quy định tại (1) và có một trong các văn bằng, chứng chỉ về y dược cổ truyền quy định tại điểm i và l khoản 1 Điều 13 Luật Dược 2016, bao gồm:
    • (i) Bằng tốt nghiệp trung cấp y học cổ truyền hoặc dược cổ truyền
    • (ii) Giấy chứng nhận về lương y, giấy chứng nhận về lương dược, giấy chứng nhận bài thuốc gia truyền hoặc văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận khác về y dược cổ truyền được cấp trước ngày 01/01/2017.
  • Bằng tốt nghiệp đại học ngành dược cổ truyền trở lên;
  • Bằng tốt nghiệp đại học ngành y học cổ truyền trở lên.

(3) Đối với người làm công tác dược lâm sàng tại nhà thuốc trong khuôn viên cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải đáp ứng điều kiện quy định tại (1).

Trường hợp người làm công tác dược lâm sàng cũng chính là người chịu trách nhiệm chuyên môn về dược thì phải đáp ứng điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 18 Luật Dược 2016.

3. GPP trong ngành dược là gì? Tiêu chuẩn GPP nhà thuốc như thế nào?

GPP trong ngành dược là gì? Tiêu chuẩn GPP nhà thuốc như thế nào?
GPP trong ngành dược là gì? Tiêu chuẩn GPP nhà thuốc như thế nào?

GPP (Good Pharmacy Practices) là “Thực hành tốt nhà thuốc”, là một bộ tiêu chuẩn do Bộ Y tế ban hành nhằm đảm bảo hoạt động của nhà thuốc diễn ra đúng quy định, an toàn và hiệu quả. GPP bao gồm các nguyên tắc và điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân sự, quy trình bảo quản – cấp phát – tư vấn sử dụng thuốc, nhằm bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của người sử dụng thuốc. Đây là điều kiện bắt buộc đối với các cơ sở bán lẻ thuốc ở Việt Nam.

Cụ thể, định nghĩa về GPP được quy định tại Khoản 5 Điều 2 Thông tư 02/2018/TT-BYT như sau:

GPP là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Good Pharmacy Practices”, được dịch sang tiếng Việt là “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc”.

Căn cứ khoản 1 Điều 4 Thông tư 02/2018/TT-BYT, khi xây dựng một nhà thuốc đạt chứng nhận “Thực hành tốt nhà thuốc-GPP” thì phải đạt được các tiêu chuẩn về:

  • Nhân sự.
  • Cơ sở vật chất, kỹ thuật.
  • Hoạt động của nhà thuốc.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1 Để xây dựng cơ sở bán lẻ thuốc đủ điều kiện cấp GPP cần dựa trên những tiêu chí nào?

Theo thông tư 02/2018/TT-BYT, các cơ sở bán lẻ thuộc bao gồm nhà thuốc, quầy thuốc và các tủ cấp phát thuốc của trạm y tế, để được cấp chứng nhận GPP, mỗi một loại hình bán lẻ thuốc phải đáp ứng những điều kiện khác nhau nhưng đều trên cơ sở của ba tiêu chí:

  • Nhân sự;
  • Cơ sở vật chất, kỹ thuật;
  • Hoạt động của nhà thuốc.

4.2 Các nội dung cơ bản của dược lâm sàng gồm những gì?

Theo quy định tại Điều 80 của Luật Dược 2016, dược lâm sàng có 7 nội dung, cụ thể như sau:

  • Tư vấn trong quá trình xây dựng danh mục thuốc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để bảo đảm mục tiêu sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả.
  • Tư vấn và giám sát việc kê đơn và sử dụng thuốc.
  • Thông tin, hướng dẫn sử dụng thuốc cho người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, người sử dụng thuốc và cộng đồng.
  • Tham gia xây dựng quy trình, hướng dẫn chuyên môn liên quan đến sử dụng thuốc và giám sát việc thực hiện các quy trình này.
  • Phân tích, đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
  • Tham gia theo dõi, giám sát phản ứng có hại của thuốc.
  • Tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học liên quan đến sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả.

4.3 Điều kiện của người làm công tác dược lâm sàng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền gồm những gì?

Đối với người làm công tác dược lâm sàng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền có một trong các văn bằng sau đây (được cấp hoặc công nhận tại Việt Nam):

  • Văn bằng đáp ứng điều kiện quy định tại (1) và có một trong các văn bằng, chứng chỉ về y dược cổ truyền quy định tại điểm i và l khoản 1 Điều 13 Luật Dược 2016, bao gồm:
    • (i) Bằng tốt nghiệp trung cấp y học cổ truyền hoặc dược cổ truyền
    • (ii) Giấy chứng nhận về lương y, giấy chứng nhận về lương dược, giấy chứng nhận bài thuốc gia truyền hoặc văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận khác về y dược cổ truyền được cấp trước ngày 01/01/2017.
  • Bằng tốt nghiệp đại học ngành dược cổ truyền trở lên;
  • Bằng tốt nghiệp đại học ngành y học cổ truyền trở lên.

4.4 Ý nghĩa của tiêu chuẩn GPP

GPP bao gồm các nguyên tắc cơ bản về chuyên môn và đạo đức trong thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc (nguyên tắc quản lý và tiêu chuẩn kỹ thuật) để bảo đảm việc sử dụng thuốc được chất lượng, hiệu quả và an toàn.

Tiêu chuẩn GPP là tiêu chuẩn cuối cùng và cao nhất trong 5 tiêu chuẩn thực hành tốt (GPs) trong quy trình đảm bảo chất lượng thuốc – từ khâu sản xuất (Thực hành tốt sản xuất thuốc – GMP); kiểm tra chất lượng (Thực hành tốt kiểm nghiệm thuốc – GLP); tồn trữ bảo quản (Thực hành tốt bảo quản thuốc – GSP); lưu thông phân phối (Thực hành tốt phân phối thuốc – GDP) và phân phối đến tay người bệnh (Thực hành tốt nhà thuốc – GPP).